Sırbistan'da finansal hizmet kullanıcılarını korumaya yönelik yeni düzenleme, kredi çeken ve geri ödeyen vatandaşlara daha geniş haklar tanırken bankalara da daha sıkı yükümlülükler getiriyor. Finansal Hizmet Kullanıcılarının Korunması Hakkında Kanun kapsamında, belirli kredilerde 14 gün içinde cayma hakkı, geri ödemede kolaylık seçenekleri ve ipotekli taşınmazların satışında daha elverişli kurallar öngörülüyor.
Finans danışmanı Vladimir Vasić, düzenlemenin mevcut kuralların iyileştirilmesi anlamına geldiğini belirtti. Vasić'e göre bu kuralların son on ila on beş yıldaki uygulaması bazı eksiklikleri ortaya çıkardı. Amaç, vatandaşların kabul ettikleri koşullar konusunda daha iyi bilgilendirilmesi ve bankalar karşısında daha güçlü korunması.
Yeni kuralların en dikkat çeken maddelerinden biri, kredi sözleşmesinin imzalanmasından itibaren 14 gün içinde cayma hakkı. Bu hak öncelikle nakit ve tüketici kredilerini kapsıyor; kullanıcının aldığı parayı geri ödemesi ve öngörülen yükümlülükleri yerine getirmesi koşuluyla geçerli.
Değişiklikler konut kredilerinin erken ödenmesini de kapsıyor. Yeni kurallar, 1,2 milyon dinar eşiğinin üzerindeki erken ödemelerde bazı ücretlerin kaldırılmasını öngörüyor.
Düzenlemenin önemli bölümlerinden biri de iş kaybı veya kaza gibi beklenmedik durumlar nedeniyle yükümlülüklerini düzenli olarak yerine getiremeyen kullanıcılara yönelik. Vasić, kanunun bankadan aylık taksitlerin düşürülmesini ya da üç veya altı ay süreyle moratoryum, yani kredi geri ödemesinin geçici olarak durdurulmasını talep etme imkânı tanıdığını söyledi. Vasić bu düzenlemeyi, kullanıcının yeniden ayağa kalkması için zaman kazanması olarak açıkladı.
Banka talebi karşılamazsa kullanıcılar Sırbistan Merkez Bankası'na, bankanın finansal hizmet kullanıcılarını koruma birimine başvurabilecek.
Yeni kurallar, ipotekle güvence altına alınmış konut kredisini artık ödeyemeyen vatandaşlar için de değişiklik getiriyor. Vasić'e göre mevcut uygulama, ipotekli taşınmazın piyasa değerinin çok altında, kimi zaman yüzde 40 ila 60 daha düşük bir fiyata satılmasına yol açabiliyordu. Yeni düzenlemeyle kullanıcı, iki ay içinde kendisi alıcı bulma hakkına sahip olacak; bu da taşınmazı daha elverişli bir fiyattan satma imkânını artırıyor.
Kanun, kredi sözleşmesi aşamasında şeffaflığı da artırıyor. Bankalar, vatandaşların karar vermeden önce farklı finansal kuruluşların koşullarını karşılaştırabilmesi için net teklifler sunmakla yükümlü olacak.
Vasić, vatandaşlara ilk teklifi kabul etmemelerini, birden fazla bankanın koşullarını incelemelerini ve kredi fiyatı üzerinde pazarlık yapmayı denemelerini tavsiye etti.
Düzenlemede aylık taksit tutarı euribor hareketlerine de bağlı olan değişken faizli kredilere özel önem veriliyor. Bankalar, müşterilerin ev bütçelerini planlayabilmesi için aylık taksitlerdeki değişiklikleri sözleşmeye uygun şekilde zamanında bildirmekle yükümlü.
Vasić, vatandaşların haklarıyla genellikle ancak geri ödemede sorun yaşadıklarında ilgilenmeye başladığını belirterek kredi koşullarının sözleşme imzalanmadan önce ayrıntılı biçimde öğrenilmesinin önemine dikkat çekti.
