Siyah giysilerin insanları daha agresif gösterip göstermediği onlarca yıldır psikologların ilgisini çeken bir konu. Farklı üniversitelerde yürütülen araştırmalar, siyah rengin algı üzerindeki etkisinin bağlama, cinsiyete ve değerlendirme ortamına göre değiştiğini ortaya koyuyor.
Cornell Üniversitesi'nden Mark Frank ve Thomas Gilovich'in 1988'de "Journal of Personality and Social Psychology" dergisinde yayımlanan çalışması, siyah giysilerin algı üzerindeki etkisine dair en bilinen araştırmalardan biri. Araştırmacılar, Amerikan futbolu ve buz hokeyi profesyonel takımlarının formalarını incelediğinde, siyah forma giyen ekiplerin diğer renkteki takımlara kıyasla daha fazla ceza aldığını belirledi. Deneylerde katılımcılar siyah formalı takımları daha agresif olarak değerlendirdi. Araştırmacılar ayrıca siyah giymenin giyen kişinin davranışını da etkileyebileceğine dair bazı işaretler buldu. Ancak bu bulgular, agresifliğin farklı bir rol oynadığı rekabetçi spor ortamında elde edildi.
Çekya'daki Masaryk Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü bir çalışmada ise 475 lise öğrencisi, dijital olarak değiştirilmiş fotoğraflardaki kişileri farklı giysi renklerinde değerlendirdi. Siyah giysiler erkekleri daha agresif gösterirken, aynı örüntü kadınlarda aynı şekilde ortaya çıkmadı. Ayrıca siyah giysi, kişiyi otomatik olarak daha saygın göstermedi. Araştırma, giysinin tek başına değil, giyen kişinin kim olduğu, bulunduğu ortam ve gözlemcinin o kişi hakkında sahip olduğu bilgilerle birlikte yorumlandığını gösterdi.
Polonya'daki Jagielon Üniversitesi'nden Silvija Zegar ve meslektaşlarının 2022'de yayımladığı iki deneyde de sonuçlar tutarlı çıkmadı. İlk deneyde 144 katılımcıya bir suçtan şüpheli olarak sunulan bir kadın gösterildi; siyah giysi giydiğinde beyaz giysi giydiğine kıyasla daha agresif değerlendirildi. İkinci deneyde ise 189 katılımcı sanal ortamda bir avatar üzerinden değerlendirme yaptı ve ilk deneydeki etki tekrarlanmadı.
Araştırmacılar yalnızca gözlemcilerin algısını değil, giysinin giyen kişinin davranışını etkileyip etkilemediğini de inceledi. Frank ve Gilovich'in çalışması bu yönde bazı işaretler verse de sonraki deneyler bu tür etkilerin birçok faktöre bağlı olduğunu gösterdi.
Mevcut bulgular, siyah bir tişört giyen bir kişinin otomatik olarak daha agresif hale geleceği ya da belirli bir kişilik özelliği kazanacağı sonucunu desteklemiyor. Bir kişinin neredeyse her gün siyah giymesinin tek başına o kişi hakkında yeterli bilgi vermediği, rengin anlamının hem kişiye hem duruma göre değiştiği vurgulanıyor.
