Sırbistan'da altı aylık Euribor, ay başından itibaren yüzde yarım oranında artış kaydederek yüzde 2,5 seviyesine yükseldi. Bankaların kredi kullandırırken en sık esas aldığı bu faiz oranındaki yükselişin, Sırbistan'daki değişken faizli konut kredilerinin ilk hesaplama döneminde daha pahalı hale gelmesine neden olacağı belirtildi. Uzun vadeli konut kredisi geri ödemeleri, keşfedilmemiş yamaçlardan geçen bir rollercoaster'a benzetiliyor. Üç yıl önce negatif seviyelerden yüzde dörde fırlayan Euribor'un muazzam yükselişi sorunu henüz atlatılmışken, durum yeniden değişime uğradı. Yaklaşık yüzde ikilik bir stabilizasyonun ardından, değişken faizli konut kredisi borçlularının şimdi yeniden yüzde 4,5 ve daha yüksek taksitlerle karşı karşıya kalacağı aktarıldı. Belgrad Bankacılık Akademisi Profesörü Dejan Erić, vatandaşların panik yapmaması gerektiğini ancak çok dikkatli olmalarını ve faiz oranlarını nasıl anlaşma yoluna gittiklerine özen göstermelerini vurguladı. Eriç, merkez bankasının faiz oranları yükseldiğinde halkın durumunu kolaylaştırmak için büyük çaba sarf ettiğini bildirdi. Sırbistan Ulusal Bankası (NBS) ise ticari bankalarla işbirliği içinde, müşterilerin kredi geri ödeme krizini aşmaları için birçok kez kolaylık sağladı. Geçen yıl yürürlüğe giren Finansal Hizmet Kullanıcılarının Korunması Yasası, hem değişken hem de sabit faizli konut kredilerindeki faiz oranlarını yüzde beşe sınırladı ve Şubat ayından itibaren yeni kurallar yürürlüğe girdiğini açıkladı. Yasa, 2026 ve 2027 yıllarındaki geçiş döneminde, değişken faizli konut kredilerinde maksimum faiz oranının, bu kredilerin ortalama ağırlıklı faiz oranının beşte bir oranında artırılmasıyla belirleneceğini kaydetti. Sabit faizli krediler için ise yeni onaylanan kredilerin ortalama faiz oranı artırılıyor. Hesaplamalara göre, çoğu bankada sabit marj yaklaşık yüzde iki iken, Euribor artışından önceki efektif faiz oranı da yaklaşık yüzde ikiydi. Euribor'daki bu artışla referans faiz oranının yaklaşık yüzde 4,5'e, maksimum ise yüzde 5,5'e kadar çıkabileceği belirtildi. Örnek olarak, 50.000 avroluk bir kredi için yüzde 4,5 faiz ve 15 yıl vade ile aylık taksit 28 avro artacak. Aynı koşullarda 100.000 avroluk bir kredi için ise taksit 58 avro yükselecek. Sırbistan'da son yıllarda hem piyasa hem de borçlular için belirsizlik seviyesi değişiyor. 2022'de alıcıların yüzde altısı konutlarını krediyle alırken, geçen yıl bu oran yüzde 14'e yükseldiği bildirildi. Avrupa'da durumun ise önemli ölçüde farklılık gösterdiği vurgulandı. Emlak Kümesi Yönetim Kurulu Başkanı Nenad Đorđević, son 20 yıllık döneme bakıldığında, bir gayrimenkulü krediyle alan kişinin hata yapmadığını, çünkü gayrimenkul fiyatlarındaki artışın faiz oranlarının artışından daha yüksek olduğunu ve borçlanmayı haklı çıkardığını açıkladı. Vatandaşların konut kredisiyle ortalama borçluluğu yaklaşık beş milyon dinar, yani yaklaşık 43.000 avro olarak kaydedildi. Toplam konut kredisi değeri ise yedi milyar avroyu aştı. Ancak İsviçre frangı kredilerinin yeniden yapılandırılması ve Sırbistan Ulusal Bankası'nın Euribor dalgalanmalarına ilişkin tedbirlerinin ardından, konut kredisi geri ödemelerinde gecikme oranının sadece yüzde 0,1 seviyesinde olduğu belirtildi.