Sırp Ortodoks Kilisesi ve inananlar, bugün İlk Şehit Stefan'ı, ilk Hristiyan şehidi olan arhişehit Stefanos'u anıyor.

Noel'in üçüncü günü olarak kabul edilen 9 Ocak'ta, Ortodoks Kilisesi, Sveti Prvomučenika – arhişehit Stefan'ı dualarla anmaktadır.

Efsaneye göre, Stefan, yetki verilmiş ilk yedi diakondan biri olup, yoksul insanlara yardım etmek amacıyla Aziz Havâriler tarafından görevlendirilmiştir. Bu nedenle arhişehit olarak anılmaktadır. Roma İmparatorluğu'na bağlı Yunan topraklarında yaşamış olan Stefan, Tanrı için şehit düşmesi nedeniyle "Prvomučenik" olarak da ifade edilmektedir.

Sveti Stefan'ın başına gelenlerin, Kutsal Ruh'un havarilere inmesinden bir yıl sonra meydana geldiği ve İsa Mesih'in göğe yükseldiği yıl gerçekleştiği düşünülmektedir.

Kutsal Kitap'a göre, arhişehit Stefan, on iki büyük havari gibi, Kutsal Ruh'un gücüyle donatılmıştır. Birçok mucize gerçekleştirmiş, insanlara yardım etmiş ve bu iyi işlerinin izleri Yeni Ahit'te mevcuttur.

Tıpkı Mesih gibi, Stefan da asılsız bir suçlamayla tutuklanmış ve yargılanmıştır. Yargılama sürecinin ardından taşlanarak idam cezasına çarptırılmıştır. Efsaneye göre, Sveti Stefan’ın son sözleri "Rab, bu günahı onlara maaf etme" olmuştur.

Bu azizin kültü, Sırp halkı arasında oldukça yaygındır ve onun adına 40'tan fazla kilise inşa edilmiştir. Kilise, arhişehit Stefan için yılda dört kez anma düzenlemekte olup, Stevanjdan ile ilgili birçok yerel gelenek de bulunmaktadır.

Bu geleneklerden en yaygını, bu günde Noel samanının evden çıkarılmasıdır. Eski inançlara göre, bu samanın mucizevi bir gücü olduğuna inanılmış, bu nedenle dikkatle toplanarak ağaçlara, ahırlara ve verimliliğin artırılması gereken her yere yerleştirilmiştir.

Noel samanı en çoğunlukla bağa çıkarılarak çalıların altına serilir, üzüm hasadının daha iyi olması adına kullanılır. Ayrıca, tavukların daha iyi yumurtlaması ve daha fazla civciv doğurması için de yuvalarına konulmaktadır.

Günümüzde de, bu Noel samanının, kutsal Stefan günü evden çıkarılması ve aileler için önemli olan yerlerde (tarlalarda, bahçelerde vb.) yerleştirilmesi geleneği sürdürülmektedir. Bununla birlikte, halk arasında bu samanın asla atılmaması gerektiği inancı da mevcuttur. Ayrıca, kadınların onu sessizce kaldırmaları gerektiği, "Noel'in gidiyor olduğu duyulmasın" inancı sebebiyle vurgulanmaktadır.

Sveti Stefan bayramı, Sırplar arasında oldukça yaygın bir kutlamadır. Esprili bir dille, "cimri bayramı" olarak anılmaktadır; çünkü misafirler, Noel kutlamasından doymuş bir şekilde geldiklerinden genellikle pek fazla yiyip içemezler.

Öte yandan, Sveti Stefan, Nemanjić hanedanının da krsna slava'sı ve bu aileye mensup bütün yöneticilerin koruyucu azizidir. Onun simgesi, hem yöneticilerin mühürlerinin arkasında hem de madeni paraların üzerinde yer almıştır. Bu da, Nemanjić hanedanı krallarının adlarının yanına "Stefan" ismini eklemelerinin sebebidir.