Sırbistan'da tescil edilmiş şirketler ve diğer kayıt altındaki kuruluşlar, gerçek maliklere ilişkin verilerin doğruluğunu ve güncelliğini yılda bir kez kontrol etmekle yükümlü hale geldi. Gerçek Malikler Merkezi Sicili Kanunu kapsamında getirilen bu zorunluluk, son bir yılda mülkiyet yapısında hiçbir değişiklik yaşanmamış olsa bile geçerli.
Kanuna göre doğrulama, verilerin son kez kaydedildiği ya da doğruluğunun onaylandığı tarihten itibaren bir yıl içinde yapılmalı. Bu süre dolduktan sonra kayıt altındaki kuruluşa verileri onaylaması için ek 30 gün tanınıyor.
Ticaret Sicili Ajansı (APR) yetkilisi Jelena Čukić, RTS'ye yaptığı açıklamada doğrulamanın amacının, yıl içinde değişiklik yaşanmayan kuruluşların bile mülkiyet yapısını yeniden gözden geçirmesini sağlamak olduğunu belirtti. Čukić, özellikle karmaşık mülkiyet yapılarında kurucunun ve kurucusunun kurucusunun aranarak verilerin doğru kaydedilip kaydedilmediğinin ve sicile yüklenmesi gereken yeni bir belge bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.
Yükümlülük; ticaret şirketleri, dernekler, vakıflar, fonlar ile yabancı şirketlerin şube ve temsilciliklerini kapsıyor.
Süre herkes için aynı değil
Doğrulama süresi tüm kuruluşlar için aynı şekilde işlemiyor. 1 Ekim-1 Aralık 2025 tarihleri arasındaki uyumlaştırma döneminde belgelerini yükleyen kuruluşlarda ilk doğrulama o tarihte yapılmış sayılıyor ve bir yıllık süre bu tarihten itibaren başlıyor. Bu tarihten sonra veri değişikliği yapan ya da belgelerini güncelleyen şirketlerde ise süre, son kayıt tarihinden itibaren hesaplanıyor.
Gerçek Malikler Merkezi Sicili'nin amacı, birden fazla şirket ve ülke üzerinden kurulan karmaşık mülkiyet zincirlerinin arkasında hangi gerçek kişinin bulunduğunu tespit etmek. NALED (Yerel Ekonomik Kalkınma Ulusal İttifakı) yetkilisi Jasmina Radovanović, mülkiyet zincirinin yurt dışındaki bir şirkete, oradan da başka bir şirkete uzanabileceğini; dolaylı ya da doğrudan sermaye payı ve karar alma yetkisi bulunan gerçek kişiye kadar izlenmesi gerektiğini söyledi. Radovanović, bu bilginin para akışlarını izleyen yetkili kurumlar, müşterileriyle çalışan bankalar ve iş ortaklarını tanımak isteyen yatırımcılar açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.
Kazanlar ve hapis cezası
Yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde şirketlere 500 bin ile 2 milyon dinar arasında para cezası öngörülüyor. Sorumlu kişilere ise 50 bin ile 150 bin dinar arasında ceza uygulanabiliyor. Gerçek malik bilgilerini gizleyen ya da gerçeğe aykırı veri giren kişiler hakkında altı aydan beş yıla kadar hapis cezası da kanunda yer alıyor.
Radovanović, bankaların ve yetkili kurumların sicili kontrol etmesi, tutarsızlık tespit edilmesi halinde doğrulama süreci başlatması ve gerekli görüldüğünde idari ya da cezai işlem başlatması gerektiğini kaydetti.
Gerçek Malikler Merkezi Sicili'nde şu anda yaklaşık 173 bin kuruluş kayıtlı bulunuyor; bu sayının kesin olmadığı belirtiliyor.
