“Klima101” sitesinin bildirdiğine göre, küresel iklim değişikliği ile ilgili en kötü senaryoların öngördüğünden daha hızlı bir şekilde, 1,5 derecelik ısınma sınırının aşılması kaçınılmaz hale geldi. Uzmanlar, bu kritik eşiğin 2030 civarında, yani daha önceki tahminlerden yaklaşık on yıl önce geçileceğini açıkladı. Dünya, yaşam tarzımızı sonsuza dek değiştirecek bir dönüm noktasında bulunmaktadır ve bu durum Sırbistan'ı da doğrudan etkileyecektir. Bu önemli sınırın 2030 civarında aşılacağı, yani daha önce tahmin edilenden on yıl daha erken gerçekleşeceği belirtildi. Isınmanın son yıllarda hızlandığına dikkat çekilirken, önde gelen meteorolog ve iklim değişikliği uzmanlarından Dr. Vladimir Đurđević, bunun geleceğimiz için ne anlama geldiğini açıkladı. Bu yılki referans çalışma olan “Küresel İklim Değişikliği Göstergeleri”ne göre, dünya 1,5 derecelik ısınma sınırını bu on yılın sonunda aşacaktır. Bunun artık kaçınılmaz olduğu ve daha önce varsayılandan çok daha erken gerçekleşeceği kaydedildi. Nitekim, IPCC 2018'de, o zamanki ısınma hızı devam ederse dünyanın 1,5 dereceye 2030 ile 2052 yılları arasında ulaşabileceğini tahmin etmiş, 2040 civarındaki dönemi bu sınırın aşılması için en gerçekçi beklenti olarak belirtmişti. Ancak, bugün en son tahminler, bu aralığın ortasında değil, alt sınırında olduğumuzu göstermektedir; bu da iklim değişikliğinin sonuçları açısından en olumsuz sonuçtur: 1,5 derecelik eşik 2030 civarında şimdiden ulaşılabilir. Belgrad Meteoroloji Enstitüsü ve Fizik Fakültesi'nden Dr. Vladimir Đurđević, hızlanmanın nedeninin sadece yüksek sera gazı emisyonlarının devam etmesi değil, aynı zamanda antropojenik aerosollerden kaynaklanan geçici soğutmanın azalması ve iklim sistemindeki bazı süreçleri artık daha iyi anlamamız olduğunu belirtti. 1,5 derecelik sınır, Paris Anlaşması'nda “daha iddialı bir hedef” olarak benimsenmişti, çünkü mevcut veriler ve fizik yasaları, ısınmanın bu noktada durdurulmasının, buz tabakalarının erimesi ve küresel deniz seviyelerinin yükselmesi de dahil olmak üzere iklim değişikliğinin birçok aşırı sonucunu önleyeceğini vurguladı. Ancak bu sınır, yakında “iddialı bir hedef” ve “projeksiyon konusu” olmaktan çıkıp tarihe karışacak. Bu durum, iklim değişikliğiyle mücadelenin başarısızlığa mahkum olduğu anlamına gelmemektedir. Mevcut 1,37 derecelik ısınmayla iklim değişikliği, insan hayatlarına, kaybolan ekosistemlere ve aşırı olayların neden olduğu zararlara mal olmaktadır. Bu maliyetler artmaya devam edecek ve 1,5 derecelik sınırın aşılması yeni bir yenilgi olacaktır. Ancak bu yenilgi, 2 derecelik sınırın aşılmasından çok daha küçük bir yenilgidir; bu da “her şeyi eskisi gibi yapmaktan” ve kendimizi ve torunlarımızı 3 hatta 4 derecenin üzerinde ısınmayla cehennemi bir geleceğe mahkum etmekten daha iyidir. Bu nedenle, bir zafer elde etmeden önce kendimize ne kadar böyle yenilgiler yaşatacağımız ve konforlu bir yaşamın giderek daha zor ulaşılabilir hale geleceği bir gelecekte yaşamaya ne kadar akıllıca hazırlanacağımız bir sorudur. Gezegen elbette sürekli ısınıyor ve her derecenin her bir bölümü önemlidir. 1,5 derecelik sınırın aşılmasıyla ısınmanın ve sonuçlarının doğası aniden değişmeyecektir. Ancak bu sınır rastgele seçilmemiş ve Paris Anlaşması metnine dahil edilmemiştir. 1,5 derecenin üzerindeki ısınmayla belirsizlik artar ve iklim sistemlerinde geri dönülemez, uzun vadeli değişiklik olasılıkları da dahil olmak üzere riskler doğrusal olmayan bir şekilde artar. Bu tür değişikliklere bir örnek, büyük buz kütlelerinin kaybıdır; bu da deniz seviyesinin yükselmesine ve Dünya'nın Güneş ısısını “yansıtma” yeteneğinin azalmasına yol açar. Sırbistan için küresel 1,5 derecelik sınırın aşılması, mevcut aşırı durumların daha sık ve daha maliyetli hale geldiği bir döneme girilmesi anlamına gelecektir. Dr. Vladimir Đurđević, “Sırbistan için 1,5 dereceye ısınmış bir dünya, 2012, 2017, 2024 veya 2025 gibi yılların artık bir istisna olmaktan çıkıp yeni normalin nasıl görünebileceğine dair bir uyarı haline geldiği bir iklim anlamına geliyor” diye belirtti. Sırbistan'ın halihazırda küresel ortalamadan daha hızlı ısındığı aktarıldı; ortalama yıllık sıcaklık, sanayi öncesi döneme göre şimdiden 1,8 dereceden fazla ısınmıştır. Sıcak hava dalgaları, daha uzun kuraklıklar, daha yoğun sağanak yağışlar daha sık görülmekte ve su kaynakları, tarım, ormanlar, insan sağlığı ve altyapı üzerinde daha büyük bir baskı oluşmaktadır. En büyük acil risk, yüksek sıcaklıklar ve kuraklığın birleşiminden gelmektedir, çünkü bu doğrudan verimi, su tedarikini, enerjiyi ve kırsal toplulukları etkilemektedir. Sonuçlar ilk olarak tarımımızı etkileyecektir; örneğin, mısır gibi özellikle hassas ürünlerde, en kurak yıllarda verim kaybı yüzde 40'a kadar çıkabilmektedir. Güneydoğu Sırbistan gibi ülkenin bazı bölgelerinde temel iklim özellikleri değişmekte, böylece iklim yarı kurak hale gelmektedir. Bir yaklaşım, mevcut ısınma eğilimini bugüne kadar ölçülen ısınma üzerine yansıtmaktır. 2025 yılına ait en son verilere göre, Dünya sanayi öncesi döneme göre şimdiye kadar 1,37 derece ısınmış olup, şu anda on yılda 0,27 derece hızla ısınmaktadır. Bu artışa dayanarak, ısınmanın beş yıl içinde, yani 2030 yılında 1,5 derecelik sınıra ulaşacağı varsayılabilir. İkinci yaklaşım ise “karbon bütçesi” adı verilen yöntemdir. Küresel sıcaklık artışı ile atmosferdeki birikmiş karbondioksit emisyon miktarı arasında neredeyse doğrusal bir ilişki olduğundan, ısınmayı belirli bir noktada tutmak için ne kadar toplam CO2 yayılabileceği tahmin edilebilir. Buna “karbon bütçesi” denir. Isınmayı 1,5 derecede durdurmak için gerçek bir şansa sahip olmak adına, tahminler yaklaşık 130 gigaton CO2 daha emisyon yapmamıza izin verildiğini belirtmektedir. Mevcut emisyonlar her yıl yaklaşık 42 gigaton olduğundan, bu yaklaşık üç yılımız olduğu ve bu hızla 1,5 derecelik karbon bütçesinin 2028 yılına kadar tüketileceği anlamına gelir. Bu iki projeksiyon, sıcaklık artışının CO2 konsantrasyonlarındaki artışa göre bir miktar “gecikmesi” de dahil olmak üzere çeşitli nedenlerden dolayı aynı değildir; ancak her ikisi de bu on yılın sonuna kadar sınırın aşılacağını açıkça vurgulamaktadır. 2 derecelik sınırın da aşılacağı giderek daha olası görünmektedir. Emisyonlar aniden durdurulsa bile, sıklıkla göz ardı edilen bir faktör bulunmaktadır. Fosil yakıtların yanması gezegeni sera gazı emisyonlarıyla ısıtırken, aynı zamanda atmosferde asılı duran küçük parçacıklar olan antropojenik aerosolleri de yayar. Bunlar, ortalama olarak, Güneş radyasyonunun bir kısmını uzaya geri dağıttıkları ve bulutların özelliklerini etkiledikleri için bir soğutma etkisine sahiptir; ancak diğer yandan hava kalitesini bozarak sağlığa zararlıdırlar.