Avrupa Birliği, gıda ambalajlarında bisfenol A (BPA) ve alternatiflerinin kullanımını tamamen yasakladı. Yasak yalnızca tek kullanımlık ambalajları değil, plastik su şişeleri, beslenme kutuları ve mutfak gereçleri gibi tekrar kullanılabilir ürünleri de kapsıyor.

Düzenleme aşamalı olarak yürürlüğe girecek. BPA kullanımı halihazırda bebek biberonlarında ve termal kağıtta (fatura gibi) yasak olduğundan, yeni kuralların bu maddenin gıda yoluyla insan vücuduna girmesini önlemesi amaçlanıyor.

BPA, bağışıklık ve hormonal sistem için kanıtlanmış bir risk taşıyor; bilimsel çalışmalar maddeyi astım, otoimmün hastalıklar, diyabet, kısırlık ve bazı kanser türleriyle ilişkilendiriyor.

Bisfenol A, onlarca yıldır polikarbonat olarak bilinen sert ve şeffaf plastiğin üretiminde kullanılan endüstriyel bir kimyasal. Madde ayrıca gıda konserveleri ve içecek kutularının iç kaplamasındaki bazı reçine türlerinde de kullanılıyor ve burada tenekenin paslanmasını ve metalin gıdaya karışmasını önlemede kritik rol oynuyor. BPA bunların yanı sıra plastik folyolar, yapıştırıcılar ve bazı boyalarda da bulunuyor. Çevre örgütü BUND'un verilerine göre yalnızca Almanya'da yılda yaklaşık 410 bin ton BPA piyasaya sürülüyor.

Yeni ve daha sıkı düzenleme yalnızca bisfenol A'yı değil, bisfenol S (BPS) ve bisfenol F (BPF) gibi diğer riskli varyantları da kapsıyor. Amaç, bu alternatiflerin de benzer sağlık riskleri taşıması nedeniyle "bir zararlı maddenin yerine bir başkasının konması" etkisinden kaçınmak.

Yasak kararı, Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'nin (EFSA) beslenme yoluyla BPA maruziyetinin her yaş grubundan tüketici için sağlık riski oluşturduğu sonucuna vardığı bilimsel görüşünü yayımlamasının ardından geldi. EFSA, izin verilen günlük alım miktarını önceki seviyelere kıyasla 20 bin kat azaltmıştı.

Avrupa Çevre Ajansı'nın 11 Avrupa ülkesinde yürüttüğü bir çalışma, katılımcıların yüzde 92'sinin idrarında bisfenol A tespit edildiğini gösterdi. Daha yeni bir araştırma ise incelenen kişilerin tamamının güvenli sınırların üzerinde BPA konsantrasyonuna maruz kaldığını ortaya koydu.

Bisfenoller havada, tozda ve suda bulunsa da beslenme ile gıda ve içecek kapları başlıca maruziyet kaynağı olarak kabul ediliyor. AB'nin BPA kullanımına getirdiği son yasak, dünyadaki en katı düzenleme olma özelliği taşıyor.

BPA için uygun ve güvenli alternatiflerin henüz bulunmadığı alanlarda daha uzun geçiş süreleri onaylandı. Turşu, balık ürünleri, meyve ve sebze konserveleri bu kapsamda; gıdadaki asidin korumasız tenekeye zarar verebilmesi nedeniyle bu ürünler 2028'e kadar BPA içeren kaplamaya sahip olabilecek.

AB'de ürünlerde BPA kaplamasına özel bir etiketleme zorunluluğu bulunmasa da tüketiciler riski kendileri azaltabilir: Konserve gıdalardan kaçınılması, cam kapların kullanılması ve plastik mutfak gereçlerinin ahşap, cam veya paslanmaz çelik olanlarla değiştirilmesi öneriliyor.