Sırbistan'da elektrik üretimi yapan kamu kuruluşu Elektroprivreda Srbije (EPS), termik santrallerde kömür yakılmasıyla oluşan uçucu külün çevresel etkilerini azaltmak ve bertaraf maliyetlerini düşürmek amacıyla önemli bir adım attı. Kurum, on yıllık süreyi kapsayan anlaşmalarla uçucu külü çimento fabrikalarına satarak, atık sahalarındaki yükü hafifletmeyi ve çevre kirliliğini azaltmayı hedeflediğini bildirdi. Danas.rs'nin aktardığı bilgiye göre, Sırbistan bu yönde adımlar atmaya birkaç yıl önce başladı. EPS, birden fazla çimento fabrikasıyla imzaladığı güncel sözleşmeler kapsamında önümüzdeki on yıl içinde yaklaşık 35 milyon ton uçucu külü çimento üretimi için satmayı taahhüt etti. Bu stratejiyle, atık sahalarındaki uçucu kül miktarının azalacağı, bertaraf maliyetlerinin düşeceği ve toprak, su, hava üzerindeki olumsuz çevresel etkinin azalacağı vurgulandı. Ayrıca çimento fabrikalarının da uçucu kül kullanımı sayesinde daha az enerji tüketeceği, üretim maliyetlerini ve karbondioksit (CO2) emisyonlarını azaltacağı belirtildi. EPS, şimdiye kadar Moravacem, Holcim ve Elixir konsorsiyumu ile Titan şirketleriyle uzun vadeli uçucu kül satış sözleşmeleri imzaladığını kaydetti. Bu sözleşmelere göre, Moravacem'in önümüzdeki on yıl içinde yılda bir milyon ton olmak üzere toplam 10 milyon ton uçucu kül alacağı, Holcim ve Elixir konsorsiyumunun yılda iki milyon ton olmak üzere toplam 20 milyon ton, Titan şirketinin ise aynı dönemde yılda yaklaşık yarım milyon ton olmak üzere 5 milyon ton külü devralacağı aktarıldı. EPS'ten Danas'a yapılan açıklamada, kurumun 2024 yılında bu işten 42 milyon dinar gelir elde ettiği belirtildi. EPS bünyesindeki termik santrallerde yılda ortalama 6 milyon ton kül üretildiği, bu miktarın elektrik üretim hacmine doğrudan bağlı olduğu açıklandı. EPS verilerine göre, 2023'te 5.826.138 ton, 2024'te 5.883.050 ton ve 2025'te ise 6.306.808 ton kül üretildiği vurgulandı. EPS, kömür yakılmasıyla oluşan külü uygun teknoloji ve ekipmanlarla depoladığını belirtti. Kurum, külün tehlikeli atık kategorisine girmediği için kamu mallarının kullanımı için belirlenen ücretleri ödemediğini, bu yüzden ilgili maliyetten muaf olduğunu kaydetti. Ancak, külün depolanmasının kendi içinde getirdiği maliyetlerden EPS'nin muaf olmadığı vurgulandı. Devlet Denetleme Kurumu'nun Aralık 2019'da yaptığı tespite göre, 2016-2018 dönemindeki toplam kül depolama maliyetleri 9,4 milyar dinar olarak kaydedildi. EPS, depolama maliyetlerinin tesislerin inşası ve ekipman kurulumuyla ilgili yatırım giderlerini, ayrıca külün ayrılması, taşınması ve depolama sahalarına yerleştirilmesi süreçlerinde oluşan operasyonel giderleri kapsadığını açıkladı. Daha önceki verilere göre, EPS bünyesindeki kül ve cüruf depolama alanlarının yaklaşık 1.600 hektarlık bir alanı kapladığı, bu alanın bir kısmının tarım arazisi olduğu ve bugüne kadar toplam 200 milyon ton külün depolandığı bildirildi. Maliyetlerin azaltılması ve çevre kirliliğinin önlenmesi nedeniyle kül satışının hem EPS hem de Sırbistan için, özellikle de kül depolama alanlarının bulunduğu yerler için büyük önem taşıdığına dikkat çekildi.