Günlük mutfak alışkanlıkları ve sık kullanılan bazı eşyaların, gıda yoluyla bulaşan hastalıklar başta olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarına yol açabileceği açıklandı. Gıda Teknologları Enstitüsü Gıda Güvenliği ve Kalite Yönetimi Departmanı Başkanı Chamali Kodikara, yaygın mutfak eşyalarının potansiyel risklerini ve daha güvenli alternatiflerini değerlendirdi.

Kodikara, yapışmaz kaplamalı tencerelerin ve tavaların doğru kullanıldığında güvenli olduğunu belirtti. Ancak kaplaması çizilmiş veya soyulmaya başlamış tencerelerin derhal kullanımdan kaldırılması gerektiğini vurguladı. Uzman, yapışmaz kaplamaların çizildiğinde veya aşırı ısıtıldığında bozulabileceğini, bu durumun kimyasalların veya küçük partiküllerin gıdaya geçme olasılığını artırdığını aktardı. Araştırmaların, özellikle yüksek sıcaklıklarda yanlış kullanım veya hasarın kaplama bozulmasını hızlandırabildiğini kaydetti. Tavaların yüzeyi gözle görülür şekilde çizildiğinde, kaplama soyulduğunda veya yiyecekler yapışmaya başladığında değiştirilme zamanının geldiğini ifade etti. Kodikara, alternatif olarak seramik, paslanmaz çelik veya dökme demir ürünlere geçilmesini önerdi. Yeni yapışmaz tavalar satın alınırken orta ısıda kullanılması ve ömrünü uzatmak için boş kabın asla ısıtılmaması gerektiğini söyledi.

Plastik kapların kullanışlı olmasına rağmen, özellikle ısıtıldığında gıdaya mikro ve nano plastik parçacıklar bırakabileceğini belirten Kodikara, sık ısıtma, mikrodalga kullanımı veya gıdalarla uzun süreli temasın, özellikle ısı ve yağ varlığında katkı maddelerinin veya malzeme bozulma ürünlerinin salınımını artırabileceğini aktardı. Isının bu süreci hızlandırdığını, ancak gıdaların plastik kaplarda oda sıcaklığında veya buzdolabında uzun süre saklanmasının da maruziyeti artırabileceğini kaydetti. Plastik kullanımını azaltmak isteyenlerin deforme olmuş, çatlamış, rengi değişmiş veya yüksek sıcaklıklara tekrar tekrar maruz kalmış kapları atması gerektiğini vurguladı. Daha güvenli alternatifler olarak cam kaplar, paslanmaz çelik veya gıda sınıfı silikon, özellikle ısıtma ve uzun süreli saklama için tavsiye edildi.

Kesme tahtaları konusunda yapılan araştırmaların, plastik kesme tahtalarından zamanla küçük parçacıkların ayrılarak gıdaya karışabileceğini gösterdiğini belirten Kodikara, aşınmış ahşap tahtaların da risksiz olmadığını açıkladı. Hem plastik hem de ahşap kesme tahtalarındaki derin kesiklerin ve olukların bakteri barındırabileceği ve temizliği zorlaştırabileceği uyarısında bulundu. Bu tür yüzeylerin patojenler için bir rezervuar haline gelebileceğini ve çiğ ile pişmiş yiyecekler arasında çapraz bulaşma riskini artırabileceğini kaydetti. Kesme tahtasında derin kesikler, gözle görülür hasarlar veya yıkandıktan sonra kötü kokular varsa değiştirilmesi gerektiğini söyledi. Çapraz bulaşma riskini azaltmak için çiğ et, balık ve deniz ürünleri için ayrı, sebzeler ve hazırlanmış yiyecekler için ayrı bir tahta kullanılması, her kullanımdan sonra tahtanın iyice yıkanması ve gerektiğinde dezenfekte edilmesi tavsiye edildi.

Mutfak süngerlerinin düzenli olarak yıkanmasına rağmen patojenik bakterileri bir haftadan uzun süre barındırabildiğine dikkat çeken Kodikara, süngerlerin nemli ve sıcak yapısının mikroorganizmaların hızla çoğalması için ideal olduğunu ve bakterilerin ellere, bulaşıklara ve çalışma yüzeylerine kolayca aktarılmasını sağladığını aktardı. Mikrop yayılma riskini azaltmak için süngerlerin her gün dezenfekte edilmesi veya en az haftada bir değiştirilmesi önerildi.

Kağıt havlular yerine mutfak bezleri kullanıldığında dahi, bezlerin ıslak kalması veya yıkanmadan tekrar tekrar kullanılması durumunda sorun kaynağı olabileceği belirtildi. Kodikara, bakteri üremesini sınırlamak için bezlerin yüksek sıcaklıklarda yıkanmasını ve hızlı kuruyan malzemelerin tercih edilmesini tavsiye etti. Mikroorganizma birikimini önlemek amacıyla bezlerin her kullanım arasında iyice sıkılması ve tamamen kurutulması gerektiğini kaydetti.

Bu mutfak eşyalarının hepsini mutfaktan çıkarmaya gerek olmadığını ancak düzenli ve doğru bakımın önemli olduğunu belirten Kodikara, aşınmış tahtaların ve hasarlı tavaların yıpranma belirtileri fark edildiği anda değiştirilmesini, plastik yerine cam kullanmaya geçilmesini ve süngerler ile bezlerin bakterileri kontrol altında tutmak için zamanında yıkanmasını, dezenfekte edilmesini veya değiştirilmesini önerdi.