Fizyoterapistlerin kas gücünü, dengeyi ve günlük aktiviteleri yerine getirme becerisini değerlendirmek için sık sık başvurduğu sandalyeden kalkma testi, 30 saniye içinde kollarınızı kullanmadan kaç kez ayağa kalkıp yeniden oturabildiğinizi ölçüyor. Özel bir ekipman gerektirmeyen test, fiziksel işlevsellik hakkında ilk fikir veriyor.

ABD'nin Pensilvanya eyaletindeki Lebanon Valley College'da fizik tedavi alanında klinik öğretim görevlisi olan Joseph Hribik, HuffPost'a yaptığı açıklamada, görünüşte basit olan bu hareketin vücuttaki birkaç farklı sistemin aynı anda çalışmasını gerektirdiğini belirtti. Bacak ve kalça kaslarının gücünün yanı sıra denge, koordinasyon, eklem hareketliliği ve hareketi tekrarlamak için gereken dayanıklılık da önem taşıyor.

Yaş ilerledikçe kas gücü ve hızlı kuvvet üretme yeteneği giderek azalıyor. Bu durum merdiven çıkmak, koltuktan kalkmak ya da tökezledikten sonra dengeyi korumak gibi günlük aktiviteleri zorlaştırabiliyor.

Hribik'e göre, çok sayıda yaşlı üzerinde yapılan araştırmalar, sandalyeden kalkma testlerinde daha zayıf sonuçların sınırlı hareket kabiliyeti ve günlük görevleri yerine getirmede güçlükle ilişkili olduğunu gösterdi. Bazı araştırmalar da daha iyi sonuçların yaşlılarda korunmuş bilişsel yeteneklerle bağlantısına işaret ediyor. Ancak test sonucu, genel sağlık durumunun tek başına değerlendirilmesi ya da uzun yaşamın güvenilir bir göstergesi olarak görülmemeli.

Daha kapsamlı bir değerlendirme için yürüme hızı, denge ve el kavrama gücü gibi diğer göstergelerin de dikkate alınması gerekiyor.

Test için sandalye düz bir zemine yerleştirilip duvara yaslanıyor; ayaklar yerde olacak şekilde oturuluyor ve kollar göğüste çaprazlanıyor. Ardından 30 saniye içinde kolları kullanmadan mümkün olduğunca çok kez ayağa kalkıp kalça ve dizler tamamen düzeltilerek yeniden oturulmaya çalışılıyor. Ağrı, baş dönmesi ya da dengesizlik hissedilirse test sonlandırılmalı.

Tekrar sayısı yaşa, cinsiyete, kondisyona ve sağlık durumuna göre değişiyor. Haberdeki verilere göre 60 yaşındaki bir erkek en az 14, aynı yaştaki bir kadın ise 12 tekrar yapmalı. Ancak herkes için geçerli tek bir norm bulunmuyor; sonuç yaş ve fiziksel kapasiteye göre yorumlanmalı.

Zayıf bir sonuç mutlaka bir sağlık sorunu olduğu anlamına gelmiyor. Yine de yürümede, ayağa kalkmada ya da dengeyi korumada güçlük çekiyorsanız bir doktora veya fizyoterapiste danışmanız öneriliyor. Gençler için zaman zaman hedef olarak gösterilen 20 tekrar da evrensel bir tıbbi standart değil.

Kas gücü, kişinin olanaklarına uyarlanmış egzersizlerle neredeyse her yaşta iyileştirilebiliyor. Sandalyeden tekrar tekrar kalkıp oturmak en basit egzersizlerden biri. Hareket zor geliyorsa bir yere tutunmak, güç arttıkça desteği kademeli olarak azaltmak öneriliyor.

Ayağa kalkarken güçlü biçimde kollarla itmek zorunda kalıyorsanız ya da dengenizi kaybediyorsanız bir doktora veya fizyoterapiste başvurmanız gerekiyor. Ağrı, baş dönmesi, dengesizlik ve yakın zamanda yaşanan düşmeler de ek değerlendirme için neden oluşturuyor.

Test sonucu bir teşhis değil, yalnızca bir yol gösterici. Daha zayıf bir sonuç kasları güçlendirme ve ek değerlendirme ihtiyacına işaret edebilirken, iyi bir sonuç diğer sağlık risklerini dışlamıyor.