Avrupa Komisyonu, yedi aylık bir gecikmenin ardından Sırbistan'a, 57 milyon Euro tutarındaki ilk finansman dilimini Plan ve Büyüme kapsamından aktarma kararı aldığını bildirdi. Bu karar, 15 Ocak'ta Avrupa Parlamentosu'nda yapılacak Plan ve Büyüme tartışması sırasında resmen açıklanacak.

Tahsis edilen bu kaynak, 2024 yılının ikinci yarısında gerçekleştirilen reformlarla ilişkilendiriliyor. Reform Agendası kapsamında belirlenen yedi adımda, Avrupa Komisyonu Sırbistan’ın üç adımı tamamladığını değerlendirerek, 112 milyon Euro'luk tam finansmanın yerine 57 milyon Euro’yu onayladı. Bu durum, toplamda yaklaşık yüzde 50'lik bir oranı temsil ediyor.

Komisyon, Sırbistan'ın belirlenen süre içerisinde medya yasalarının değiştirilmesi, ODIHR önerilerine uygun oy listelerinin gözden geçirilmesi, yeni REM heyetinin seçilmesi gibi bazı adımları tam olarak yerine getiremediğini vurguladı. Bazı önlemler, daha sonra kabul edilerek gelecek değerlendirmeye dâhil edilecek.

Sırbistan'ın enerji ve dijitalleşme alanında bazı adımları başarıyla tamamladığı kaydedildi. Özellikle, 5G ağ güvenliğinin güçlendirilmesi için Avrupa standartlarına uygun tedbirlerin benimsenmesi ve Belgrad'ın EU vize politikası ile uyumu sağlamak amacıyla dört ülkeye vize rejiminin getirilmesi gibi konular ön plana çıkıyor.

Geçen yılın Haziran ayında, Sırbistan otomatik olarak yaklaşık 111 milyon Euro’luk "öngörücü finansman" almıştı. Planın işleyiş mekanizması, önce reformların gerçekleştirilmesi, ardından finansmanın serbest bırakılması üzerine kuruludur. Avrupa Komisyonu, her yıl iki kez bölge ülkelerinin raporları doğrultusunda, varılan mutabakatların zamanında gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini değerlendirmekte ve buna göre ödemeleri gerçekleştirmektedir.

Planın kuralları, 2024 yılına ait tedbirlerin uygulanmasında maksimum iki yıllık gecikme, 2025'ten 2027'ye kadar olan reformlarda ise bir yıllık gecikmeye izin vermektedir. Belirlenen süre içinde kullanılmayan kaynaklar kalıcı olarak kaybedilebilir veya diğer ülkeler için yeniden tahsis edilebilir.

Sırbistan’ın, toplamda 1 milyar 588 milyon Euro’ya denk gelen belirlenen finansmanı çekebilmesi için, 4 ana alanda Reformsal Ajanda’da belirtilen 98 tedbiri yerine getirmesi gerekmektedir: iş ortamı ve özel sektör gelişimi, yeşil ve dijital geçiş, insan sermayesi ve hukukun üstünlüğü.

2025 yılı için, teorik olarak Sırbistan 428 milyon Euro çekebilir ve bunun 122 milyon Euro'su hibesiz olacaktır. 2026 yılında 516 milyon Euro, 2027 yılında ise 529 milyon Euro’luk finansman öngörülmektedir.

Fonların kullanılabilmesi için demokratik mekanizelere ve hukukun üstünlüğü ilkesine riayet edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca Belgrad ve Priştina için, ilişkilerin normalleştirilmesine yönelik "yapıcı katılım" gibi ek bir koşul da bulunmaktadır.