Bugün Edu Forum'un ev sahipliğinde, Sırbistan'daki Muzej devedesetih'te "Görüşleri Tek Tipleştirme" başlıklı bir panel düzenlendi. Panelde ulusal ders kitaplarının müfredata dahil edilmesi konusu ele alındı. Panele Felsefe Fakültesi'nden Prof. Dr. Dubravka Stojanoviç ve Prof. Dr. Dragica Pavloviç Babiç, Sırbistan Radyo Televizyonu (RTS) gazetecisi Ana Manojloviç, Peščanik köşe yazarı Dejan İliç, VeliDerneği'nden Gordana Plemiç ve Ortaöğretim Öğrencileri Birliği'nden Dositej Jovanoviç konuşmacı olarak katıldı. Tartışmanın ana nedeni, tarih ve coğrafya dersleri için ulusal ders kitapları kategorisini getiren Ders Kitapları Kanunu'ndaki değişikliklerin kabul edilmesi olarak belirtildi. Edu Forum, panel için ebeveyn ve öğretmenlerin ulusal ders kitaplarına ilişkin görüşlerini ortaya koyan bir araştırma gerçekleştirdi. Araştırmaya katılan 705 ebeveynin yüzde 43,4'ü ulusal ders kitaplarının getirilmesine karşı çıkarken, yüzde 34,8'i destekledi ve yüzde 21,8'i kararsız kaldı. 145 öğretmenden oluşan örneklemin ise üçte ikisinden fazlası bu girişimi desteklemediğini kaydetti. Sonuçlar, konuda belirgin bir bölünmüşlük olduğunu ve ek diyalog ile dikkatli değerlendirme gerektiren bir mesele olduğunu vurguladı. Panelistler, eğitim sistemindeki değişikliklerin yetersiz şeffaflıkla ve kilit aktörlerin gerçek katılımı olmadan uygulandığı konusunda mutabık kaldıklarını aktardı. Onlara göre, eğitim sürecinin taşıyıcıları olan öğretmenler, ebeveynler ve öğrenciler, karar alma süreçlerinin dışında kalmakta, kararlar ise diyalog olmaksızın "yukarıdan" alınmaktadır. Ulusal ders kitaplarına ilişkin görüşlerin farklılık gösterdiği belirtildi. Prof. Dr. Dragica Pavloviç Babiç, kötü bir ders kitabının bile ek araştırma ve içeriği sorgulama alanı açarak öğrencilerin eleştirel farkındalık geliştirmesini teşvik edebileceğini kaydetti. Dejan İliç ise 21. yüzyılda ders kitaplarının büyük ölçüde modası geçmiş bir format olduğunu ve öğretimin kalitesinin ders kitabından ziyade öğretmenlere bağlı olduğunu değerlendirdi. Ulusal ders kitapları fikrini öncelikle yayıncılıkta tekel oluşturma ve kârı merkezileştirme girişimi olarak gördüğünü belirtti. Prof. Dr. Dubravka Stojanoviç, ulusal ders kitaplarının mevcut olanlardan mutlaka daha kötü olmak zorunda olmadığını aktarırken, 2000 yılından bu yana özellikle İkinci Dünya Savaşı olaylarının yorumlanması konusunda tarihi anlatıların sistematik olarak gözden geçirilmesi için çalışıldığını hatırlattı. Gazeteci Ana Manojloviç, medyaların kanun yapım ve değişiklik süreçlerine yeterince dahil olmadığını, yetkililerin ise iletişim kuracakları medya ve gazetecileri seçici olarak belirlediğini ifade etti. Bir ebeveyn olarak, bazı derslerde ders kitaplarının neredeyse hiç kullanılmadığı ancak ebeveynlerin bunları düzenli olarak satın aldığı pratik sorununa da değindi. Gordana Plemiç, finansal boyutun ebeveynlerin tutumlarını şekillendirmede önemli bir rol oynadığını vurguladı. Edu Forum tarafından yapılan araştırmanın da doğruladığı üzere, ulusal ders kitaplarının ücretsiz olması halinde çok daha fazla sayıda ebeveynin bunları destekleyeceği bilgisinin şaşırtıcı olmadığını belirtti. Öğrenciler adına konuşan Dositej Jovanoviç, gençlerin kendilerini doğrudan ilgilendiren kararlar alınırken sık sık göz ardı edildiğini aktardı. Ortaöğretim Öğrencileri Birliği'nin ulusal düzeyde çok sayıda öğrenciyi bir araya getirmesine rağmen, ulusal ders kitapları sürecinde olduğu gibi yürütme organı temsilcilerinin kendilerine nadiren veya hiçbir zaman danışmadığını iddia etti. "Görüşleri Tek Tipleştirme" paneli, ulusal ders kitapları konusunun yayıncılıkla ilgili teknik bir tartışmanın ötesine geçerek eğitimin özerkliği, devletin rolü ve tüm aktörlerin eğitim politikalarının oluşturulmasına katılma hakkına ilişkin daha geniş ikilemleri ortaya koyduğunu bir kez daha gösterdi.