Soyadımızı doğumla alırız ve hayatımız boyunca gururla taşırız, ancak az sayıda insan soyadının gerçek anlamını bilir. Soyadımız bizi sadece uzak atalarımızla bağlar, aynı zamanda aile köklerimizi de açıkça ortaya çıkarır. Çoğunlukla Sırplar soyadları "-ić" veya "-ović" ile biter ve birçok soyad günümüzde hala orta çağ belgelerinde, manastır kayıtlarında ve eski Sırp hükümdarlarının belgelerinde yer almaktadır.
Soyadlarımızın yaygınlaşması 14. yüzyılın ikinci yarısında başladı. Slav halkları soyadlarını oluştururken farklı ekler kullanmışlardır ancak "-ić" ve "-ović" ekleri kesinlikle en yaygındır.
"-ić" eki genellikle küçük veya genç anlamına gelirken, "-ović" doğrudan bir atadan gelen soyutlama anlamına gelir.
Sayısız tarihi belge sayesinde birçok günümüz soyadının birkaç yüzyıl önce kullanıldığı bilinmektedir. Bu nedenle en eski Sırp soyadları arasında Radogostić, Zarubica, Trzin, Hreljić, Zaklan ve Bujak yer almaktadır. Bunlar 13. ve 14. yüzyıllara ait tarihsel kaynaklarda, özellikle ünlü Dečanska hrisovulja'da (Dečani manastırına o dönem Kral Stefan Dečanski tarafından verilen zengin hediyeler) bulunmaktadır.
Bu konuda kapsamlı bir çalışma yapmış ve "Sırp Soyadları" adlı kitabın yazarı olan ünlü etnolog Miroslav Niškanović, Sırp soyadlarının çoğunlukla erkek atadan türediğini belirtir.
“Jovanoviç, Radogostović, Petrović veya Nikoliç gibi Jovanoviç, Radogostoviç, Petroviç ve Nikoliç'in birçok torunu basitçe Jovanoviç, Radogostoviç, Petroviç ve Nikoliç oldular. Kadından gelen soyadlar çok daha az yaygındır ve genellikle toplumda öne çıkan kadınlara veya erken dul kalan kadınlara atfedilir; böylece Marići, Stanići ve Jelići ortaya çıktı”, diye açıklıyor Niškanović detaylı bir şekilde.
Bazı soyadlar fiziksel görünüşü, belirgin karakteri veya atanın akılda kalıcı lakabını yansıtır. Bu şekilde Slijepčević (kör), Ćosić (sessiz), Brkić (burunlu) gibi soyadlar ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda Mudrinić, Divljak ve Bujak (hızlı) gibi soyadlar da bu kategoriye girer.
Ayrıca birçok soyad, kişinin nereden geldiğini doğrudan gösterir. Örneğin Birčanin, Crnogorac, Bosanac veya Kaćanski soyadları Vojvodina'da özellikle yaygındır.
Birçok soyad, atanın mesleğine göre belirlenir; bu nedenle bugün Samardžiće, Molere, Popoviće, Ćurčiće, Kalajdžiće, Mešteroviće, Panduroviće, Ćatoviće, Hodžiće ve Keseroviće gibi birçok soyadımız var.
Nişkanović ayrıca en eski soyadların Karadağ, Hersek ve eski Vojna Krajina'da korunmuş olduğunu belirtiyor. Bu bölgelerde Grdinić, Grubanov veya Jovanda (Jovan isminin bir varyasyonu) gibi soyadlar duyulabilir. O zamanlarda "Jovic" olarak adlandırmak büyük bir hakaret olurken, "Jovanda" güçlü ve etkileyici bir şekilde zihinlerde kalır, amacı her düşmana korku salmaktır.
Hayvanlardan türetilen soyadlar da vardır: Vukotić, Međedović ve Drakulić gibi. Türk halkının inanışına göre, kurt, ayı veya ejderhanın gücü soyadını taşıyan kişiye geçerdi ve onu düşmanlardan ve kötü ruhlardan korurdu.
Etnolog özellikle Drakulić ve Drakulović soyadlarının ünlü vampir Dracula ile hiçbir bağlantısı olmadığını vurguluyor. Bu aslında bir eski Balkan ismidir ve Sırbistan'da 11. yüzyıldan beri kullanılmaktadır, bu da ünlü Vlad Tepes'in yaşadığı dönemden çok daha öncedir.
Zamanla bazı eski kelimelerin anlamları tamamen değişti; bu nedenle bazı soyadlar bugün birçok kişi için oldukça garip veya komik geliyor: Gaće, Karagaća ve Kurajica gibi.
Örneğin "gaće" kelimesi eskiden basit pantolonları ifade ederdi, bu yüzden Karagaća aslında siyah pantolon giymiş sıradan bir adamdı. Bu nedenle Derigaće, Paligaće veya Serigaće gibi soyadlar da ortaya çıktı.
Kurajica soyadı da aynı şekilde praslovan dilinde "kuş" anlamına gelirken, günümüzdeki anlamını çok daha sonra kazanmıştır.
Domazet veya Žugić gibi soyadların kökenleri de günümüzün ölçütlerine göre pek hoş karşılanmayabilir. Domazet eskiden bir erkeği ifade ederdi ki evliliğin ardından kayın ailesinin evine taşınır, Žuga ise güvercin çağırma ve aynı zamanda slanıncının larva olan küçük solucanı ifade ederdi. "Žugav" kelimesi genellikle çok sosyal veya aşırı derecede açgözlü bir kişiyi tanımlamak için kullanılırdı.
En ünlü Sırp soyadları arasında Danilović, Divac, Ekmečić, Karadžić, Korać, Savić ve Stojaković yer almaktadır. Danilović adı, "Danilo" adından türemiştir ve bu da aslında bilinen bibliksel isim Daniel'in Yunan versiyonudur. Divac kelimesi "div" veya aynı isimli erkek ismi anlamına gelir ve genç bir devin oğlu olarak tanımlanır; bu soyad 15. yüzyılda çeşitli belgelerde geçmektedir.
Ekmečić, atanın ekmekci veya ekmedji mesleğini ifade ederken Karadžić, "Karadža" adından türemiştir. Bu isim genellikle siyah kürklü bir öküzü ifade eder ancak aynı zamanda bir geyiği de ifade eder. Korać soyadı zorlu demircilik mesleğinden gelir ve atanın kullandığı çekiç anlamına gelir.
Savić, "Sava" adından türemiştir ve orijinal anlamı yaşlı veya büyükbaba anlamına gelir. Stojaković ise "stojak" kelimesinden gelir; bu kelime eskiden bir tahta çubuk veya bir tahta direk anlamına geliyordu.
En ilginç hikaye Glumac (veya Glumčev) soyadının arkasında saklıdır. Bir eski yorumuna göre, Glumac veya Prislušnik, bazı bölgelerde evliliğin ilk üç gecesinde gençlerin odasına gizlice yaklaşan bir insandı. Dikkatlice dinlerdi ve sonra köyün diğer sakinlerine olan olayları anlatırdı. Bu biraz garip görünen uygulama bugün tamamen inanılmaz geliyor ancak Sırp soyadlarının tarihte sakladığı gerçek hikayelerin ve anlamların ne kadar unutulmuş olduğunu gösteren harika bir örnektir.
