Sırbistan İstatistik Kurumu'nun (RZS) 5 Ekim 2026'da yayımladığı 2024 işgücü maliyeti araştırmasına göre, işverenler çalışılan her saat için ortalama 1.318 dinar (11,26 avro) ödüyor. En pahalı sektör bilgi ve iletişim (2.676 dinar), en ucuz sektör konaklama ve yeme-içme (831 dinar). 2020'ye göre işverenin çalışan başına saatlik maliyeti nominal olarak yüzde 56,7 arttı.
BELGRAD – Dört yılda bir yapılan araştırma, işverenlerin çalışanlar için yaptığı tüm harcamaları kapsıyor: maaşlar, sosyal katkılar, izin ödemeleri, eğitim ve işe alım giderleri. Sübvansiyonlar maliyetten düşülüyor. Araştırma, 2024 yılında en az 10 çalışanı olan işletmeleri kapsıyor. 2024'te bu işletmelerde yaklaşık 1,77 milyon kişi çalışıyordu ve toplam işgücü maliyeti 3.828 milyar dinar (yaklaşık 32,7 milyar avro) oldu.
Şirket sahipleri için ne anlama geliyor?
Sırbistan'da şirket kuran veya çalışan istihdam eden işverenler için bu rakamlar, kendi maliyetlerini ülke ve sektör ortalamalarıyla karşılaştırmak için bir ölçü sağlıyor. Öne çıkan sonuçlar:
- Çalışılan saatin maliyeti: Ortalama 1.318 dinar. Çalışan başına aylık ortalama işgücü maliyeti (tam zamanlı karşılık hesabıyla) 183.139 dinar, yani yaklaşık 1.565 avro.
- Maliyetin büyük kısmı maaş: Saat başı 1.313 dinarlık "çalışan giderinin" 1.128 dinarı maaş ve ücret, 185 dinarı işverenin sosyal katkıları ve sosyal yardımları.
- Maaşın dışındaki yük: İşverenin ek yükü, maaş maliyetinin yaklaşık yüzde 16'sı. Bu oranı kaynak verilerden ben hesapladım (185 / 1.128).
- Çalışılmayan saatler de ödeniyor: Ödenen saatlerin yalnızca yüzde 80'i fiilen çalışılıyor. Aylık ortalama ödenen saat 171, çalışılan saat 137. Fark; yıllık izin, 30 güne kadar hastalık izni ve resmi ve dini tatillerden oluşuyor.
- Eğitime ayrılan pay çok düşük: Eğitim ve gelişim, toplam maliyetin yalnızca yüzde 0,2'si (saat başına 3 dinar).
- Sübvansiyon çok az: Devlet ve diğer kurumlardan gelen destekler saat başına ortalama 7 dinar. Madencilikte 113, mesleki ve bilimsel faaliyetlerde 22, diğer hizmetlerde 19 dinar.
Sektörlere göre işgücü maliyeti
| Sektör | Saat başına işgücü maliyeti (RSD) | Yaklaşık avro | Ülke ortalamasına oranı |
|---|---|---|---|
| Bilgi ve iletişim | 2.676 | 22,9 € | 203% |
| Finans ve sigorta | 1.887 | 16,1 € | 143% |
| Elektrik, gaz ve buhar temini | 1.879 | 16,1 € | 143% |
| Madencilik | 1.806 | 15,4 € | 137% |
| Mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler | 1.803 | 15,4 € | 137% |
| Gayrimenkul faaliyetleri | 1.426 | 12,2 € | 108% |
| Kamu yönetimi ve zorunlu sosyal güvenlik | 1.403 | 12,0 € | 106% |
| Sağlık ve sosyal hizmetler | 1.324 | 11,3 € | 100% |
| İnşaat | 1.209 | 10,3 € | 92% |
| Eğitim | 1.191 | 10,2 € | 90% |
| Ulaştırma ve depolama | 1.186 | 10,1 € | 90% |
| Diğer hizmet faaliyetleri | 1.184 | 10,1 € | 90% |
| İmalat sanayii | 1.162 | 9,9 € | 88% |
| Toptan-perakende ticaret, motorlu taşıt onarımı | 1.121 | 9,6 € | 85% |
| Su temini ve atık yönetimi | 1.112 | 9,5 € | 84% |
| İdari ve destek hizmetleri | 1.044 | 8,9 € | 79% |
| Sanat, eğlence ve dinlenme | 1.014 | 8,7 € | 77% |
| Tarım, ormancılık ve balıkçılık | 1.008 | 8,6 € | 76% |
| Konaklama ve yeme-içme | 831 | 7,1 € | 63% |
| Ülke geneli | 1.318 | 11,3 € | 100% |
Saat başına, çalışılan saat esas alınarak. Avro karşılıkları RZS'nin verdiği 2024 ortalama kuruyla (1 € ≈ 117 RSD) hesaplanmıştır.
Bilgi ve iletişim sektörü, ülke ortalamasının yaklaşık iki katı. Konaklama ve yeme-içme, tarım ve sanat-eğlence sektörlerinde ise saat başı maliyet 1.015 dinarın altında.
İşletme büyüklüğüne göre
| İşletme büyüklüğü | Saat başına işgücü maliyeti (RSD) | Yaklaşık avro |
|---|---|---|
| 10–49 çalışan | 1.085 | 9,3 € |
| 50–249 çalışan | 1.324 | 11,3 € |
| 250–499 çalışan | 1.410 | 12,0 € |
| 500–999 çalışan | 1.451 | 12,4 € |
| 1.000 ve üzeri çalışan | 1.421 | 12,1 € |
En yüksek ortalama maliyet 500–999 çalışanı olan işletmelerde (1.451 dinar). En düşük ise 10–49 çalışanı olan küçük işletmelerde (1.085 dinar). Büyüklük ve sektörü birlikte bakınca en pahalı grup, bilgi ve iletişimde 500–999 çalışanı olan işletmeler (3.546 dinar). En ucuz grup ise konaklama ve yeme-içmede 10–49 çalışanı olan işletmeler (696 dinar).
Maliyet nelerden oluşuyor?
| Kalem | Toplam işgücü maliyeti içindeki pay |
|---|---|
| Düzenli ödemeler (maaş ve düzenli primler) | 70,4% |
| İşverenin zorunlu sosyal katkıları | 11,7% |
| Çalışılmayan günler için ödemeler (izin, tatil) | 8,9% |
| Dönemsel ödemeler (ikramiye, prim, izin harçlığı) | 5,1% |
| Ek sağlık hizmeti giderleri | 2,1% |
| Ayni ödemeler (şirket aracı, konaklama vb.) | 1,2% |
| Gönüllü ve ek sosyal katkılar | 0,3% |
| Diğer işveren giderleri (işe alım, iş güvenliği kıyafeti) | 0,4% |
| Eğitim ve gelişim | 0,2% |
| Diğer vergiler (engelli istihdam cezası) | 0,2% |
| Sübvansiyonlar (düşülür) | −0,5% |
İlk üç kalem (düzenli ödemeler, zorunlu katkılar ve çalışılmayan günler) toplam maliyetin yüzde 91'ini oluşturuyor.
2020'ye göre değişim
- Çalışan başına saatlik giderler (maaşlar ve diğer ödemeler) 838 dinardan 1.313 dinara çıktı. Bu nominal olarak yüzde 56,7'lik artış.
- Sübvansiyonlar pandemi yılı 2020'ye göre yüzde 76,7 azaldı.
- Eğitim giderleri ve engelli istihdam yükümlülüğüne bağlı vergiler yaklaşık yüzde 50 arttı.
- Dönemsel ödemelerin (prim, ikramiye) maaş giderleri içindeki payı yüzde 4,6'dan yüzde 6,0'a çıktı. Bilgi ve iletişimde bu ödemeler saat başına 249 dinara ulaştı (2020'ye göre +%128,4). Toptan ve perakende ticarette ise dönemsel ödemeler dört yılda üç katına çıktı (+%200).
Bu artışların bir kısmı enflasyondan kaynaklanıyor. Maliye Bakanlığı'nın yıl sonu enflasyon verilerine göre (2021: %7,9, 2022: %15,1, 2023: %7,6, 2024: %4,3) fiyatlar aynı dönemde yaklaşık yüzde 39 arttı. Bu hesap yaklaşıktır. Buna göre işgücü maliyetindeki reel artış kabaca yüzde 12 seviyesinde kalıyor.
Kaynak: Sırbistan Cumhuriyeti İstatistik Kurumu (RZS), "İşgücü maliyetleri" bülteni, Sayı 260 (ZP30), 5 Ekim 2026; İşgücü Maliyeti Araştırması 2024. Araştırma dört yılda bir yapılır ve en az 10 çalışanı olan işletmeleri kapsar. Avro karşılıkları ve enflasyon karşılaştırması yaklaşık hesaplamalardır.
