Sırbistan'da devlete ait 50.000'den fazla taşınmaz malın hukuki statüsü henüz çözüme kavuşturulamadı. Bu durum, 1990'lı yıllardan kalma tamamlanmamış geçiş süreci ve karmaşık mirasın doğrudan bir sonucu olarak yatırımları engellemekte ve potansiyel gelirleri bloke etmektedir. Binlerce parselin tapu kayıtlarında halen var olmayan Sırbistan ve Karadağ devlet birliği veya feshedilmiş sosyal mülkiyet olarak görünmesi nedeniyle, bu sorunun çözülmesinin 2,32 milyar avroya varan tek seferlik bir satış geliri sağlayabileceği tahmin edilmektedir. "Blic Biznis" tarafından yapılan araştırmalar, e-ihale ve merkezi kamu mülkiyeti kataloğunun uygulamaya konulmasıyla bu potansiyelin üç ila beş yıl içinde açılabileceğini belirtti. Bu durumun ana nedenleri, 1990'lı yıllarda başlayan toplumsal mülkiyet sisteminden kamu ve özel mülkiyet sistemine geçiş sürecinin mirasına dayanmaktadır. Bu süreç tam olarak ve tek tip bir şekilde uygulanmamıştır. Özellikle, Sosyal Mülkiyetin Dönüştürülmesi Yasası'nın öngörülen sürede (1998'e kadar) tamamen hayata geçirilememiş olması ciddi bir sorun teşkil etmektedir. Bu nedenle, mülklerin önemli bir kısmı belirsiz veya tamamlanmamış hukuki statüde kalmıştır. NALED'in düzenleyici reform baş danışmanı Jasmina Radovanoviç, "Blic Biznis"e yaptığı açıklamada, tamamlanmamış özelleştirmeler, uzun süreli yeniden yapılandırma ve tasfiye süreçleri ile farklı yetki seviyeleri ve tüzel kişiler arasındaki mülk transferlerindeki uyumsuzlukların ek zorluklara yol açtığını aktardı. Sorun, yasal bir çerçeveden yoksunluktan kaynaklanmamaktadır; çünkü son on yıllarda mülkiyet ilişkilerini, özelleştirmeyi ve kamu mülkiyetinin yönetimini düzenleyen bir dizi yasa çıkarılmıştır. Asıl sorun, düzenlemelerin yavaş, idari açıdan zorlu ve çoğu zaman parçalı uygulanmasının yanı sıra, farklı kurumlar (devlet organları, yerel yönetimler, ajanslar ve mahkemeler) arasındaki yetki paylaşımında yatmaktadır. Tapu kayıtları, kamu mülkiyeti sicilleri ve diğer veri tabanları arasındaki uyumsuzluklar, verilerin güncellenmesini ve parsellerin hukuki statüsünün açıklığa kavuşturulmasını zorlaştırdığını kaydetti. Olası bütçesel etkiler açısından bakıldığında, bu taşınmazların Kamu Mülkiyeti Yasası'na uygun olarak kayıtlara geçirilmesinin öncelikle aktif yönetimleri için hukuki bir zemin oluşturduğu vurgulanmalıdır. Mülkiyet ve kullanıcıların net bir şekilde kaydedilmesinden sonra vergilendirme, kiralama, imtiyaz veya diğer mülkiyet tasarruf şekilleri uygulanabilir. Bu doğrultuda, kayıtların düzenlenmesi ve mülkiyet durumunun belirlenmesi gibi ilk adımların bile, özellikle yerel yönetim bütçeleri için ölçülebilir mali etkiler yaratabileceği belirtildi. Sırbistan Cumhuriyeti'nin ortak mülkiyetindeki imar arsaları en ilgi çekici verileri sunmaktadır, zira bu stratejik potansiyel hızlı bütçesel etkiler sağlayacaktır. Yaklaşık 5.085 parsel ve toplam 5.151 hektarlık bu tür mülklerden yıllık emlak vergisi gelirinin 9 ila 19 milyon Sırp Dinarı arasında olabileceği bildirdi. Emlak vergisinin toplam potansiyel mali etkinin sadece nispeten küçük bir kısmını temsil ettiği vurgulandı. Hukuki ve kayıt düzenlemesi yapıldıktan sonra mülkün aktifleştirilmesi ve yönetilmesi yoluyla çok daha önemli gelirler elde edilebilir. Sırbistan Cumhuriyeti'nin ortak mülkiyetindeki imar arsalarının düzenlenmesi ve daha aktif yönetimiyle önemli bir mali potansiyelin gerçekleşebileceği tahminler arasında yer almaktadır. Ortalama piyasa değeri metrekare başına yaklaşık 45 avro olarak alındığında, satış veya ortak mülkiyetin sonlandırılmasından tek seferlik gelir yaklaşık 2,32 milyar avroya ulaşabileceği kaydedildi. Bu tahmine ek olarak, uzun vadeli ve sürekli mali etkiler de kira gelirleri, imtiyazlar ve kamu-özel ortaklıkları aracılığıyla elde edilebileceği açıklandı. Çözülememiş hukuki statüye sahip çok sayıda taşınmazın bulunduğu bölgelerde, özellikle güney ve doğu Sırbistan'da (37.000'den fazla parsel) hızlandırılmış devlet mülkiyeti kaydının önemli bir kalkınma ve yatırım etkisi yaratabileceği bildirildi. NALED'in önerisi, kamu mülkiyeti yönetimine pasif kayıt tutmaktan planlı ve ekonomik olarak haklı bir yönetime geçişi hedeflemektedir. Kilit önerilerden biri, bir kamu mülkiyeti kataloğu oluşturarak merkezi bir operasyonel mekanizma kurmaktır. Bu tür bir sistem, tüm tespit edilen mülklerin yönetim şekline ve kullanım potansiyeline göre sınıflandırılmasına olanak sağlayacağı aktarıldı. Siyasi irade, kurumlar arası etkin koordinasyon ve kesin olarak tanımlanmış operasyonel süreler mevcut olduğunda, sorunların önemli bir kısmının üç ila beş yıl içinde çözülebileceği belirtildi. "Blic Biznis" tarafından elde edilen bilgilere göre, planlanan yatırımların bu sorundan etkilendiği örnekler bulunmaktadır. Sırbistan'da bir şehirde, ticari bir tesis yatırımının ancak 16 yıl sonra, taşınmazın hukuki statüsü nihayet çözüldüğünde gerçekleştiği kaydedildi. Yatırımcılar için hukuki kesinliğin, yatırım kararı vermenin temel koşullarından biri olduğu vurgulandı. Mevcut mülkiyet anlaşmazlığı riski, belirsiz hukuki statü veya uzun süreli idari prosedürler varsa, yatırımcılar genellikle projeleri erteler veya mülkiyet statüsünün daha net olduğu başka lokasyonlara yöneldiği açıklandı.