Sırbistan'da bazı üniversite bölümlerine rekor düzeyde ilgi gösterilirken, özellikle doğa bilimleri öğretmenliği bölümlerinde öğrenci yetersizliği her geçen yıl artıyor. İş piyasası da nitelikli personel eksikliğini giderek daha fazla hissediyor ve işverenler ekonomi ile eğitim sistemi arasındaki açığın derinleştiğini belirtti. Blic dana'nın görüştüğü fizik profesörü Maja Dabić ve Infostud'dan Miloš Turinski, meslek seçiminin uzun zamandır sadece eğitim meselesi değil, Sırbistan'ın gelecekteki gelişimi için kilit ekonomik sorunlardan biri olduğunu vurguladı. Maaşlar, çalışma koşulları, kariyer gelişim fırsatları ve yeni nesillerin beklentileri, gençlerin günümüzde meslek seçerken kullandığı kriterleri önemli ölçüde değiştirdi. Günümüzdeki en büyük zorluklardan biri, gençlerin sadece hangi üniversitelere kaydolmak istedikleri değil, aynı zamanda eğitim sisteminin ekonominin gerçekten ihtiyaç duyduğu kadroları yetiştirip yetiştirmediğidir. Miloš Turinski, işgücü piyasası ile eğitim arasındaki açığın yıllardır oluştuğunu kaydetti. Turinski, ekonominin normal işleyebilmesi için hangi kadrolara ihtiyaç duyulduğunun net bir şekilde belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Turinski, belirli fakültelere olan ilginin işgücü piyasasının ihtiyaçlarını takip ettiğini aktardı. İktisat ve Hukuk Fakültelerini örnek göstererek, son yirmi yıldır büyük ve küçük ilgi dönemlerinin değiştiğini belirtti. Piyasa belirli kadroların yeterli olduğuna karar verdiğinde, kayıt ilgisinin azaldığını ifade etti. Ancak zamanla bu tür uzmanların azalmasıyla işveren talebinin arttığını ve gelecekteki öğrenci sayısının da çoğaldığını aktardı. İktisat Fakültesi'nin sadece iki veya üç yıl önce kayıt kontenjanlarından daha az başvuruya sahipken, bugün yeniden en çok tercih edilen seçeneklerden biri olduğunu kaydetti. Stajyer mesleğinin iki yıl önce yetersiz listesinde yer almasını örnek gösterdi, oysa yıllardır piyasada yeterli sayıda hukuk mezunu olduğu düşünülüyordu. Bu nedenle, eğitim sisteminin işgücü piyasasının ihtiyaçlarını daha iyi takip etmesi ve kadro gereksinimlerini planlaması gerektiğini vurguladı. Şu anda en büyük sorun, doğa bilimleri öğretmenlerinin eksikliğidir. Fizik, kimya ve biyoloji öğretmenliği bölümlerine yapılan başvuru sayısı minimum düzeyde iken, çok sayıda profesörün önümüzdeki yıllarda emekli olacağı belirtildi. Fizik profesörü Maja Dabić, kilit nedenlerden birinin finansal olduğunu kaydetti. Dabić, 'Kazanç, harcanan çabaya uygun değil. Yeni başlayan bir öğretmenin maaşı yaklaşık 110.000 ila 112.000 Dinar civarındadır, ancak bu, üniversite mezunu, eğitimli bir kişi için ulusal ortalamanın altındadır ve başka bir yerde çok daha fazla para kazanma fırsatı bulunmaktadır' açıklamasını yaptı. Sadece öğretmen maaşıyla yaşamanın neredeyse imkansız olduğunu da belirtti. Bu nedenle, birçok öğretmen için ek iş bir tercih değil, bir ihtiyaçtır. Fizik profesörü Maja Dabić, neredeyse tüm meslektaşlarının özel ders verdiğini veya ev bütçelerini başka yollarla tamamladığını, kendisinin de aynı şekilde davrandığını aktardı. Ancak ek kazanç fırsatlarının konudan konuya değiştiğini belirtti. Matematik veya yabancı dil öğretmenleri tüm öğretim yılı boyunca ders verebilirken, fizik özel derslerine talep genellikle sadece sınavlar öncesinde arttığını ifade etti. Bu nedenle, özellikle ailesi olan öğretmenler için düzenli işi, ek işi ve aile yükümlülüklerini dengelemenin kolay olmadığını vurguladı. Ayrıca, fiziğe olan ilgiyi artırmanın yollarından birinin, bu dersi günlük hayattan örneklerle öğrencilere yaklaştırmak ve daha ilgi çekici hale getirmek olduğunu da kaydetti. Önceki nesillerden farklı olarak, günümüz gençlerinin meslek seçerken sadece kazancın yüksekliğini esas almadığını Turinski belirtti. Turinski, onların güvenlik ve yaşam kalitesi aradıklarını bildirdi. Turinski, 'Genç bir insanın sizi tercih edilen bir işveren olarak seçmesi, sizinle çalışmak istemesi ve sonra da kalması için karşılanması gereken bir dizi şey var. Maaş kesinlikle ana faktörlerden biri, ancak diğer faktörleri de karşılamanız gerekiyor. Ana faktörlerden biri şeffaflıktır. Açık iletişim anlamında şeffaflık, amirlerine açıkça başvurabilme, bir sorunu dile getirebilme, seslerinin duyulması, ay sonunda sadece kağıt üzerinde bir ödeme alan çalışanlar olmak yerine gerçekten söz sahibi olmaları, o iş yerinde bir amaçları olduğunu hissetmeleri önemlidir' açıklamasını yaptı. Bu nedenle en büyük ilginin hala IT, elektrik mühendisliği, FON, tıp ve psikoloji, yani kariyer gelişimi için daha fazla fırsat sunan mesleklerde olduğu kaydedildi. İşgücü piyasasındaki değişiklikler, formal eğitimin artık yeterli olmadığını gösteriyor. Turinski, 'Diploma istihdam kapılarını açmayacaktır. İşgücü piyasasında kapıları kesinlikle açacak olan şey, yaşamınız boyunca edineceğiniz yetkinliklerdir. İster özel, ister devlet üniversitesini bitirmiş olun, önemli olan yanınızda getirdiğiniz bilgi ve işverenin karşısına çıkacağınız, istihdam edileceğiniz ve o iş yerinde veya şirkette gelişime katkıda bulunacağınız şeylerdir' açıklamasını yaptı. Turinski, yaşam boyu öğrenmenin, ek eğitimlerin ve yeniden nitelik kazanmanın neredeyse her kariyerin ayrılmaz bir parçası haline geleceğini vurguladı. Maaşlar hakkında konuşan Turinski, işgücü piyasasının arz ve talep yasalarına göre işlediğini belirtti. Turinski, 'Nitelikli işçi kalmamasının sorumlusu toplum olarak biziz... Olmayan kişiye daha fazla ödersiniz. Arz ve talep sistemi bu' açıklamasını yaptı. Zanaatkarların maaşlarındaki artışa değinen Miloš Turinski, Sırbistan'ın nitelikli işçi eksikliğine kendisinin neden olduğunu değerlendirdi. Yıllardır zanaat mesleklerinin öneminin küçümsendiğini ve bu nedenle birçok uzman işçinin daha iyi çalışma koşulları ve daha yüksek gelir arayışıyla yurt dışına gittiğini belirtti. Aynı zamanda, gençlerin lise ve üniversiteye kaydolmaya teşvik edildiği, zanaatların ise daha az değerli bir seçenek olarak sunulduğu ifade edildi. Bu tutumun bir sonucu olarak, bugün ciddi bir nitelikli zanaatkar eksikliği yaşanmakta ve piyasa, arz ve talep yasasına göre, hizmetleri için önemli ölçüde daha fazla ödeme yapmaktadır. Turinski, bu kazançların hak edilmiş olduğunu ancak Sırbistan'ın aynı zamanda doktorlar ve öğretmenler gibi kilit sosyal öneme sahip meslekleri yeterince değerlendirmediğini vurguladı. Turinski, gelişmiş ülkelerde doktorların ve profesörlerin en çok kazanan meslekler arasında yer aldığını, zanaatkarların da iyi yaşam koşullarına sahip olduğunu aktardı. Bu nedenle, sorunun belirli zanaatların iyi ücret almasında değil, toplumun en değerli olması gereken meslekleri yeterince takdir etmemesinde olduğu sonucuna vardı. Turinski, 'Kuaförlere çok para ödeyen toplum değil, değerli olması gerekenleri takdir etmeyen toplum batar' açıklamasını yaptı. Görüşülenler, eğitimin henüz gelmekte olan sorunların en iyi göstergelerinden biri olduğunu belirtti. Turinski, 'Bu eğilim devam ederse çocuklarımızı kimin eğiteceği konusunda endişeliyim. Öğretmenlik bölümlerine tek haneli başvuru sayısı, sistem için stratejik olarak ne yapılması gerektiğini düşünmeye başlaması gereken bir alarmdır' açıklamasını yaptı. Profesör Dabić, gençlere meslek seçiminde sevdikleri şeylerden vazgeçmemelerini tavsiye etti. Dabić, 'Asla hayallerinizden vazgeçmeyin. Bu yıl mezun olan öğrencilere veda ettim ve 'Umarım istediğiniz fakülteye girersiniz' dedim. Yanlışlıkla giremezseniz hayal kırıklığına uğramayın. Gelecek yıl gireceksiniz, ama istediğiniz şeyi okuyun, çünkü bu hayattaki en önemli maddelerden biridir; sevdiğiniz bir işi yapmak, çünkü işte o kadar çok zaman geçiriyorsunuz ki, sizi boğan ve mutlu olmadığınız bir işi yapmak gerçekten anlamsızdır. İşte bu yüzden, kazancım az olsa da hala eğitimdeyim' açıklamasını yaptı.