ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna'daki dört yıllık savaşın sona erdiğine dair iyimser mesajlar aktarırken, Moskova ve Kiev beklentileri düşürdü. İngiliz The Guardian gazetesi, barış görüşmelerindeki tıkanıklığa yol açan temel sorunları ve tarafların taleplerini detaylı bir şekilde kaydetti. Barışa giden yol, özellikle Moskova'nın maksimalist toprak taleplerinde ısrar etmesi nedeniyle oldukça karmaşık ilerliyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marko Rubio, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, müzakerelerin anahtar ve tartışmalı bir konu olan 'toprak' etrafında döndüğünü belirtti. Kremlin, herhangi bir barış anlaşmasının, Ukrayna'nın doğu Donbas bölgesinin tamamını, henüz Ukrayna kontrolündeki bölgeler de dahil olmak üzere Rusya'ya devretmesini gerektirdiğini defalarca vurguladı. Kiev bu koşulları reddederken, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, bazı doğu bölgelerinden Ukrayna birliklerinin çekilmesi ve askerden arındırılmış bir bölge oluşturulması gibi alternatif düzenlemeleri değerlendirmeye hazır olduğunu kaydetti. Medya raporlarına göre, ABD'li yetkililer, Kiev'in toprak tavizlerini kabul etmesi halinde güvenlik garantileri sunarak Ukrayna'ya Donbas'tan vazgeçmesi yönünde baskı uyguladı.

Toprak konusunda bir uzlaşmaya varılsa bile ciddi engeller devam ediyor. Moskova, Ukrayna topraklarında Avrupa birliklerinin bulunmasına tolerans göstermeyeceğini açıkça belirtirken, Kiev bunları uzun vadeli güvenlik garantileri için hayati görüyor. Kremlin ayrıca, Zelenski'nin defalarca reddettiği, Ukrayna ordusunun büyüklüğüne katı sınırlamalar getirilmesini talep etti. Taraflar arasındaki uçurumun derin olmasına rağmen, her iki delegasyon da Trump'ın önünde dikkatli bir denge politikası izliyor; Amerikan başkanının hoşnutsuzluğunu çekmemek için barışa açık görünmeye çalışırken, suçu karşı tarafa atıyor.

Ukrayna ve Rusya yüksek düzeyli delegasyonlar gönderiyor. Ukrayna ekibinde, eski askeri istihbarat başkanı olan ve şimdi başkanlık idaresinin başında bulunan Kirilo Budanov, kilit müzakereci David Arahamiya ve Genelkurmay Başkanı Andriy Hnatov yer alıyor. Rus delegasyonuna ise askeri istihbarat GRU'nun başkanı Igor Kostyukov, diğer istihbarat yetkilileri ve Kremlin özel temsilcisi Kiril Dmitriyev başkanlık ediyor. Eski ve şimdiki istihbarat şefleri Budanov ve Kostyukov'un, savaş boyunca istihbarat servislerinin yoğun gizli operasyonlar yürüttükten sonra yüz yüze gelmesi özellikle dikkat çekicidir. Amerikan tarafından ise, son aylarda Amerikan diplomasisinin sürekli aktörleri haline gelen ancak resmi diplomatik deneyim eksiklikleri nedeniyle eleştirilen Özel Temsilci Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'ın gelmesi bekleniyor. Putin ve Zelenski'nin ne zaman doğrudan görüşebileceği hala belirsizliğini koruyor. Zelenski, tarafsız bir zeminde görüşmeye hazır olduğunu belirtirken, Kremlin, Putin'in ancak Ukrayna Devlet Başkanı Moskova'ya gelirse kabul edeceğini açıkladı.

Tarihi olarak soğuk bir kışla tükenen, altyapısı tahrip olan ve aylarca sürecek çatışmalarla karşı karşıya olan Ukraynalılar belirgin yorgunluk belirtileri gösteriyor. Barış arzusu yaygın olsa da, anketler, Donbas'ın tamamını Rusya'ya devretmek anlamına gelecek bir anlaşmaya karşı güçlü bir direnç olduğunu ortaya koydu. Çoğu kişi, böyle bir uzlaşmanın kalıcı barış getirmeyeceğinden, aksine Moskova'yı saldırganlığına devam etmeye teşvik edeceğinden endişe ediyor. Rusya'da kamuoyunu değerlendirmek zordur, zira savaşa yönelik her türlü eleştiri hapis cezasına yol açabilmektedir. Bununla birlikte, bağımsız anketler, barış müzakerelerini destekleyen Rusların oranının yüzde 61'e yükseldiğini, ancak toprak tavizlerine hazır olunmadığını gösterdi. Putin, Rusya'nın savaşı kazandığını iddia etti ve Ukrayna Moskova'nın şartlarını kabul edene kadar çatışmalara devam etmeye hazır olduğunu işaret etti.

Yaklaşık iki milyon can kaybına yol açan bu yıpratma savaşında kilit soru şudur: Kim önce boyun eğecek ve kimin dayanacak gücü daha fazla? Nüfusu çok daha az olan Ukrayna, yeterli asker mobilize etmekte zorlanırken, Avrupa'nın askeri-endüstriyel üretiminin ABD yardımındaki azalmayı hızla telafi edip edemeyeceği konusunda şüpheler bulunuyor. Rusya da artan baskı altında: ekonomi durgunlaşıyor, birçok sektör küçülüyor ve yaptırımlar nedeniyle petrol gelirleri keskin bir düşüş gösterdi. Eğer görüşmeler yine sonuç vermezse, dört yıllık savaş, bir taraf tükenme noktasına gelip taviz vermeye zorlanana kadar devam edecek gibi görünüyor. Trump'ın barışın yakın olduğuna dair mesajlarına rağmen, sahadaki gerçeklik, Moskova ile Kiev arasındaki farklılıkların derin olduğunu ve bir anlaşmaya varılmasının hala uzak olduğunu açıkça belirtti.