Sırbistan'da konut kiralarken kiracılar genellikle ilk kira ve bir aylık kira tutarında depozito için ödeme yapmak zorunda kalıyor. Sorunlar ise çoğunlukla taşınma sırasında, ev sahibinin hasar, ödenmemiş faturalar veya badana gereksinimini gerekçe göstererek depozitoyu iade etmeyi reddetmesiyle ortaya çıkıyor.
Depozito, mülk sahibi için finansal bir güvence işlevi görse de ek bir kira ya da ev sahibinin keyfince alıkoyabileceği bir para değil. Depozitonun amacı ve iade koşullarının kira sözleşmesinde açıkça belirtilmesi gerekiyor.
Sözleşmede öngörülmesi halinde depozito; ödenmemiş kiralar, gecikmiş faturalar ve kiracının konutta kaldığı süre içinde verdiği zararlar için kullanılabiliyor.
Örneğin depozito 400 avroysa ve kiracı 100 avroluk ödenmemiş fatura bıraktıysa, ev sahibi bu borcu depozitodan karşılayabiliyor. Başka haklı alacağı bulunmuyorsa kalan 300 avroyu iade etmesi gerekiyor.
Ancak ev sahibi, küçük hasarlar veya olağan kullanım izleri nedeniyle depozitonun tamamını otomatik olarak alıkoyamıyor.
Borçlar Kanunu'nun 585. maddesine göre kiracı, eşyanın olağan kullanımından kaynaklanan yıpranmasından ve eskimesinden doğan hasarlardan sorumlu tutulamıyor.
Bu da duvarların solmuş boyası, mobilyalarda olağan kullanım izleri veya cihazların eskimesinin tek başına tazminat gerekçesi oluşturmadığı anlamına geliyor. Buna karşılık kırılan kapı, kırılan cam veya ciddi biçimde hasar görmüş mobilya tazminat nedeni olabiliyor.
Sık sorulan sorulardan biri de ev sahibinin, taşınma sırasında konut boyanmadığı için depozitoyu alıkoyup alıkoyamayacağı.
Yanıt, sözleşmede belirlenen yükümlülüklere ve mülkün durumuna bağlı. Sözleşmede boya yapılması öngörülüyorsa bu hüküm dikkate alınmalı; ancak olağan yıpranma ile gerçek hasar birbirinden ayrılmalı.
Bu nedenle kiracı ve ev sahibinin taşınma sırasında odaların, mobilyaların ve cihazların fotoğrafını çekmesi, ayrıca bir teslim tutanağı düzenlemesi öneriliyor.
Böylece her iki taraf da mülkün durumuna ilişkin kanıta sahip oluyor; bu, anlaşmazlık çıkması halinde özellikle önem taşıyor.
Ev sahibi depozitoyu iade etmeyi reddederse kiracının öncelikle yazılı gerekçe ve olası borç ya da hasar hesabını talep etmesi gerekiyor.
Kira sözleşmesini, depozito ödeme makbuzunu, konutun fotoğraflarını ve ev sahibiyle yazışmaları saklamak önemli.
Anlaşma sağlanamazsa kiracı hukuki yardım isteyebilir ve para alacağı için mahkemeye başvurmayı değerlendirebilir.
Depozitonun son kirayı otomatik olarak karşılamadığı da göz önünde bulundurulmalı. Böyle bir mahsuplaşma ancak kiracı ile ev sahibinin anlaşması halinde mümkün; anlaşmanın yazılı olması en iyisi.
