Sırbistan'da lojistik ve taşımacılık sektörü, e-ticaretin genişlemesi ve yeni sanayi parklarının açılmasıyla birlikte ülkenin en dinamik işgücü piyasalarından biri haline geldi. Sektör artık yalnızca depo işçileri ve şoförlerle sınırlı değil; mühendislerden BT analistlerine, gümrük uzmanlarından otomasyon sistemleri operatörlerine kadar geniş bir uzman yelpazesine ihtiyaç duyuyor.
Ancak hızlı ekonomik büyüme, nitelikli işgücü arzı ile talebi arasında ciddi bir uçurum yarattı. Sırbistan'da faaliyet gösteren yerli ve çok uluslu şirketler, personel bulmakta giderek daha fazla zorlanıyor; bazı mesleklerdeki kronik açık, iş sürekliliğini doğrudan tehdit ediyor ve işgücü maliyetlerini yükseltiyor.
En büyük açık, tahmini 10 binden fazla şoförle C ve E kategorisi profesyonel kamyon şoförlerinde yaşanıyor. Deneyimli sürücülerin Batı Avrupa ülkelerine gitmesi, mesleki yeterlilik kartı (CPC) edinme maliyetlerinin yüksekliği ve olumsuz demografik yapı, şirketleri şoför çekmek ve elde tutmak için yüksek ücretler ve primler sunmaya itiyor.
Şoförlerin yanı sıra rotaları gerçek zamanlı yöneten, sürücüleri koordine eden ve müşterilerle iletişim kuran sefer planlamacıları (filo yöneticileri) de yoğun talep görüyor. Yabancı dil, telematik yazılım bilgisi ve baskı altında çalışma gerektiren bu pozisyonlarda nitelikli personel hızla yükseliyor.
Gelişmiş depo yönetim yazılımlarının (WMS) devreye girmesiyle geleneksel depo şefliği yerini, alan optimizasyon algoritmalarını, stok analitiğini ve otomatik raf sistemlerini anlayan uzmanlara bıraktı. Sırbistan'ın Avrupa Birliği dışında konumlanması ve sınırlardaki karmaşık prosedürler nedeniyle gümrük lisansına ve mevzuat bilgisine sahip gümrük müşavirleri ile nakliye uzmanları da tüm büyük nakliye şirketlerinde aranan ve eksikliği hissedilen kadrolar arasında.
Operasyonel görünmesine karşın sertifikalı forklift operatörleri, özellikle yüksek raflarda ve dar koridorlarda çalışan dar koridor forklifti (reach truck) deneyimine sahip olanlar, sürekli açık veriyor; bu nedenle ücretleri operasyonel sektör ortalamasının belirgin biçimde üzerinde seyrediyor.
Uygun personel bulunamaması, Sırbistan'daki yerli ve yabancı lojistik devlerini daha agresif işe alım stratejileri uygulamaya ve iş modellerini dönüştürmeye zorladı. Taşımacılık ve depolama sektöründeki işverenler, çalışanların ehliyet sınavı veya özel makine kullanım eğitimi masraflarını karşılayarak iç eğitime ve yeniden nitelendirmeye giderek daha fazla yatırım yapıyor.
Operasyonel sektördeki belirgin açık, teslimat ve depolama işleri için Asya ülkelerinden (Hindistan, Nepal, Sri Lanka) işgücü getirilmesinin yanı sıra fiziksel işgücüne bağımlılığı azaltmak amacıyla otomasyon ve robotik sistemlerin (AutoStore gibi robotik depolar) yaygınlaştırılmasıyla kapatılmaya çalışılıyor.
Uzmanlara göre açığın uzun vadeli çözümü, ekonominin eğitim sistemiyle daha sıkı bağlanmasında yatıyor. Belgrad Ulaştırma Fakültesi, Novi Sad Teknik Fakültesi ve Sırbistan genelindeki ulaştırma liseleri, Milšped Group, Nelt, Kuehne+Nagel ve DB Schenker gibi önde gelen şirketlerle işbirliği içinde ikili eğitim programlarını yoğunlaştırıyor.
İkili eğitim ve öğrencilere eğitimleri sırasında burs sağlanması, gençlerin en modern teknolojiler üzerinde pratik bilgi edinmesini sağlarken şirketlere de eğitimli mühendis ve lojistik analist akışını garanti ediyor.
Sırbistan'da lojistik işgücü piyasası derin bir dönüşümden geçiyor. Operasyonel işler açık ve otomasyon nedeniyle baskı altındayken, lojistik süreçler, BT araçları ve yabancı dil bilgisini birleştiren uzmanlara talep hiç bu kadar yüksek olmamıştı.
Sektör, kariyer arayan gençler ve uzmanlar için hızlı yükselme, istikrarlı istihdam ve rekabetçi ücretler sunuyor. En iyi çalışma koşullarını, sürekli eğitimi ve modern çalışma araçlarını sunan şirketler, iç pazarda en nitelikli kadrolar için verilen yarışın kazananları olacak.
Talebe ve açık düzeyine göre Sırbistan'daki lojistik meslekleri üç ana kademeye ayrılıyor: en büyük açığın yaşandığı operasyonel düzey (C/E kategorisi şoförler, nitelikli forklift operatörleri, sipariş toplayıcılar); yüksek talebin olduğu orta yönetim (taşıma disponentleri, gümrük acenteleri, stok planlamacıları, lojistik vardiya şefleri); ve uzmanlık bilgisi açığının bulunduğu stratejik ve teknik düzey (lojistik mühendisleri, tedarik zinciri analistleri, WMS/TMS sistemleri için BT uzmanları ve lojistikte ESG yöneticileri).
Yapay zeka teknolojileri, sürdürülebilir iş uygulamaları ve e-ticaretin gelişmesiyle Sırbistan pazarında tamamen yeni uzman profilleri ortaya çıkıyor: talep tahmini ve stok optimizasyonu için büyük veri kümelerini analiz eden tedarik zinciri veri analistleri, karbon ayak izi hesaplaması, elektrikli filoların devreye alınması ve depolarda yeşil kaynaklara geçişten sorumlu ESG lojistik yöneticileri ile modern dağıtım merkezlerinde otonom araçları (AGV) ve robotik sistemleri bakım ve programlama görevini yürüten depo otomasyon ve robotik mühendisleri.
