Şvajcarsko Bilanz dergisine göre, yüksek eğitimli yabancı uzmanlar için bu ülkenin iş piyasası giderek daha erişilemez hale geliyor. Dergi, 1990'ların sonunda Cirihe 100.000 Frang (yaklaşık 108.000 TL) maaşla gelen ve daha sonra tıp-teknoloji sektörüne geçerek neredeyse 250.000 Frang (yaklaşık 276.000 TL) maaşa ulaşan İspanyol Carmen P.'nin hikayesini anlatıyor.
Carmen P., ekonomik nedenlerle işsiz kalmasının ardından şimdi alım-satım sektöründe gönüllü olarak çalışıyor ve yüksek maaşlı bir iş bulmakta zorlanıyor. Bunun sebebi, Almanca bilgisinin yetersiz olması gibi faktörler de dahil olmak üzere, yabancılar için iş bulmanın daha zorlaştığına işaret ediyor.
Uluslararası İş Örgütü (ILO) verilerine göre, 2026 yılı ikinci çeyreğinde EU ve EFTA vatandaşlarının Şvajcarski iş piyasasındaki işsizlik oranı %6,6 iken, bu oran yerliler arasında %3,4'tü. Bu, 2016 yılından beri görülen en yüksek seviye.
Cirih Kantonu İşveren Bürosu (RAV), son üç yılda B vizesine sahip ve yüksek eğitimli kişiler arasındaki yeni başvuru sayısının, aynı eğitim düzeyindeki yerli iş arayanlardan daha fazla olduğunu doğruladı. Aynı kaynaklara göre, Temmuz 2026'da yüksek eğitimli yabancıların işsizlik oranı %4 iken, kanton ortalaması %2,9 idi.
Bilanz dergisi, "expat" teriminin, bir zamanlar sadece yurt dışına gönderilen işçileri tanımlamak için kullanılan bir terimin, Avrupa'dan gelen yüksek eğitimli göçmenler için artık duygusal olarak yüklü bir isim haline geldiğini belirtiyor. Bu terim, Haziran 2026'daki "10 Milyonluk Şvajcaristan" referandum kampanyası sırasında, kira artışları ve trafik sıkışıklığı gibi sorunlar için kısmen suçlanıyordu.
Yana Senina, Cirih'teki eski Google işe alım yöneticisi ve Recruiting Backstage ajansının kurucusu, Şvajcarska'nın hala yabancı uzmanlar için çekici bir ülke olduğunu açıklıyor: "Şvajcaristan, yabancı iş arayanlar için güvenli liman. İnsanlar cazip maaşlar ve Şvajcaristan'ın sunduğu güvenlik ve yaşam kalitesi görürler. Ancak yüksek yaşam maliyetlerini göz ardı ediyorlar."
Senina'ya göre, yeni gelen yabancıların Şvajcarska'daki ilk işlerinde yerli meslektaşlarına göre %20-30 daha az kazanıyorlar. "Yabancı çalışanlara sürekli olarak düşük maaş teklif etmek sürdürülebilir değil," diye uyarıyor Senina ve bu durumun iki ila üç yıl sonra çoğu yabancı çalışanın istifa ederek daha iyi ödeme yapan bir iş aramaya başlamasına neden olduğunu belirtiyor.
Sent Galen Üniversitesi Ekonomi Profesörü Reto Föllmi, emeklilik sigortası (AHV) verilerine dayanarak yaptığı bir araştırmada, göçmenlerin başlangıçta yerli kadın ve erkeklerle karşılaştırıldığında %5-10 daha az kazandığını buldu. Ancak beş yıl içinde durum değişir: Batı ve Kuzey Avrupa Birliği ülkelerinden gelen yüksek eğitimli erkekler Şvajcarlılardan %14 daha fazla kazanıyor, kadınlar ise neredeyse %30 daha fazla kazanıyor.
Föllmi, yabancı işçilerin sistematik olarak düşük ücretlerle çalıştırıldığı iddiasını reddediyor: "Şüphesiz ki, Şvajcar şirketleri EU/EFTA bölgesinden gelen çalışanları işe alırken biraz tasarruf etmek istiyorlar. Ancak yurtdışından işe alma genellikle daha geniş bir biyografi ve nitelik yelpazesi sunması nedeniyle de tercih ediliyor." Föllmi ayrıca şirketlerin bilgi asimetrilerinden de faydalandığını belirtiyor, çünkü yeni başlayan yabancı adaylar yerel ücretler hakkında yeterince bilgili değilken, entegrasyon ve işe alım süreci şirketlere ek maliyetler getiriyor.
Şvajcar İşveren Derneği bu iddiaları reddediyor. Sözcü Stefan Heini, "Yüksek nitelikli uzmanların EU/EFTA bölgesinden gelenlerin sistematik olarak %20-25 indirimle işe alındığına dair 'güvenilir bilimsel veriler' olmadığını" belirterek, bu konuda bir sonuca varılamayacağını vurguladı.
İtalyan Sandro S., beş yıldır finans sektöründe iyi ödeme alan pozisyonlarda çalışan bir başka yabancı işçi, "Şvajcaristan'da cazip bir iş istiyorsanız başlangıçta maaş indirimi kabul etmek zorundasınız. Bu, çok çekici bir yerde, iyi yaşam-iş dengesine sahip, düşük vergiler ve güvenlik sunan bir yerde çalışmanın maliyetidir," diyor. Ayrıca, işe alım aşamasında daha yüksek bir maaş talep etmenin işe yaramayacağını belirtiyor çünkü şirketler her zaman daha ucuz çalışanlar bulabiliyorlar. Sandro S., ilk işinden sonraki maaşının 110.000 Frang'dan 190.000 Frang'a, bonus da dahil olmak üzere yükseldiğini söylüyor.
ILO verilerine göre, Şvajcaristan'daki genel işsizlik oranı ikinci çeyrekte %5,1'e ulaşarak, 1990'lardan beri en yüksek seviyeye çıktı. Uzun süredir İnsan Kaynakları Direktörü ve Peoplexpert danışmanlık şirketinin kurucusu Matthias Mölleney, zorlu iş piyasasının özellikle yabancı işçileri olumsuz etkiliyor olduğunu belirtiyor: "Şu anda işsiz kalma riski en yüksek olanlar yabancılar."
Mölleney'e göre, EU vatandaşları genellikle rutin ve yüksek eğitim gerektiren işlerde çalışıyorlar. Bu tür işler giderek yapay zekâ tarafından ele geçirilmekte ve şirketler maliyet baskısı altında, iş bölümlerini daha ucuz ülkelerde taşıyorlar.
Carmen P., Şvajcar şirketlerinin şu anda işleri daha düşük ücretli ülkelerde yeniden yerleştirdiğini söylüyor ve bu durumun, işverenlerin yerel adaylara öncelik vermeye başladığı izlenimini yarattığını belirtiyor. Föllmi, göçün ekonomik döngüyle yakından ilişkili olduğunu ve Şvajcaristan'daki yabancı iş arayanların talebinin bu nedenle zayıflayacağını söylüyor. Teknolojik gelişmelerin de aynı etkiyi yaratacağı düşünülüyor: daha az iş fırsatı anlamına gelen teknolojik ilerleme, göçün azalmasına neden olacak.
Bilanz dergisi ayrıca, EU ile yapılan Üçlü Bilateral Anlaşmalar çerçevesinde, şirketlerin bu anlaşmanın aktif hale gelmesi durumunda her EU vatandaşı için 4.000 Frang katkı yapması gerektiği konusunda görüşmeler yapıldığını belirtiyor. İşveren Derneği bu önerilere karşı çıkıyor ve ekonomik olarak zorlu bir dönemde işe alım maliyetlerinin artırılacağını uyarıyor.
Mölleney, Şvajcaristan'ın göçmenler için çekiciliğinin artık azaldığını ve daha fazla geri dönüş trendini beklediğini söylüyor: "Özellikle Alman expats, bu ekonomik zorlu zamanlarda Şvajcaristan'ın yüksek maaşlar ve yaşam kalitesi sunmasına rağmen, işten çıkarılma korumasının ana ülkelere göre çok daha düşük olduğunu fark ediyor."
