Sırbistan'daki mts Dvorana konferans salonunda, 27 Şubat Cuma günü, yazar Maja Stanković'in Prometej yayınevinden çıkan "Prljava" (Kirli) adlı romanının tanıtımı yapıldı. Tanıtım etkinliğinde yazar Maja Stanković'in yanı sıra edebiyat eleştirmeni Petar Arbutina ve İnsan Ticaretiyle Mücadele Bürosu üyesi Ibro Ibrahimović konuşmacı olarak yer alırken, geceyi Mila Milosavljević modere etti.

Yazar Stanković, gecenin başında "güzel" bir kitap yazmak istemediğini vurguladı. "Romanın adı 'Prljava', çünkü acı verici, tehlikeli ve zor olan her şeyi halının altına süpürmeye alışkınız. Ancak halının altına süpürdüğümüz şeyler kaybolmaz; sadece çürümeye ve kokmaya başlar. Kolayca unutamayacağınız bir roman yazmak istedim. Çünkü unutuluyorsa, o zaman önemli değildir. Oysa bu önemli," ifadelerini kullandı. Romanın ortaya çıkış sürecine ilişkin açıklamalarda bulunan yazar, fikrin 2014 yılında Sırbistan'ın güneyindeki Vranje'de yaşarken, insan ticareti hikayelerinin "fısıltıların eşiğinde" kendisine ulaşmasıyla doğduğunu belirtti. Stanković, araştırmanın kamuya açık raporları, röportajları ve sistemdeki kişilerle yapılan görüşmeleri kapsadığını, ancak romana asıl duyguyu ve içsel gerçeği kişisel tanıklıkların verdiğini kaydetti.

Edebiyat eleştirmeni Petar Arbutina, "Prljava" romanının olağanüstü ikna edicilikte olduğunu değerlendirdi. Arbutina, "Böylesine, cesurca söyleyeyim, korkunç bir şekilde ikna edici olduğu için başarılı oldu. Sadece sizi değiştiren kitaplar iyidir," ifadesini kullandı ve romanın salt edebi analizi aştığını, bir vicdan ve sorumluluk meselesi haline geldiğini ekledi. Arbutina, kitabın trajedilerin "başka birinin başına geldiği" yanılgısını yıktığını, okuyucuyu bir tanık konumuna getirerek kendi kayıtsızlığı ve toplumsal sorumluluğuyla yüzleştirdiğini vurguladı.

Gecenin önemini artıran bir diğer isim, İnsan Ticaretiyle Mücadele Bürosu üyesi Ibro Ibrahimović oldu. Ibrahimović, romanın manipülasyon mekanizmalarını ve mağdurları işe alma sürecini sadık bir şekilde yansıttığını kaydetti. İnsan ticareti zincirinden çıkmanın çok zor olduğunu, ancak iyileşme sürecinin daha uzun ve zorlu olduğunu belirten Ibrahimović, kitabın insan ticaretinin sadece yoksul veya "başkalarının başına geldiği" önyargısını kırdığını vurguladı. İnsan tacirlerinin çalışma yöntemleri hakkında konuşan Ibrahimović, onların genellikle "hayırsever kılığına girdiklerini", sabırlı ve düşünceli davrandıklarını, mağdurun güvenini kazanmak için ilgi, hediyeler ve duygusal manipülasyon kullandıklarını açıkladı. "İnsan tacirlerinin hedefindeki kişide çok belirgin değişiklikler olur. Bir çocukta veya kadında görülen her değişiklik, bizim için bir tepki sinyali olmalıdır," diye aktardı.

Ibrahimović, son iki yılda Sırbistan'da 50 kadın ve kız çocuğunun insan ticareti mağduru olarak tespit edildiğini hatırlattı ve Sırbistan'ın bugün Avrupa'daki en gelişmiş mağdur tespit sistemlerinden birine sahip olduğunu vurguladı. Özellikle İnsan Ticareti Mağdurlarını Koruma Merkezi'nin, ceza davası resmen sonuçlanmadan önce bile sağlık ve hukuki yardım, barınma ve destek sağlama rolünü öne çıkardı. Ibrahimović, "Bu kitap, uyarıcı olmasının yanı sıra, bu olayları yaşamış kişileri anlamamıza da yardımcı oluyor. Sanırım en önemlisi de bu," sözleriyle konuşmasını tamamladı.

Gece boyunca oyuncular, romandan bölümler yorumlayarak kahramanın iç dünyasını ve içinde bulunduğu sistemin acımasızlığını daha da aydınlattı. Seyirciler konuşmayı büyük bir dikkatle takip etti ve tartışma, "Prljava"nın sadece bir edebi eser değil, aynı zamanda bir toplumsal yorum olduğunu doğruladı. Tanıtım etkinliği, başımızı çevirmememiz gerektiği ve samimi ve cesur olduğunda edebiyatın güçlü bir tanıklık biçimi olabileceği mesajıyla sona erdi.