2026 yılında insan kaynakları (İK) fonksiyonu her zamankinden daha karmaşık bir hale geldi. Talent eksikliğini gidermesi, çalışan becerilerini geliştirmesi, artan işgücü beklentilerine yanıt vermesi ve aynı zamanda operasyonel maliyetleri optimize etmesi bekleniyor. Böyle bir ortamda yapay zeka ve otomasyon, İK'nın rolünü değiştirmede kilit araçlar haline geldi. Bu durum, İK'nın iş üzerindeki etkisinin daha görünür ve ölçülebilir olmasını sağlayarak departmanın idari çerçeveden çıkıp stratejik bir rol üstlenmesine olanak tanıyor. Peki, bu dönüşüm pratikte nasıl işliyor? Generatif yapay zeka, stratejileri belirlenmeden önce dahi İK departmanlarına girerken, birçok İK lideri ajans yapay zekasını deniyor veya uygulamayı planlıyor. Ancak pratikte çoğu ekip, yapay zekayı hala kısmen, çoğunlukla işe alım, iletişim veya self-servis alanlarında kullanıyor. Bu tür parçalı yaklaşımlar gerçek bir dönüşüm sağlamıyor. Dönüşüm, yapay zeka ERP, HRIS ve iş akışı otomasyonu aracılığıyla daha geniş İK mimarisinin ayrılmaz bir parçası haline geldiğinde başlıyor. 35 yılı aşkın süredir teknoloji ve bilişim alanında gelişen ve derin yapay zeka uygulama uzmanlığı sunan M&I Systems Group'un Ar-Ge Direktörü Snježana Pivaš, teknolojik eğilimleri, sorunu kökünden çözen gerçek çözümlerden ayırmanın kritik olduğunu belirtti. İnsan kaynakları profesyonellerinin stratejik çalışmaya ayırabilecekleri zaman ile kendilerinden beklenenler arasında bir tutarsızlık yaşadıklarını vurgulayan Pivaš, başka hiçbir sektörün bu uçurumu bu kadar net hissetmediğini kaydetti. Bu nedenle yapay zeka uygulamasının teknolojiden değil, İK ekibinin gerçekten nasıl çalıştığını, zamanın nerede harcandığını, hangi sorguların tekrarlandığını ve aksaklıkların nerede ortaya çıktığını anlamaktan başladığını açıkladı. Bu bağlamda, ERP'nin sadece bir kayıt sistemi olmaktan çıkıp işi anlaması ve karar alma süreçlerine aktif olarak katılması gerektiğini belirtti. M&I Systems Group'ta bu vizyonla, finansmandan tedarik ve üretime, insan kaynaklarına kadar tüm temel süreçleri kapsayan, veri, süreçler, belgeler ve iş akışlarına entegre edilmiş Beyond AI katmanına sahip ERP Beyond 360'ı geliştirdiklerini aktardı. Yapay zeka yerel bir ERP olarak platformun bugün tüm temel süreçleri kapsadığını ve yapay zeka sistematik olarak uygulandığında, İK'daki uyumsuzluğun kapandığını ve ekibin tekrarlayan idari görevler yerine stratejiye odaklanma alanı bulduğunu sözlerine ekledi. Snježana Pivaš, yapay zeka ajanlarının yapay zeka uygulamasının bir sonraki aşamasını temsil ettiğini vurguladı. Sıradan sohbet botlarının sadece soruları yanıtlamasından farklı olarak, yapay zeka ajanlarının, özerk sistemler olarak iş için önemli değer sağladığını, çünkü planlama yapabildiklerini, kendilerine verilen çerçeve içinde mantıksal seçimler yapabildiklerini ve minimum insan denetimi ile görevleri yürütebildiklerini belirtti. Pivaš, M&I Systems Group'ta geliştirdikleri Beyond AI kapsamındaki yapay zeka ajanlarının, organizasyonun politikaları, prosedürleri, çalışma talimatları, çalışan verileri, hiyerarşi ve son teslim tarihleri gibi tüm bağlamını bildiğini açıkladı. Bir çalışanın soru sorduğunda, hazır yanıt veritabanlarını aramak yerine gerçek zamanlı verileri okuyarak kimin sorduğunu ve hangi bağlamda olduğunu anlayıp organizasyon kurallarına uygun kişiselleştirilmiş bir yanıt verdiklerini belirtti. Pivaş, kilit ilerlemenin yapay zeka ajanının sadece bilgilendirmekle kalmayıp aynı zamanda görevleri de yerine getirmesi olduğunu kaydetti. Örneğin, bir çalışan yıllık izin ayarlamak istediğinde, ajanın uygunluğu kontrol ettiğini, onaya gönderdiğini ve ilgili kişileri tek bir konuşmada bilgilendirdiğini aktardı. Ancak bu durumda da yapay zeka ajanının ERP içinde yaşadığını ve sadece ayrı bir araç olmadığını sözlerine ekledi. M&I Systems Group Büyüme ve Pazarlama Direktörü Bojana Zamurović, yapay zekanın organizasyona dahil edilmesiyle gerçek değişikliklerin ve sonuçların bir gecede ortaya çıkmadığını, bunun bir süreç olduğunu vurguladı. En yaygın yanılgılardan birinin yapay zekanın öncelikle teknolojik bir proje olduğu olduğunu belirtti. Zamurović, pratikte yapay zeka dönüşümünün teknolojik bir değişimden çok daha fazla organizasyonel bir değişim olduğunu kaydetti. Şirketlerin genellikle 'hangi yapay zeka aracını devreye sokalım' sorusundan ziyade, 'işimiz aslında nasıl işliyor ve en büyük değer nerede oluşuyor' sorusuyla başlaması gerektiğini açıkladı. Önce temeli stabilize edip, sonra rutinleri otomatikleştirmek gerektiğini belirtti. Ardından ajan sistemlerinin tekrarlayan ve manuel görevleri ve yapılandırılmış verilerle net süreçleri devraldığını aktardı. Örneğin, M&I Systems Group'un yapay zeka ajanlarının işe alım süreçlerini yürüttüğünü, çalışan sorularını yanıtladığını, belgeler oluşturduğunu, yıllık izinleri yönettiğini, İK analitiği ve veri tabanlı karar alma süreçlerini desteklemek için öngörüsel bilgiler sağladığını sözlerine ekledi. Ancak bunun, yapay zekanın İK yerine karar verdiği anlamına gelmediğini vurguladı. Aksine, yapay zekanın rolünün operasyonel yükü azaltmak ve İK'nın gerçek değeri olan organizasyonel tasarım, lider geliştirme, işgücü planlaması, çalışan beceri ve yetkinliklerinin planlanması ve geliştirilmesi ile insanlar hakkında daha kaliteli kararlara odaklanmasını sağlamak olduğunu kaydetti. Zamurović, değişimin özünün bu olduğunu, yapay zekanın İK'yı tek başına stratejik hale getirmediğini, aksine stratejik çalışma kapasitesini geri verdiğini belirtti. Yine de, yapay zeka uygulamasında güvenlik ve önyargı gibi temel zorluklar devam ediyor. Yapay zekanın güvenilir yanıtlar verip vermeyeceği veya yapay zeka sistemlerinin açık veri kaynaklarına sahip olduğunda ortaya çıkan 'halüsinasyonlara' yol açıp açmayacağı konusunda korkular da bulunuyor. Snježana Pivaš, bunların gerçek ve haklı zorluklar ve korkular olduğunu belirterek, kaliteli teknolojik çözümlerin bu potansiyel eksiklikleri dikkate aldığını açıkladı. Pivaş, Beyond AI'larının interneti aramadığını ve yanıtları tahmin etmediğini kaydetti. Sadece sistem içindeki veriler, belgeler ve kurallarla çalıştığını belirtti. Çalışanın, ERP'yi manuel olarak ararken zaten erişebildiği bilgilere sadece daha hızlı ve daha anlaşılır bir şekilde erişebildiğini açıkladı. Başkalarının verilerine erişim, hiyerarşi ihlali veya istisnalar olmadığını vurguladı. Önyargı konusunda ise, sorunun bunun yapay zekanın bir özelliği olup olmadığı değil, üzerinde çalıştığı verilerin temiz, ilgili ve eksiksiz olup olmadığı olduğunu belirtti. Pivaş, veri korumasının bir zorunluluk olduğunu ve onlar için yapay zekanın iş ortamında yer alması için vazgeçilmez bir koşul olduğunu sözlerine ekledi. Belirli İK süreçlerinde teknoloji uygulamasının tavsiye edilmediğini veya büyük dikkat ve sorumluluk gerektirdiğini de belirtmek gerekiyor. Bojana Zamurović, bu durumların empati, duygusal zeka, hukuki dikkat ve derin bağlam anlayışı gerektiren durumlar olduğunu vurguladı. Zamurović, organizasyonel değişikliklerde veya karmaşık performans değerlendirmelerinde yapay zekanın bilgi analizinde destekleyici rol oynayabileceğini, ancak bir yargıç olarak hareket edemeyeceğini kaydetti. Avrupa düzenleyici çerçevesinin de bu yönde ilerlediğini belirterek, yüksek riskli sistemlerin insan denetimi, şeffaflık ve belgelenmiş sorumluluk gerektirdiğini açıkladı. Avrupa Yapay Zeka Yasası'nın istihdamdaki belirli yapay zeka sistemlerini açıkça yüksek riskli olarak ele aldığını ve Avrupa Komisyonu ile EEOC'nin yıllardır veri kalitesi, insan denetimi ve yapay zeka ile otomasyon araçlarının uygulanmasının ayrımcı etkilerine karşı korunma ihtiyacı konusunda uyarılarda bulunduğunu aktardı. Zamurović, bunun doğru bir yön olduğunu düşündüğünü belirtti. Yapay zekanın zor konuşmaları yapmak, çatışmaları çözmek ve güven inşa etmek için orada olmadığını vurguladı. Kriterler, şeffaflık, davranışsal kalıpların tanınması, sistemde kaydedilen verilerin bağlamı ve nihai kararın insanların sorumluluğunda olduğunu sözlerine ekledi. İK'da yapay zeka uygulamasının sonuçlarını ölçmeye gelince, çoğu şirketin henüz 'yapay zeka tam olarak yüzde X getiri sağladı' şeklinde mükemmel bir sonuç atfına sahip olmadığını vurgulamak önemlidir. Genellikle sadece 'büyük bir sayı' yoktur, yani YG'nin sadece maliyet azaltma ile ölçülmediği anlamına gelir. Aksine, pratikte süreç hızında, kalitesinde, İK'nın idari yükünün azaltılmasında ve daha iyi öngörülebilirlikte çok net ilerlemeler görülmektedir. Süreçlerin yapılandırıldığı, verilerin erişilebilir olduğu ve kararların net bir şekilde tanımlandığı yerlerde en büyük YG elde edildiğinden, bu zaten gerçek bir iş değeridir. İK fonksiyonunu idareden stratejiye taşımak isteyen şirketler için soru artık yapay zekayı kullanıp kullanmamak değil, onu iş süreçlerine nasıl sistematik olarak entegre edeceğimizdir. İK fonksiyonunun bugünkü karmaşıklığı, bu sektörde yapay zeka uygulamasına alan açmış, hatta daha da önemlisi, buna bir ihtiyaç doğurmuştur. Bu nedenle M&I Systems Group, 'İK Operasyonlarında Yapay Zeka: Şirketlerin Şimdiden Ölçülebilir YG Elde Ettiği 4 Süreç' başlıklı bir web semineri düzenlemektedir. Bu web seminerinde Bojana Zamurović ve Snježana Pivaš, hangi İK süreçlerinin operasyonları en çok yavaşlattığını ve otomasyon ile yapay zekanın en hızlı iş etkisini nerede sağladığını açıklayacaklardır. 31 Mart'ta saat 10:00'da gerçekleşecek bu ücretsiz web seminerine belirtilen bağlantı üzerinden kayıt olma fırsatını kaçırmayın. M&I Systems Group şirketi, Beyond 360 platformu kapsamında, İK ekiplerine değerlendirmelerden ödemelere ve maliyetlere kadar tüm ekibin gerçek zamanlı durumunu gösteren Beyond Workforce modülüne de sahiptir. Sistem, rutin idari görevleri otomatikleştirirken, çalışanlar yasal düzenlemelere uygun ve gecikmesiz bir şekilde verilerini güncelleyebilir ve maaş bordrolarını indirebilirler.