Dünya Bankası, küresel enerji fiyatlarının bu yıl yüzde 32 oranında artacağını öngördü. Bu oran, bankanın nisan ayındaki tahmininin belirgin biçimde üzerinde. Kurum, Orta Doğu'daki çatışma nedeniyle arzda yaşanan aksamaların Avrupa'da doğal gaz fiyatlarını yukarı çektiğini belirtiyor.
Nisan ayı raporunda enerji fiyatlarının bu yıl yüzde 24 artacağını tahmin eden Dünya Bankası, yeni projeksiyonunda 2027 için yüzde 11,5, 2028 için ise yaklaşık aynı oranda bir düşüş öngörüyor.
Bankanın tahminlerine göre petrol arzı bu yıl yüzde 5,2 azalacak. 2020'deki resesyon dışarıda bırakıldığında bunun son kırk yılın en büyük düşüşü olacağı belirtiliyor.
Azalan üretim nedeniyle Brent ham petrolünün kısa vadede yüksek seviyede kalması ve bu yıl ortalama varil başına 92 dolar olması bekleniyor. Dünya Bankası, talepte yüzde 2,5'luk bir düşüş beklenmeseydi fiyatların daha da yüksek olacağını kaydediyor. Talep daha önce yalnızca 2020 pandemi yılında ve 1980'deki petrol krizi döneminde bu ölçüde gerilemişti.
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarındaki düşüşün, bankanın tahminlerine göre Avrupa'da gaz fiyatlarını bu yıl yaklaşık yüzde 60 artırması bekleniyor.
Avrupa'da gaz fiyatlarının 2027'de yüzde 8 düşmesi, arzın ise sınırlı kalmaya devam etmesi öngörülüyor. Piyasanın 2028'de normalleşmesiyle kıtada bu enerji kaynağının fiyatının yaklaşık yüzde 30 gerilemesi bekleniyor.
Dünya Bankası'na göre gübre fiyatları bu yıl yüzde 14 artacak; bu, nisan raporundaki tahminin yarısı kadar. 2027'de gübre fiyatlarının yüzde 12,4 düşerek 2025 seviyesine dönmesi, 2028'de ise yüzde 8,2'lik bir gerilemeyle düşüş eğiliminin sürmesi bekleniyor.
Gıda hammaddeleri fiyatlarının bu yıl yüzde 10'un biraz üzerinde, 2027'de ise yüzde 7'den fazla artması öngörülüyor.
Dünya Bankası, daha olumsuz bir senaryoda gıda fiyatlarının beklenenden yüzde 12 daha yüksek olabileceği uyarısında bulunuyor. Bu senaryo, çok güçlü bir El Niño olayını, Karadeniz üzerinden tahıl sevkiyatlarında yeni aksamaları, Orta Doğu'daki çatışmanın tırmanmasını ve Rusya'nın petrol altyapısındaki hasarın artmasını içeriyor.
Bankaya göre böyle bir gelişme, 2010'ların başında yaklaşık 40 milyon kişinin aşırı yoksulluğa sürüklendiği döneme benzer bir gıda krizine yol açabilir. Kurumun tahminlerine göre gıda fiyatları 2028'de yüzde 5,2 düşecek.
Dünya Bankası, petrol, doğal gaz, gıda ve metal fiyatlarının bu yıl bir dizi küresel şok nedeniyle keskin biçimde arttığını belirtiyor. Orta Doğu'daki çatışmanın yoğunlaşması ve Rusya'nın petrol altyapısındaki hasarın büyümesi halinde durumun daha da kötüleşebileceği ifade ediliyor.
Dünya Bankası Başekonomist Yardımcısı Ayhan Köse, "Enerji fiyatlarındaki artış ve ticaretteki aksamalar enflasyonu körüklüyor, gıda arzını tehlikeye atıyor ve ekonomik büyümeyi yavaşlatıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Metal fiyatlarının bu yıl yüzde 25 artarak rekor seviyelere ulaşabileceği belirtiliyor. Alüminyum, bakır ve kalayın, sınırlı arz ve yenilenebilir enerji yatırımları, elektrikli araçlar ile veri merkezlerinin etkilediği artan talep nedeniyle pahalanabileceği kaydediliyor.
Jeopolitik belirsizlik ortamında güvenli yatırımlara yönelik talebin artmasıyla değerli metal fiyatlarının bu yıl yüzde 40 yükselmesi, gelecek yıl ise istikrar kazanması bekleniyor.
