Belgrad'daki fakültelerden öğrenciler ve "Generalštab Topluluğu" üyeleri, 2024 yılında Belgrad'daki Generalkurmay binaları kompleksinin kültürel miras statüsünün kaldırılma şekliyle ilgili mahkeme sürecini takip etmek amacıyla yarın 09.30'da Ustanička Caddesi'ndeki Özel Mahkeme önünde bir araya geleceklerini bildirdi. Örgütlü Suçlar Savcılığı tarafından hazırlanan iddianamede, kültürel miras statüsünün kaldırılması kararının yürürlükteki yasalara ve prosedürlere aykırı şekilde alındığı belirtildi. Duruşma ise saat 10.00'da başlayacak.

Savcılık, süreçte üst düzey devlet yetkilileri ve kültürel mirasın korunmasından sorumlu kurum yöneticilerinin yer aldığını, yetkilerini aştıklarını, uzman mercileri bypass ettiklerini ve gerçeğe aykırı, eksik veya yetkisiz hazırlanmış belgeler kullandıklarını kaydetti. Davada Kültür Bakanı Nikola Selaković, Kültür Bakanlığı Müsteşar Vekili Slavica Jelača, Cumhuriyet Anıtları Koruma Enstitüsü Müdür Vekili Goran Vasić ve Belgrad Şehri Anıtları Koruma Enstitüsü Müdür Vekili Aleksandar Ivanović'in yargılanacağı açıklandı. İddianamede, Bakan Selaković'in, Generalkurmay binası korumasının kaldırılması sürecini başlattığı ve yasal şartlar yerine getirilmediği halde gerçeğe aykırı içerikli resmi belgeleri imzaladığı vurgulandı. Müsteşar Vekili Jelača'nın, yetkisi dışında ve uzman katılımı olmaksızın Hükümet karar taslaklarını kendisinin hazırladığı, gerçeğe aykırı bilgiler girdiği ve süreci mevzuata aykırı yürüttüğü belirtildi. Cumhuriyet Anıtları Koruma Enstitüsü Müdür Vekili Vasić'in ise kurumunun yasal olarak tek yetkili olduğunu bilmesine rağmen, bağımsız ve uzman prosedürleri olmaksızın, gerçeğe aykırı içerikte bir belge düzenlediği ifade edildi. Belgrad Şehri Anıtları Koruma Enstitüsü Müdür Vekili Ivanović'in de kurumunun korumanın kaldırılmasına ilişkin yasal yetkisi olmadığını bilerek yetkisiz belgeler hazırlayarak suç işlenmesine yardım ettiği aktarıldı. Savcılık, sanıkların yetkilerini aştığını, yasayı ihlal ettiğini ve önceden alınmış siyasi bir kararı uygulamak için belgelerde sahtecilik yaptığını kesin olarak değerlendirdi.

"Generalštab Topluluğu" üyeleri ve öğrenciler, mahkemenin başlamasından memnuniyet duyduklarını, zira bunun sadece bir başlangıç olduğunu aktardı. Öğrenciler, Generalkurmay binasının kendileri için tüm kültürel mirasın hayatta kalmasının sembolü olduğunu ve mücadelelerinin, Kültürel Mirasın Korunması Yasası ile Sırbistan Cumhuriyeti Anayasası'nın 89. maddesinin sadece kağıt üzerinde kalmamasını sağlamak olduğunu kaydetti. Öğrenciler, Kültür Bakanı'nın koruma hizmetini kapatmakla tehdit ettiğini ve Meclis'teki koltuğundan konservatörlere hakaret ettiğini vurguladı. Generalkurmay binalarının 2005 yılından bu yana kültürel miras statüsüne sahip olduğunu hatırlatan öğrenciler, bu statünün tarihi, mimari ve toplumsal değerini koruyan yasal bir mekanizma olduğunu belirtti. Yasanın, bu tür bir korumanın ancak uzmanlık gerektiren açık nedenler, yasal prosedürler, şeffaflık ve kurumların açık yetkileri gibi sıkı koşullar altında kaldırılabileceğini öngördüğüne işaret etti. Bu davanın, tek bir yapının ötesine geçerek kurumların işleyişi, yasalara saygı, mesleğin rolü ve kamu görevlilerinin sorumluluğuyla ilgili olduğunu da sözlerine ekledi. "Hepimiz Şahidiz" adını verdikleri eylemin, mahkemeye karşı bir protesto veya sürecin sonucunu etkileme girişimi olmadığını bildiren öğrenciler, bunun barışçıl ve kamuya açık bir toplantı olduğunu kaydetti. Öğrenciler, bağımsız, yasalara uygun ve tarafsız bir yargı süreci beklediklerini vurgulayarak, kültürel mirasın tüm topluma ait olduğunu ve bu konudaki kararların sorumlu, uzman ve yasalara uygun bir şekilde alınması gerektiğini ifade etti. Ayrıca, kültürel mirasın ve hukukun üstünlüğünün, geçmişin değil, gelecek nesilleri etkileyen konular olduğunu belirtti.