Blic yazarı Çedomir Antić, son haftalarda Sırbistan kamuoyunun yoğun ilgisini çeken Karadağ'daki karmaşık siyasi durumu değerlendirdi. Antić, bölünmüş ve radikalleşmiş Sırp siyaset sahnesinin, kardeş devletin ihaneti, yönetimin nankörlüğü, Sırbistan'dan siyasi sorunların ihraç edilmesi, devlet diplomasisinin kötüye kullanılması ve hatta Sırp büyük devlet ve emperyal politikasının devamı gibi konuları eş zamanlı olarak konuştuğunu belirtti. Antić, mevcut krizdeki en alışılmadık durumun, eleştirilerin büyük ölçüde Karadağ Meclisi'ndeki Sırp milletvekillerine yöneldiğini vurguladı. Antić, Sırp milletvekillerinin, Karadağ'ın Avrupa Birliği üyeliği için Brüksel'den talep edilen 2007 Anayasası'ndaki değişikliklerle birlikte, başta Sırp dili olmak üzere sözde 'kimlik yasalarında' değişiklikleri sağlamamalarının eleştirildiğini kaydetti. Karadağ'ın, nüfusunun büyük bir kısmının Sırpça konuştuğu uluslararası alanda tanınan üç devletten biri olduğunu vurguladı. Yirmi iki yıl önce Karadağ'da vatandaşların üçte ikisinin ana dili olarak Sırpça konuştuğunu; siyasi manipülasyonlar, baskılar ve ayrımcılık nedeniyle bu oranın bugün %45'e düştüğünü ancak Sırpçanın hala en çok konuşulan dil olduğunu ifade etti. Diğer dillerle birlikte Sırpçanın tanındığını ancak resmi dilin Karadağca olduğunu aktardı. Antić, Đukanović dönemi Karadağ'ında Sırplara yönelik nefretin bir ideoloji haline geldiğini belirtti. Bosna Hersek, Kosova, Metohiya, Voyvodina ve hatta Belgrad için bir çözüm olarak, seçkinlerin Sırp kimliğinden arındırılması ve ardından kendi halkının, kültürünün, kilisesinin ve eğitiminin zulmüne öncülük etmesi gibi bir yaklaşımın benimsendiğini kaydetti. Sırbistan'dan bir siyasetçinin, Karadağ'daki Sırp milletvekillerinin anayasa değişikliklerine kimlik maddelerini de dahil ederek oy vermelerini eleştirmesinin garip olduğunu aktardı. Bu eleştirilerin, milletvekillerinin yozlaşmış olduğu veya yabancılar tarafından etkilendiği ya da Sırp partilerinin Karadağ'da ne işi var gibi sorularla yapıldığını açıkladı. Gerçeğin ise politikada temel bir kurala dayandığını belirtti: Sadece kaybedeceğini bildiğin bir savaşa git ve asla zayıflık gösterme. Sırp siyaset sahnesinin Karadağ'a ilişkin en büyük sorununun, politikacıların ve kamuoyunun Karadağ toplumunun sayısız, ilginç ama yorucu ve sinir bozucu nüanslarını görememesi olduğunu vurguladı. Antić, ister Sırp milliyetçisi ister otoşovenist olsun, Karadağ ve Karadağlıların vatandaşlarıyla aslında tek bir halk olduğunu düşündüğünü belirtti. Yüzyıllardır süregelen uyum ve bağlantıların, Karadağlıların ve Sırbistan arasındaki, özellikle de Belgrad ile olan derin bağların, Sırbistan vatandaşlarının çoğunun madalyonun diğer yüzünü görmesini engellediğini kaydetti. Antić, Karadağ ve Sırbistan'ın orta çağlardan beri, modern Avrupa devletleriyle kıyaslanabilecek işlevsel tek bir devlet içinde yer almadığını aktardı. Yugoslavizmin, Karadağ ile Sırbistan arasındaki Sırp ulusal ve devlet projesinin bir parçası olabilecek her türlü birliği sorgulattığını açıkladı. Hatta Sırbistan'ın hegemonya kuran değil, hegemonik isteklerin konusu haline geldiğini belirtti. Đukanović rejiminin ancak bu yüzyılın başındaki dış baskılar, Sırbistan'ın kendi içindeki zorluklar ve Karadağ'daki değişim dinamikleri sayesinde Sırp olmayan, bağımsız bir Karadağ devleti istediğini açıkça ifade ettiğini kaydetti. Bir zamanlar birleşik olan Karadağ'daki Sırp halkının, resmi olarak yeni bir ulus olarak tanımlandığını, ancak zamanla Karadağlı ve Yugoslav kimliğinin gerçeğe dönüştüğünü, Sırplığın ise folklora indirgendiğini belirtti. Antić, Đukanović'in Sırpları en büyük düşman ilan etme konsepti sayesinde bu meselenin birinci sınıf bir sorun haline geldiğini vurguladı. Karadağ'ın gerçekliğinin, Ortodoks nüfusu arasındaki güç dengelerinin taşlaşması olduğunu, bağımsız Karadağ var oldukça Sırpların Karadağlılardan biraz daha az olacağını kaydetti. Ülkede biraz bile demokrasi olduğu sürece Sırp dilinin nüfusun büyük bir kısmının dili olacağını ifade etti. Değişikliklerin ancak büyük küresel değişimler veya Sırbistan'ın kökten değişmesi durumunda meydana geleceğini açıkladı. Antić, 2020'den itibaren yaşanan değişikliklerin bir şeyler öğretmesi gerektiğini belirterek, Karadağ'da Sırp olmak ama Sırbistan'a karşı olmak'ın mümkün olduğunu aktardı. Karadağ Sırplığının antik ve protonasyonel bir kimlik taşıdığını, ancak Karadağ'ın bir yüzyıldan fazla süredir Sırp halkının ana vatanı olmadığını vurguladı. Sırp milletvekillerinin kimlik maddelerinin dahil edilmediği anayasa değişikliklerine oy vermelerini eleştirmenin anlamsız olduğunu kaydetti. Gerekli 2/3 çoğunluğun ve referandum için gereken %60'ın, özellikle Sırpların hakları söz konusu olduğunda Karadağ'da elde edilemez olduğunu açıkladı. Gerçekliğin gri olduğunu ancak koşullar göz önüne alındığında, Sırp partilerinin hala %20 seçmen desteğine sahip olmasının ve Sırp kimliğinin hala sayıca çok ve bazı segmentlerde çoğunlukta olmasının bir mucize olduğunu belirtti. Karadağ vatandaşlarının yaklaşık %65'inin Sırp Ortodoks Kilisesi'ne ait olduğunu, %45'inin Sırpça konuştuğunu, nüfus sayımında %34'ünün kendilerini Sırp olarak tanımladığını ve Belgrad gazetelerinin Podgorica'da tüm Bosna Hersek'ten daha fazla okunduğunu ifade etti. Bunların Sırplık ve Sırbistan için büyük bir siyasi, ekonomik ve toplumsal sermaye olduğunu vurguladı. Karadağ'daki Sırp partilerinin (Karadağ'ın Geleceği için Koalisyon) muhtemelen hedeflerinin çoğuna ulaşacağını, ancak bu yolun akıllıca ve uzlaşmacı olması gerektiğini kaydetti. Sırbistan'ın ne yapması gerektiği sorusunu da yanıtlayan Antić, Karadağ'ın Sırbistan'da ne yazık ki her zaman bir parti meselesi olacağını belirtti. Sırbistan'ın sınırlarını genişletme çıkarı olmadığını, ancak halkının eşit ve özgür olmasını istediğini vurguladı. Bunun, Karadağ Anayasası'nda değişiklik yaparak ve Belçika ve Kuzey Makedonya'daki gibi kurucu bir statü oluşturarak veya Bosna Hersek'teki gibi bir Sırp siyasi özerkliği ya da Kosova ve Metohiya'daki gibi bir Arnavut özerkliği oluşturarak başarılabileceğini aktardı. Bu seçimin Karadağ'daki Sırpların kendi seçimi olması gerektiğini, Sırbistan'ın onlara, diğerlerinin kendi vatandaşlarına yardım ettiği ölçüde ve Karadağ'a onlarca yıldır gelen yabancı ve devlet parasıyla geleneksel kimliği yıkma çalışmalarına oranla yardım etmesi gerektiğini kaydetti. Yardımın sadece Sırbistan'ı ana vatan olarak gören Sırplara yapılması gerektiğini ve diğer herkese Sırbistan'ın 'sahibi çıldırmış bir çayır' olmadığını açıkça belirtmesi gerektiğini açıkladı.