Sırbistan'da alkollü araç kullanma veya aşırı hız gibi ihlaller nedeniyle ceza puanı biriktiren sürücüler, belirli bir sınıra ulaştıklarında ehliyetlerini kaybediyor. Karayolu Trafik Güvenliği Kanunu'na (ZOBS) göre, kalıcı ehliyet sahipleri 18 ceza puanına ulaştığında, deneme süresindeki (probi) ehliyet sahipleri ise yalnızca 9 ceza puanında ehliyetini teslim etmek zorunda kalıyor.
Ehliyeti geri alınan sürücü, kararın tebliğinden itibaren beş gün içinde belgesini yetkili polis birimine teslim etmekle yükümlü. Bu puanların yalnızca iki ciddi ihlalle bile toplanabildiği belirtiliyor.
Kanuna göre ehliyet, kamu trafik güvenliğine karşı ağır suçlardan kesinleşmiş mahkumiyet halinde de geri alınabiliyor; özellikle trafik kazalarında ölüm, ağır yaralanma veya önemli maddi hasar meydana gelmesi durumunda.
Ehliyetini kaybeden sürücü, belgesini geri alabilmek için Trafik Güvenliği Ajansı'nın (ABS) düzenlediği zorunlu trafik güvenliği bilgi geliştirme seminerine katılmak zorunda. Ehliyetin yeniden düzenlenmesi halinde kalan ceza puanları kayıtlardan siliniyor ve her yeni düzenlemede izin verilen en yüksek puan toplamı 3'er puan azalarak en az 9 puana kadar iniyor. Sürücünün ehliyeti bunun ardından yeniden geri alınırsa bu kez kalıcı oluyor ve sürücü motorlu taşıt kullanma hakkını tamamen yitiriyor. Uygulamada dördüncü geri almadan sonra ehliyet kalıcı olarak iptal ediliyor.
Ceza puanları ve ehliyetin geri alınmasına ilişkin kayıtların tutulmasına dair yönetmeliğe göre, 18 puan toplayan sürücü ehliyetini kaybedebiliyor ve yeniden belge alması için geçmesi gereken süre sınırlı değil, iki yılı aşabiliyor. Ehliyeti 18 puan nedeniyle bir kez geri alınan sürücü bir sonraki sefer 15, ardından 12 ve daha sonra 9 puanda ehliyetini kaybediyor.
Deneme süresindeki ehliyetini kaybeden acemi sürücünün ise iki yıllık yeni deneme dönemi dahil tüm eğitim ve sınav sürecini baştan tamamlaması gerekiyor.
Yakında kabul edilmesi beklenen yeni Karayolu Trafik Güvenliği Kanunu taslağında, ehliyetin ve aracın kalıcı olarak geri alınması da yer alan yenilikler arasında. Taslağa göre ehliyetini üç kez kaybeden sürücü dördüncü kez belge alamayacak ve motorlu taşıtı kalıcı olarak elinden alınacak.
Yeniden direksiyon başına geçmek isteyen sürücüler, ABS tarafından düzenlenen zorunlu seminere katılmak durumunda. Trafik Güvenliği Ajansı direktörü Branko Stamatović'in açıklamasına göre, ceza puanı birikmesi veya kamu trafik güvenliğine karşı suçlar nedeniyle yeniden sürücü sınavına girmek zorunda kalanların sayısı yılda 2 bine kadar çıkıyor.
Stamatović, bu kişilerin çoğunlukla hız limitini aşma ve alkollü araç kullanma nedeniyle ceza puanı topladığını belirtiyor. Cezaların yarısından fazlasının alkollü araç kullanmadan kaynaklandığını ifade eden Stamatović'e göre bu sürücüler ehliyetlerini hemen değil, kademeli olarak kaybediyor: bir ihlalde 4, bir başkasında 8, bir diğerinde 10 puan toplayarak ehliyeti kaybetmeye yeten 18 veya 20 puana ulaşıyorlar. Stamatović, bunun da çoğunun seminere ve yeniden sınava bilgisizlikten değil, direksiyon başındaki pervasızlıktan yönlendirildiğini gösterdiğini söylüyor.
ABS'nin düzenlediği seminere yönlendirilenlerin özelliklerine değinen Stamatović, ortalama katılımcının yaklaşık 40 yaşında ve lise mezunu olduğunu, katılımcıların yüzde 98'inin erkek olduğunu aktarıyor.
ABS'de sürücü sınavının yeniden tamamlanması süreci toplam 43 bin dinar tutuyor. Seminere kayıt, tüm yaptırımların (para cezaları ve sürüş yasağı) yerine getirilmesinin ardından otomatik olarak yapılmıyor; ehliyeti geri alınan kişinin kendi isteğiyle başvurması gerekiyor.
