Ekonomi dergisi Makroekonomske analize i trendovi'nin (MAT) ekim sayısına göre Sırbistan ekonomisi bu yılın ilk sekiz ayında yüzde 3,6 civarında istikrarlı bir yıllık büyüme kaydetti; ancak büyümenin altında sanayideki durgunluk ve euro bölgesinden kaynaklanan sorunlar yatıyor.
MAT verilerine göre büyümenin ana itici gücü fabrikalar değil, perakende ticaret, "diğer hizmetler" ve net vergi gelirleri oldu. Eurostat verileri, reel perakende ticaret hacmi artışında Sırbistan'ın Avrupa'nın en üst sıralarında yer aldığını gösteriyor. Analize göre bunun nedeni alım gücünün ve işgücü piyasasının güçlenmesi; reel net ücretler yüzde 9,2 arttı.
Dış ticarette de olumlu bir tablo var: İlk sekiz ayda mal ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,8 arttı. İthalatın ihracatla karşılanma oranı geçen yılki yüzde 79,1'den yüzde 82,3'e yükseldi. İhracattaki bu artışı ağırlıklı olarak otomotiv sanayi, özellikle motorlu taşıt üretimi ile sermaye ve ara malı satışı sürükledi.
Buna karşılık temel sanayide tablo olumsuz. Sekiz aylık dönemde sanayi üretiminin kümülatif artışı yalnızca yüzde 0,1 ile pratikte durgunluğa işaret ediyor. Ağustos ayında sanayi üretimi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,5 geriledi.
MAT'ın ekim sayısında yer alan değerlendirmeye göre ağustosta madencilik ve enerjide artış kaydedilirken imalat sanayinde düşüş yaşandı. Ağustosta madencilikte yıllık yüzde 6,7, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme sektöründe yüzde 0,8 artış olurken imalat sanayinde üretim yüzde 1,8 azaldı. Analizde, temmuz ve ağustostaki üretim azalmasının uzun vadeli trend döngüsünü durgunluk seviyesine çektiği, yani belirgin bir artış ya da düşüşün olmadığı bir döneme dönüldüğü belirtiliyor. İmalat sektörünün faaliyeti yıl başından bu yana geçen yılın ortalamasının yaklaşık yüzde 2 altında seyrederken diğer iki sektörde artış gözleniyor; elektrik ve gaz sektöründe uzun vadeli trend değeri bu yıl ilk kez ağustosta geçen yılın ortalamasını aştı.
Analize göre sorunun kaynağı ülke içi değil, dış koşulların kötüleşmesi. Avro bölgesindeki, özellikle Sırbistan'ın kilit ekonomik ortağı Almanya'daki resesyon ve yapısal kriz doğrudan etkiliyor. Batı'da Sırp komponentlerine yönelik azalan talep ile Avrupa Birliği'nin giderek belirginleşen korumacılığı yerli imalatçıların elini bağlamış durumda. Madencilik ve enerji ise toplam endekste daha derin bir düşüşü engelliyor.
MAT, Pančevo'daki petrol rafinerisinin işletme sorunlarının çözülmediğini, tesisin hâlâ zor koşullarda çalıştığını ancak ağustos performansının belirgin şekilde iyileşmesiyle bu sektör üzerindeki olumsuz etkisinin ortadan kalktığını aktarıyor. Öte yandan Smederevo'daki demir-çelik fabrikasının temel metal üretimi, AB'nin sıkılaştırdığı korumacı önlemlerle karşı karşıya. Analize göre AB, 1 Temmuz 2026'dan itibaren gümrüksüz kota miktarını yıllık yaklaşık 820 bin tondan yaklaşık 410 bin tona yarıya indirdi; bu, fabrikanın üretiminin yaklaşık beşte birine denk geliyor. Aynı zamanda gümrük vergileri iki katına çıkarıldı.
Makroekonomik istikrar alanında ise Sırbistan, Avrupa'da az ülkenin ulaşabildiği bir sonuç elde etti. Yıllık enflasyon yüzde 2,2 ile istikrarlı seyrediyor. Verilere göre incelenen dönemde AB'nin 27 üye ülkesinden yalnızca 7'sinde enflasyon Sırbistan'ın altındaydı: İsveç, Estonya, Çekya, Macaristan, Malta, Danimarka ve Finlandiya. Ağustosta en yüksek enflasyon oranları Romanya'da yüzde 6,3, Litvanya'da yüzde 5,6, Kıbrıs'ta yüzde 5,2 ve Bulgaristan'da yüzde 5 olarak kaydedildi. Buna rağmen MAT ekonomistleri, genel enflasyon durağan seyrederken gıda ve enerji gibi oynak fiyatları dışlayan çekirdek enflasyonun görece yüksek olduğu uyarısında bulunuyor.
MAT analizlerine göre Sırbistan'ın sekiz aylık ekonomi tablosu geçer, hatta sağlam bir notu hak ediyor. Ancak analizde, tüketimin bütçeyi doldurduğu yönündeki bu dönemin dersinin ağırlıklı olarak kısa vadeli olduğu vurgulanıyor; yalnızca istikrarlı üretim ve güçlü ihracatın, küresel düzeyde kolay geçmeyecek bir dönemde ekonomik egemenliği garanti edebileceği belirtiliyor.
