Sırbistan'da uzun yıllar aynı evde oturan kiracıların mülkiyet hakkı talep edip edemeyeceği tartışması, hukukçuların değerlendirmesiyle yeniden gündeme geldi. Uzmanlara göre, kira ödemek, kiracının söz konusu taşınmazın kendisine ait olmadığını bildiğinin kanıtı sayıldığı için "zamanaşımıyla kazanma" (održaj) kurumu kiracılar için uygulanamıyor.
Sırbistan'da Temel Mülkiyet İlişkileri Yasası kapsamında düzenlenen "zamanaşımıyla kazanma" kurumu, bir kişinin uzun yıllar boyunca bir taşınmazı sahiplenerek kullanması halinde mülkiyet hakkı elde etmesine olanak tanıyor. Ancak avukat Lazar Borožan, bu kurumun yalnızca kişinin taşınmazı haklı olarak kendisinin olduğunu düşündüğü durumlarda geçerli olduğunu vurguluyor. Borožan, "Kira ödemek, taşınmazın size ait olmadığını bildiğinizin doğrudan kanıtıdır. Kira ödediğiniz sürece iyi niyet unsuru oluşmaz ve zamanaşımıyla kazanma uygulanamaz" diyor.
Uzmanlar, kiracı ve ev sahibi arasındaki ilişkinin mutlaka yazılı sözleşmeyle güvence altına alınması gerektiğine dikkat çekiyor. Gayrimenkul danışmanı Katarina Lazarević, uzun süreli kiralamalarda sözleşmeye icra edilebilirlik şerhi konulmasını ve noter onayından geçirilmesini öneriyor. Lazarević, bu şekilde kiracının tahliye edilmek istememesi halinde icra yoluyla çıkarılmasının mümkün olduğunu, aksi takdirde sürecin uzun ve maliyetli bir dava sürecine dönüşebildiğini belirtiyor.
Ev sahiplerinin kiracıyı İçişleri Bakanlığı'na bildirme yükümlülüğü de bulunuyor. Bu bildirim, kira gelirinin yüzde 20'si oranında vergi ödenmesini de zorunlu kılıyor. Aylık 300 avro kira ödenen bir konutta yıllık kira geliri 3 bin 600 avroya, devletin kasasına giren vergi tutarı ise 720 avroya karşılık geliyor.
Sırbistan Ticaret Odası'ndan Nenad Đorđević, kayıt dışı kiracılık oranının yüzde 50'nin üzerinde olabileceğini ancak bu konuda kapsamlı bir araştırma bulunmadığını söylüyor. Đorđević, vergilerin özellikle kiracının tüzel kişi olduğu kurumsal kiralamalarda düzenli ödendiğini, bireysel kiralamalarda ise denetim mekanizmasının yetersiz kaldığını ifade ediyor.
