Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi, eski Başkan Donald Trump'ın daha önce uygulamaya koyduğu birçok gümrük vergisini yetkisini aştığı gerekçesiyle iptal etti. Ancak Trump, kısa süre sonra 1974 Ticaret Yasası hükümleri uyarınca yüzde 10'luk yeni gümrük vergileri açıklayarak Sırbistan ekonomisinin bu durumdan nasıl etkileneceği sorusunu gündeme getirdi. Ekonomist Goran Radosavljević, Sırbistan'ın ABD'ye ihracatının toplam mal ihracatının yaklaşık yüzde ikisi gibi düşük bir oranda bulunduğunu belirtti.

Ekonomist Radosavljević, Nova.rs'ye yaptığı açıklamada, Amerika Birleşik Devletleri ile dış ticaret hacminin oldukça düşük olduğunu vurguladı. Sırbistan'ın ABD'ye olan ihracatının Karadağ'a yapılan ihracattan bile daha az olduğunu kaydeden Radosavljević, ülkenin Avrupa ve bölgeye odaklandığını aktardı. Sırbistan'ın ABD pazarına satabileceği yüksek teknolojili ürünlere sahip olmadığını ve ihraç ettiği gıda, tahıl ve metal gibi ürünlerin uzun mesafeli taşımacılığa uygun olmadığını açıkladı. Toplam dış ticaret hacminin yaklaşık 2 milyar dolar seviyesinde olduğunu, bunun 600 milyon dolarından fazlasının ihracat, 750 milyon dolarından fazlasının ise ithalat olduğunu belirtti. Radosavljević, Sırbistan gibi küçük bir ülke için ABD ile iyi ilişkilerin hem ekonomik hem de politik açıdan önemli olduğunu vurguladı. Doğrudan büyük ithalat ve ihracat olmasa bile büyük yatırımcıların dolaylı yollardan ABD'den geldiğini kaydetti. Trump'ın daha önce yüksek oranlarda uyguladığı gümrük vergilerinin şimdi yüzde 10'a indirilmesinin olumlu bir gelişme gibi görünse de, yeni vergilerin rekabet gücünü azaltacağını ve mevcut 600-700 milyon dolarlık ihracatın bile tehlikeye girebileceğini ifade etti. Her gümrük vergisinin ürünleri pahalılaştıracağını ve rekabetçiliği düşüreceğini, bunun da ihracatı olumsuz etkileyeceğini dile getirdi.

Elmas veya petrol gibi ürünlerin alıcılarının fiyat esnekliği düşükken, gıda ürünleri alıcılarının fiyat değişimlerine daha duyarlı olduğunu aktaran Radosavljević, herhangi bir gümrük vergisinin Sırbistan'ın ilgili ürünlerinin ihracatını riske atacağını kaydetti. Ancak bu durumun, toplam ihracatın genel dış ticaret dengesini önemli ölçüde bozmayacağını, zira ABD'ye yapılan ihracatın toplamın yalnızca küçük bir kısmını oluşturduğunu açıkladı. Eğer bu ihracatın yüzde 20 oranında azalması halinde bile, genel ihracatta sadece yüzde 0,4'lük bir düşüş yaşanacağını belirtti. Trump'ın gümrük vergilerini birçok ülkeye uyguladığını ve bu nedenle tüm ülkelerin ABD pazarında benzer bir rekabet dışı durumda olduğunu vurgulayan ekonomist, nihai kararın alıcılarda olacağını ifade etti. ABD gibi zorlu bir pazara girmek için önemli yatırımlar yapmış olan firmaların, aniden getirilen bu vergilerle karşı karşıya kalmasının "felaket" niteliğinde olduğunu belirten Radosavljević, bazı bireysel firmaların etkileneceğini ancak genel Sırp ihracatının bunu büyük ölçüde hissetmeyeceğini aktardı.

Sırbistan Cumhuriyeti İstatistik Ofisi (RZS) verilerine göre, yaklaşık 700 yerel firma ABD'ye ihracat yapmaktadır. Bu ihracatın anahtar sektörleri şunlardır: Otomobil lastikleri üretimi, askeri sanayi, evcil hayvan yemi ve işleme sanayisi (inşaat yapıları, metal ekipmanları, alüminyum ve cam ürünleri). Lastikler fiyat esnekliği yüksek bir ürün olduğundan, gümrük vergileri nedeniyle fiyat artışı talebin yüzde 50'ye kadar düşmesine yol açabilir. Askeri sanayi gibi alıcıların fiyata karşı daha az hassas olduğu sektörlerde ise, ihracatçıların ve alıcıların pazarlık gücüne bağlı olarak gelir artışı bile görülebilir. Jagodina merkezli Testeral şirketi gibi alüminyum ve cam doğrama ile cephe üretimi yapan firmalar, önceki gümrük vergilerinden zaten ciddi şekilde etkilenmiştir.

Geçen yıl Sırbistan'ın ABD'ye en çok ihraç ettiği ürünler arasında 153,6 milyon dolar değerindeki otomobil lastikleri yer aldı. İkinci sırada, çoğunlukla güvenlik ile ilgili ürünlerin (silah, mühimmat, askeri teçhizat, patlayıcılar vb.) bulunduğu uzmanlarca belirtilen sınıflandırılmamış mallar 118,5 milyon dolarla geldi. Üçüncü sırada ise 56,8 milyon dolar değerindeki silah ve mühimmat bulunmaktadır. İlk beş madde arasında 40,7 milyon dolarlık içten yanmalı pistonlu motorlar ve 35 milyon dolarlık hayvan yemi de yer almaktadır. ABD'den yapılan ithalatlarda ise geçen yıl 187,6 milyon dolar değerindeki tahrik makineleri ve motorlar ilk sırada yer aldı. Listede bunu 42,9 milyon dolarla uçaklar ve ekipmanları, ardından 37,7 milyon dolarla sınıflandırılmamış mallar takip etti. Dördüncü sırada 30,9 milyon dolarla binek otomobiller ve 26 milyon dolarla kimyasal ürünler yer almıştır.