Sırbistan'da trafik ihlallerini kaydeden kameraların bulunduğu bazı noktalarda sürücüleri uyaran tabelalar yer alırken, bazılarında hiçbir bilgilendirme bulunmuyor. Trafik Güvenliği Komitesi'nden Damir Okanović, ihlal kaydı yapıldığını belirten bir tabelanın yasal olarak zorunlu olup olmadığını değerlendirdi.
Okanović, kamusal alanlarda kayıt yapılacağına dair halkın bilgilendirilmesi yükümlülüğünün Polis Kanunu'ndan kaynaklandığını, ayrıca kamusal alanda kayıt ve bu kayda ilişkin niyetin bildirilme şeklini düzenleyen yönetmeliğin bildirimin nasıl olması gerektiğini ayrıntılı biçimde belirlediğini söyledi.
Polis Kanunu'na göre polisin, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamındaki gizli kayıtlar hariç, kamusal alanlarda kayıt faaliyeti yürüteceğini kamuya duyurmak zorunda olduğunu aktaran Okanović, Yönetmelik'in ayrıca kalıcı veya geçici kayıt noktasına kalıcı ya da geçici bir tabela konularak halkın bilgilendirilmesini öngördüğünü söyledi.
Okanović'e göre bildirimin, kişilerin kaydın amacını ve içeriğini öğrenebileceği şekilde görünür bir yere yerleştirilmesi gerekiyor. Bildirimde kamera veya fotoğraf makinesi görseli, İçişleri Bakanlığı yazısı ve bakanlığın resmi internet adresinin bulunması öngörülüyor.
Sabit trafik kontrol cihazları söz konusu olduğunda Trafik İşaretleri Yönetmeliği ayrıca "trafik kaydı" adlı özel bir tabela öngörüyor. Okanović, bu tabelanın yol kesiminde sabit teknik cihazlarla trafik kaydının başladığı noktayı gösterdiğini, kaydın sona erdiğini belirten bir tabelanın da bulunduğunu ifade etti.
Okanović, bu tür tabelaların daha önce Belgrad'da da yerleştirildiğini, ancak bir süre sonra kaldırıldığını söyledi. Ona göre sabit teknik cihazlarla trafik kaydı yapan her kameranın önünde bilgilendirme bulunması gerekiyor.
Mobil radar söz konusu olduğunda halkın denetim konusunda bilgilendirilme biçimi farklılık gösteriyor. Okanović, İçişleri Bakanlığı'nın gün içinde belirli bir devlet yolunda araç hareketinin denetleneceğini duyurduğunu, ancak bu duyurunun radarın bulunacağı kesin yeri açıklamak zorunda olmadığını belirtti. Okanović, sürücülerin bu duyurudan denetimin tam olarak hangi noktada yapılacağını bilemeyeceğini değerlendirdi.
Polis Kanunu'nun halkın kayıt niyeti konusunda nasıl bilgilendirilmesi gerektiğini ayrıntılı olarak düzenlemediğini, kamusal alanda kaydı düzenleyen yönetmeliğin ise bildirimin kayıt noktasının kendisine asılmasını öngördüğünü ekledi.
Okanović, öngörülen bildirimin yapılmamasının trafik ihlalleri nedeniyle yürütülen süreçlerde de önemli olması gerektiği görüşünde. Ancak ihlal mahkemelerinin uygulamasının farklı olduğuna dikkat çekiyor. Sürücünün belirli bir noktada trafik kaydı yapıldığı konusunda bilgilendirilmemesi halinde bunun hukuka aykırı elde edilmiş bir delil olduğunu düşündüğünü belirten Okanović, ihlal mahkemelerinin yerleşik görüşünün ise böyle bir bildirimin gerekli olmadığı ve polisin bu yolla elde ettiği delilin kullanılabileceği yönünde olduğunu söyledi.
Okanović, hukuk teorisinde hukuka aykırı yollarla elde edilen delillerle ilgili olarak "zehirli ağacın meyveleri" olarak bilinen ilkenin kullanıldığını açıkladı. Bu ilkeye göre kanuna aykırı biçimde elde edilen delilin süreçte kullanılmaması gerekiyor. Ancak Okanović, ihlal mahkemeleri uygulamasında trafik ihlali görüntüleri söz konusu olduğunda aynı yaklaşımın benimsenmediğini kaydetti.
İhlal denetiminin amacına değinen Okanović, öncelikli hedefin özellikle riskin arttığı kesimlerde hızın düşürülmesi ve trafik kazalarının önlenmesi olması gerektiğini belirtti. Okanović, hız denetiminin amacının kaza sayısının yüksek olduğu bir kesimde trafiği yavaşlatmak olduğunu, dünyada sürücülerin yavaşlamasını sağlamak amacıyla açıkça işaretlenmiş sahte kameralar yerleştirilmesi uygulamasının da bulunduğunu söyledi.
Okanović'e göre sorun, sürücülerin uzun bir dönem boyunca kaydedilen ihlaller için sonradan çok sayıda ceza alması durumunda ortaya çıkıyor. Sürücülerin kaydedilen ihlal konusunda zamanında bilgilendirilmesinin daha adil olacağını savunan Okanović, bunun sürücülere trafikte davranışlarını değiştirme ve aynı ihlali tekrarlamaktan kaçınma imkânı vereceğini belirtti.
Okanović, "Amaç trafik güvenliğini artırmaksa, sürücünün aylar sonra çok sayıda ceza alması değil, kaydedildiğini zamanında öğrenmesi önemlidir" diye konuştu.
