Almanya, İsrail'e verdiği destek nedeniyle tekrar İnternasyonal Adalet Mahkemesi (İAH) önünde durdu. Bu durum, 2021 yılında Nikaragua'nın Berlin'i "Gaza'da genocidi kolaylaştırdığı" iddiasıyla suçladığı olaydan iki yıldan fazla sonra gerçekleşiyor.
Nikaragua, 2024 yılında dava açarak Almanya'nın Cinayet Sözleşmesi ve uluslararası insan hakları hukuku ihlali yaptığını öne sürdü. Avrupa'nın en büyük ekonomisi ve Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra İsrail'e en büyük silah tedarikçisi olan Almanya, suçlamaları reddediyor ve dava sürecini durdurmaya çalışıyor. Berlin, Nikaragua'nın taleplerinin kabul edilebilirliğini ve İnternasyonal Adalet Mahkemesi (İAH)'nin yetkisini sorgulayarak bu talebi engellemeye çalışıyor.
İAH, devletler arasındaki anlaşmazlıkları çözmek için kurulmuş ve 7 Ekim 2023'te Hamas tarafından İsrail'e yapılan saldırılar sonrasında Gazada yaşanan çatışmalar sırasında önemli bir rol oynamıştır. Güney Afrika'nın İzrail'e karşı açtığı genocit davası da hala devam etmektedir.
Almanya'ya karşı başlatılan dava, mahkemenin Berlin'in uluslararası hukuku ihlal edip etmediğini belirlemek için henüz detaylı bir inceleme yapmadığı anlamına gelir.
Nikaragua, Almanya'nın 1948 Cinayet Sözleşmesi yükümlülüklerini ihlal ettiğini ve İsrail'e silah tedarik ederek Gaza'da potansiyel olarak bir soykırımın gerçekleştirilmesine katkıda bulunduğunu iddia ediyor. Berlin ayrıca uluslararası insan hakları hukukunun da ihlal edildiğini öne sürüyor.
Nikaragua, Mart 2024'te dava açtığında, "Silah tedariki ve şimdi UNRWA (Filistin Mülteciler Ajansı) finansmanının durdurulmasıyla Almanya, bir soykırımın gerçekleştirilmesine olanak sağlıyor," dedi.
Almanya uzun zamandır İsrail'in en güçlü uluslararası destekçilerinden biri olmuştur. Ancak insan hakları örgütleri ve uzmanlar tarafından İsrail'in Gaza'da bir soykırım işlediğine dair iddialar hala devam ediyor. Nikaragua Büyükelçisi Karlos Hoze Argeljo Gomez, 2024 yılında Almanya'nın "kendi kendini savunma ile soykırımlar arasında farkı yapmadığını" söylemişti.
Nikaragua başlangıçta acil önlemler talep ederek Almanya'ya İsrail'e silah yardımı yapmayı durdurmasını ve UNRWA finansmanını yeniden başlatmasını talep etmiş, ancak İAH Nisan 2024'te bu geçici tedbirleri reddetti. Ancak dava süreci devam ediyor.
İAH, Ocak 2024'te Güney Afrika'nın İzrail'e karşı açtığı ayrı bir soykırım davasında, Palestincilerin Gazada haklarına göre "ciddi ve doğrudan zarar" verildiğini belirterek, Cinayet Sözleşmesi'ne aykırı eylemlere işaret etti.
Almanya, Nikaragua'nın taleplerini reddediyor ve İAH'ya davayı reddetmesini talep ediyor. Berlin, Nikaragua'nın dava başlatma sürecini tamamlamadığını ve bazı taleplerinin İAH yetkisinin ötesinde olduğunu iddia ediyor. Almanya ayrıca her silah ihracatının ayrıntılı olarak yasal olarak incelendiğini savunuyor.
Almanya'nın avukatı Kristijan Tams, 2024 yılında yaptığı açıklamada, 7 Ekim 2023 tarihinden beri İsrail'e yapılan %98'in genel askeri ekipman (kafa korumaları, zırh ve dürbünler) olduğunu belirtti.
Almanya şimdi İAH'nin yetkisizliği ve Nikaragua'nın taleplerinin geçersizliği konusunda "ön inceleme" sunuyor. Bu itirazların ayrıntıları henüz kamuoyuna açıklanmadı.
Bir Amerikan aracılığıyla sağlanan ateşkes, geçen yıl Ekim ayından beri yürürlüktedir ancak İsrail saldırıları devam ediyor. Geçen hafta en az dört Filistinli hayatını kaybetti, bunlar arasında 8 yaşındaki bir kız ve 3 yaşındaki bir erkek çocuğu da bulunuyordu.
Gaza Sağlık Bakanlığı'na göre, Ekim 2023 tarihinden beri Filistinli ölü sayısı 73.470'e ulaştı ve en az 174.540 kişi yaralandı. Birleşmiş Milletler, Gazada %82 oranında binanın hasar gördüğünü veya yıkıldığını tahmin ediyor. Sağlık kuruluşları, BM ajansları ve insani yardım kuruluşları, 10.000 ila 14.000 kişinin hala kayıp olarak sayıldığını ve belki de enkaz altında kaldığını belirtiyor.
ABD, Hamas'ın silahlarını ve tüm diğer silahlı grupların Gazada bulunan silahlarını yok etme planının uygulanmasını savunuyor. Bu, İsrail'in Gaza Şeridinden çekilmesini sağlayacaktır ancak İsrail'in çekilme konusundaki direnci nedeniyle bu duruma gelmek zorlaşmıştır.
ABD Özel Temsilcisi Džared Kušner geçen hafta, İsrail Başbakanı Benjamin Netanjahu yönetiminin parlamento seçimlerinde (Ekim ayında yapılacak) "gazada biraz mantıksız" davrandığını söyledi.
Kušner, "İzraillilerle Gaza'nın nihai durumuyla ilgili uzlaşmaya varıyoruz. Sadece çılgın seçimleri olan ve bu konuda bazen mantıksız davranan bir durumla karşı karşıyayız," dedi.
Aynı zamanda Netanjahu'nun 7 Ekim 2023 saldırıları öncesinde Hamas'ın büyük bir operasyon planladığını bilgilendirildiğini ancak bunu gizlediği iddiaları da ortaya çıktı.
Al Džazira'ya göre, İAH'nin yetkisi konusunda ilk soru, yani dava sürecini başlatmadan önce mahkemenin bu davaya sahip olup olmadığı, son karar verilmeden çok daha önce çözülebilir.
Güney Afrika'nın İzrail'e karşı açtığı soykırım davasında, İAH, Güney Afrika'ya Kasım 2027 tarihine kadar yazılı savunmalar sunmasını ve İsrail'in Mayıs 2029 tarihine kadar cevap vermesini talep etti. Bu durum, İzrail'in bir soykırıma karışıp karışmadığı konusunda tartışmanın en az 2029 yılı sonuna kadar devam edeceği anlamına geliyor.
Almanya'ya karşı açılan dava için de henüz kesin bir tarih belirlenmemiştir. Berlin, davanın şu aşamasında durdurulmayı başarsa bile, nihai karar verilene kadar yıllar geçebilir.
