Dijital Sırbistan Girişimi, yerel startup ekosisteminin gelişimini kapsamlı bir şekilde analiz eden ve Sırbistan'daki startup'ların durumuna, zorluklarına ve potansiyellerine ilişkin sürekli bilgi sağlamayı amaçlayan altıncı "Startup Tarayıcı 2026" araştırmasını bu yıl da yayımladı. 2025 yılında toplanan veriler, yatırım ambisyonlarında önemli bir artış kaydetti. Startup'ların yüzde 72,1'i 2026 yılında dış yatırım toplamayı planlarken, yüzde 25,4'ü bir milyon avronun üzerinde finansman turları hedeflediğini belirtti. Bu oranın bir yıl öncesine göre (yüzde 7,6) üç kat daha fazla olduğu aktarıldı. Akıllı sermayeye erişimin de arttığı, iş meleklerinin startup'ların yüzde 23,1'ini, inkübatör ve hızlandırıcıların ise yüzde 23,8'ini finanse ettiği vurgulandı. Aynı zamanda, veriler bu ambisyonlara eşlik eden ticari çekiş gücündeki zorluklara işaret etti. Bugüne kadar startup'ların yalnızca yüzde 29,9'u dış yatırım topladı, yüzde 9,5'i ise yüzde 10'dan fazla aylık gelir artışı kaydetti. Startup'ların üçte birinden fazlasının (yüzde 36,7) henüz gelir elde etmediği, yüzde 77,6'sının ise yıllık 150.000 avrodan az gelir sağladığı belirtildi. Bir milyon avro eşiğini geçen startup'ların oranının ise sadece yüzde 3,4 olduğu bildirildi. Startup'ların yüzde 59,2'sinin hibe ve karşılıksız fonlardan yararlandığı, yüzde 61,9'unun ise akıllı sermaye kullanmadan yalnızca kendi kaynaklarına ve/veya hibelere güvendiği aktarıldı. Aylık geliri olmayan startup'ların yüzde 77,4'ünün 2026 yılında da öncelikli olarak karşılıksız fonlarla finanse etmeyi planladığı kaydedildi. Araştırma sonuçlarına göre, hibe ile yatırımcı sermayesini ve pazar çekişini birleştiren startup'ların önemli ölçüde daha iyi ticari performans gösterdiği vurgulandı. Yerel ekosistemdeki kurucuların ortalama 38 yaşında olduğu ve yüzde 88,9'unun yüksek öğrenim gördüğü belirtildi. Kadın kurucuların payının yüzde 17,8'den yüzde 21,5'e yükseldiği bildirildi. Yurt dışından dönenlerin sayısında da artış olduğu, bunların artık kurucuların yüzde 18,5'ini oluşturduğu kaydedildi. Yönetim, pazarlama ve satış deneyimine sahip olanların sayısının da arttığı, startup'ların yüzde 68'inin en az bir teknik olmayan kurucuya sahip olduğu, bu oranın yüzde 62,6'dan yükseldiği aktarıldı. Teknolojik odaklanma açısından, yapay zeka ve makine öğreniminin startup'ların yüzde 51'inin ürünlerine dahil edildiği, bunun bir yılda yüzde 10'luk bir artış anlamına geldiği vurgulandı. Ayrıca, kurucuların yalnızca yüzde 44,4'ünün yalnızca kendi startup'ında çalıştığı, bir yıl önceki yüzde 60,1'e kıyasla bu oranın düştüğü, bunun çoğunlukla startup'ların içinde bulunduğu finansal gerçekliğin bir yansıması olduğu belirtildi. Sırbistan'ın en yaygın aktif pazar (startup'ların yüzde 40,8'i) ve birincil destinasyon (yüzde 25,9) olmaya devam ettiği ifade edildi. Startup'ların yüzde 69,4'ünün 2026 yılında yeni pazarlara açılmayı planladığı, uluslararasılaşmayı hedefleyenlerin yüzde 98'i için Avrupa'nın, yüzde 59,8'i için ise ABD'nin hedef olduğu kaydedildi. Veriler, başından itibaren küresel pazar için ürün geliştiren startup'ların yatırım çekme ve hızlı büyüme şanslarının önemli ölçüde daha yüksek olduğunu gösterdi. Sırbistan'daki startup'ların temel zorluklar olarak finansmana erişimi (yüzde 60,5) ve kullanıcı ve müşteri edinimi (yüzde 37,4) olarak sıraladığı belirtildi. İstihdam konusunda en çok ihtiyaç duyulan pozisyonun satış olduğu, startup'ların yüzde 48,3'ünün bunu ifade ettiği bildirildi. Dijital Sırbistan Girişimi Direktörü Tanja Kuzman, altı yıl sonra "Startup Tarayıcı"nın, ambisyonlar bağlamında büyüyen ancak bu ambisyonları somut sonuçlara dönüştürme zorluğuyla hala karşı karşıya olan bir ekosistemi açıkça gösterdiğini belirtti. Kuzman, kurucuların her zamankinden daha eğitimli, uluslararası odaklı ve sermaye çekmeye istekli olduğunu, yüzde 72,1'inin bu yıl yatırım arayışında olduğunu ve yapay zekanın startup'ların yüzde 51'inin ürünlerinin temelini oluşturduğunu vurguladı. Aynı zamanda, startup'ların yüzde 36,7'sinin hala hiçbir gelir elde etmediği, sadece yüzde 9,5'inin önemli aylık büyüme kaydettiği ve kurucuların çoğunun startup'larını yan faaliyet olarak yürüttüğü kaydedildi. Sırbistan startup ekosisteminin temel zorluğunun, kurucuların arzu ettikleri ile operasyonel gerçekliğin şu anda gösterdiği arasındaki boşluğu kapatmak olmaya devam ettiğini açıklayan Kuzman, bunun için daha fazla akıllı sermaye varlığına, daha güçlü ticari odaklanmaya ve startup'ları hibelere bağımlı olmak yerine piyasaya yönlendiren bir destek sistemine ihtiyaç duyulduğunu sözlerine ekledi. Bu yılki araştırmanın, somut tavsiyelerin oluşturulması için temel oluşturacağı ve ekosistemdeki tüm paydaşları küresel hedefleri olan startup'ları güçlendirmeye çağıracağı aktarıldı. Komple raporuna dsi.rs adresinden ulaşılabilir.