Proktit, rektumun yani kalın bağırsağın anüsten hemen önceki alt kısmının iltihaplanmasıdır. Bu durum, yaşam kalitesini önemli ölçüde bozabilen rahatsız edici semptomlara yol açar. Enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar ve hatta kan pıhtıları gibi çeşitli nedenlerle ortaya çıkabildiği belirtilmiştir.

Rektum iltihabı, ağrı, rahatsızlık hissi, rektal kanama ve dışkılama alışkanlıklarında değişiklikler gibi belirtilere neden olarak günlük işleyişi önemli ölçüde zorlaştırabilir. Tıbbi kaynaklar, rektum mukozasının enfeksiyonlar, kronik bağırsak hastalıkları, kimyasal tahrişler ve hatta radyasyon tedavisi sonrası iltihaplanabileceğini kaydetti. Semptomların süresine göre geçici veya kalıcı olabilen proktit, farklı nedenlere bağlı olarak özel isimler de alabilmektedir. Hastalığın erken belirtileri genellikle dışkılama sırasında ortaya çıkarak rahatsızlık, yanma, kramp veya hassasiyete yol açar. Sık sık dışkılama ihtiyacı ve tam boşalmama hissi de proktit ile ilişkilidir. Diyare, dışkıda kan veya mukus varlığı ise hastalığın en erken işaretleri arasında yer almaktadır.

Proktit, çoğu durumda yaşamı tehdit edici bir durum olmamakla birlikte, uygun tedaviyle iyi bir prognoza sahiptir. Ancak iltihabın şiddeti, süresi ve tedaviye yanıt vermeme durumu komplikasyon riskini artırmaktadır. Mukoza zarındaki şiddetli hasarlar, iyileşmeyen ülserlere yol açabilir; bu lezyonlar bazen yoğun kanamaya veya rektum duvarında derinleşen hasara neden olabilir. Nadir durumlarda, iltihaplanma süreci çevre sinirleri de etkileyebilir. Uzun süreli iltihaplanma ise fistül oluşumu, apseler, rektum darlığı ve hatta anemi gibi daha ciddi sonuçlara yol açabilir. Nörolojik komplikasyonlar ise oldukça nadir olmakla birlikte ağrı, duyusal değişiklikler ve dışkılama kontrolünde zorluklar şeklinde kendini gösterebilir. Tanı, semptomların değerlendirilmesi ve dijital rektal muayene ile anoskopi dahil olmak üzere klinik bir incelemeyle başlar. Daha önce geçirilmiş hastalıklar, tedaviler, cinsel alışkanlıklar veya yakın zamanda yapılan seyahatlere ilişkin veriler, olası iltihap nedenini değerlendirmek için kullanılmaktadır. Gerekli görüldüğünde, dışkı testi, endoskopi, biyopsi, kan testi veya bilgisayarlı tomografi gibi ek analizler de yapılabilmektedir.

Proktitin tedavisi nedenine ve iltihabın şiddetine bağlıdır; amaç tetikleyici faktörleri ortadan kaldırmak ve iltihaplanma sürecini yatıştırmaktır. Tedavi, antibiyotikler, antiviraller, iltihap önleyici ve steroid ilaçlar gibi çeşitli yaklaşımları içerebilir. Bazı durumlarda proktit kendiliğinden düzelirken, enfektif formlar genellikle hedefli tedavi gerektirir. Radyoterapiye bağlı proktit ise genellikle radyasyon tedavisinin bitiminden birkaç hafta sonra düzelir. Akut proktit, yetişkinlerde genellikle dört ila sekiz hafta içinde düzelirken, bebeklerde iyileşme daha uzun sürebilir. Kronik formlarda ise iltihaplanmanın iyileşme ve kötüleşme dönemleri olabilir; semptomlar gerektiğinde iltihap önleyici ilaçlarla kontrol altında tutulur. Az sayıda hastada, uzun süreli ve daha yüksek komplikasyon riski taşıyan kronik radyasyon proktiti gelişebilir ve bu durum daha dikkatli bir tedavi yönetimi gerektirir. Ağrı, kanama, akıntı veya inatçı ishal gibi semptomlar ortaya çıktığında derhal tıbbi yardım alınması gerektiği vurgulandı. Semptomların uygulanan tedaviye yanıt vermemesi durumunda, tedavinin yeniden düzenlenmesi için tekrar doktora başvurulması gerektiği belirtildi. Nadir durumlarda, standart tedavilerin sonuç vermediği vakalarda cerrahi müdahale de değerlendirilebilmektedir. Proktitin önlenmesi nedenine bağlı olarak değişir: Enfeksiyonlardan korunmak için güvenli cinsel uygulamalar, Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi kronik bağırsak hastalıklarının uygun şekilde yönetilmesi, radyasyon tedavisi sonrası riskin azaltılması için doktor tavsiyelerine uyulması ve irritan maddelerden kaçınılması önemlidir.