Sırbistan'ın 2034 yılına kadar geçerli olacak yeni Ulusal Ulaştırma Stratejisi taslağı, Belgrad'da düzenlenen Cargo Conference Belgrade konferansında ilk kez tanıtıldı. Etkinlikte, ülkedeki demiryolu yük taşımacılığında özel şirketlerin devlet operatörünün önüne geçtiği belirtildi.
29 Ekim'de Belgrad'daki Hilton otelinde üçüncüsü düzenlenen "Multimodal 360" başlıklı uluslararası konferansa yaklaşık 20 Avrupa ülkesinden yaklaşık 300 uzman katıldı; 25 konuşmacı söz aldı.
Konferansı açan Ulaştırma Topluluğu Daimi Sekretaryası'nın yeni direktörü Talis Linkaits, entegre, verimli ve sürdürülebilir yük taşımacılığının Batı Balkanlar'ın rekabet gücünü artırmak ve Avrupa pazarlarıyla bağlantıyı güçlendirmek için kritik önemde olduğunu vurguladı. Linkaits, açık bir pazarın reformları, şeffaf ve adil bir yaklaşımı ve bağımsız düzenlemeyi gerektirdiğini belirterek bakanların, gümrük idarelerinin, düzenleyicilerin ve şirketlerin sınırlar ötesinde malların serbest dolaşımını sağlama hedefiyle uyum içinde hareket etmesi gerektiğini söyledi. Multimodal taşımacılığın Batı Balkanlar için en büyük kalkınma fırsatı olduğunu ifade etti.
Yeni strateji taslağı, Belgrad Ulaştırma Fakültesi tarafından hazırlandı. Fakülte Dekanı Prof. Dr. Milorad Kilibarda, taslağın ilk kez karayolu, demiryolu, suyolu ve havayolunu birbirine bağlayan intermodalite ve lojistik bağlantı ilkelerine dayandığını belirtti. Kilibarda, şimdiye kadar tek tek taşımacılık türlerinin kısmi ve sektörel olarak ele alındığını söyledi.
Dünya Bankası tarafından finanse edilen ve eylem planını da içeren strateji taslağının hazırlanmasında, farklı uzmanlık alanlarından 40'tan fazla Ulaştırma Fakültesi profesörü görev aldı. Belge, ulaştırma ve lojistik alanındaki gelecek kararlara temel oluşturacak kilit stratejik dokümanlardan biri olarak tanımlandı.
Kilibarda, intermodal taşımacılığın ülkede güçlü bir potansiyele sahip olduğunu ve bunun en büyük bölümünü konteyner taşımacılığının oluşturduğunu aktardı. 2025 yılında Sırbistan pazarında 210 bin TEU taşındığını belirten Kilibarda, farklı büyüme senaryoları bulunduğunu ancak altyapı ve kapasitelerin şu anda doygun olduğunu, ani bir sıçramayı kaldıramayacağını, bu nedenle yeni intermodal terminaller ve lojistik merkezlerin inşa edilmesinin gerekli olacağını söyledi.
Stratejinin, karayolu taşımacılığının şu anda baskın olması nedeniyle demiryolu ve suyolu taşımacılığının geliştirilmesine odaklandığını ifade eden Kilibarda, intermodalitenin iyileştirilmesi için bu iki taşımacılık türünün geliştirilmesinin zorunlu olduğunu, bölgedeki tüm limanlarla demiryolu bağlantısının kurulması ve geliştirilmesinin özellikle önem taşıdığını vurguladı.
Konferansta intermodal terminal işletmecileri Metrans ve Nelt temsilcileri de yatırım planlarını paylaştı. Etkinlikte, devlet demiryolu operatörü "Srbija Kargo"nun Sırbistan'daki toplam demiryolu yük taşımacılığındaki payının üç yıldır yüzde 50'nin altında olduğu ve özel şirketlerin öne geçtiği belirtildi. Bu veriyi ve ilgi gören demiryolu operatörleri sıralamasını Ulaştırma Fakültesi öğrencileri Anđela Dobrilović ile Katarina Tomić sundu.
Öğrencilerin Prof. Dr. Snežana Tadić'in mentorluğunda hazırladığı sunuma göre, 2026'nın ilk yarısında demiryolundaki yük miktarındaki artışı ağırlıklı olarak yaklaşık yüzde 30 artan ithalat sağladı; ülke üzerinden transit geçişteki daha zayıf sonuçlar ise hatlardaki kapsamlı çalışmalardan kaynaklandı. Yatırımlara rağmen ciddi engellerle karşılaşmaya devam eden demiryolunda, pazara yeni katılanlara duyulan ilginin azalmaması umut verici bir gelişme olarak değerlendirildi.
Pazardaki değişimlere ve yeni aktörlerin gelişine, CER Cargo Holding Genel Müdürü Wilhelm Pacner'in Belgrad ve Sırbistan'daki ilk kamuya açık sunumu da işaret etti. Şirket, geçen yılın sonunda yerli operatör Sinhron Rail'i satın almasıyla kamuoyunun dikkatini çekmişti. Konferans programına bu yıl ilk kez eklenen sahnedeki söyleşi formatında konuşan Pacner, kıtasal intermodal taşımacılığın Avrupa lojistiği için büyük bir gelişme potansiyeli taşıdığını ve Sırbistan'ın Türkiye ile Yunanistan'a uzanan hatlarda önemli bir halka olabileceğini söyledi.
Konferansın önemli bir bölümü, Sırbistan'da yük taşımacılığında geleneksel olarak öne çıkan karayolu taşımacılığına ayrıldı. 90/180 kuralı, profesyonel sürücülerin durumu, karayolu taşıyıcılarının zorlaşan faaliyet koşulları, taşıma fiyatları ve vize sorunu ele alınan başlıca konular arasındaydı.
Etkinlikte ayrıca CBAM mekanizması ve yeşil dönüşüm, ülke yollarındaki ilk elektrikli çekiciler, limanların hinterlantla daha iyi bağlantısı, Çin ve Avrupa ile ticaret hacmi ve eFTI düzenlemesinin uygulamaya konulması gibi güncel konular tartışıldı.
Kapanış panelinde Sırbistan Gümrük İdaresi Müdür Yardımcısı Nataša Mirković yeni otomatik gümrük prosedürlerini ve ulusal tarife yönetim sistemini tanıttı. Panelde resmi uygulaması 1 Ocak 2027 olarak planlanan Ulusal Dış Ticaret Tek Pencere Sistemi de ele alındı.
