Karadağ'ın Boka bölgesinde yer alan, heybetli Avusturya-Macaristan Kabala Kalesi, emlak sitelerinde beş milyon avro bedelle satışa sunuldu. “Norex Management Montenegro” şirketine ait olan ve “Dream Estates Montenegro” emlak ajansı tarafından ilanı verilen 23.539 metrekarelik arazi, “arazi/projeler/harabe” olarak kayıtlara geçti. Karadağ Kültürel Mirası Koruma Müdürlüğü, durumdan haberdar olduğunu ve devletin bu değerli tarihi objeyi geri alarak koruma altına alabilmesi için UNESCO Ulusal Komisyonu ile Hükümet'e resmi bildirimde bulunacağını bildirdi. Karadağ Kültürel Mirası Koruma Müdürlüğü, “Vijesti” gazetesine yaptığı açıklamada, Kabala Kalesi'nin satış ilanıyla ilgili bilgi sahibi olduklarını vurguladı. Kurum, bu durumu UNESCO Ulusal Komisyonu'na ve Hükümet'e resmen aktaracaklarını belirterek, devletin bu değerli tarihi yapıyı mülkiyetine geri kazandırmak ve yeterince korumak için uygun adımları atabileceğini kaydetti. Halihazırda mülkün sahibi olarak “Norex Management Montenegro” şirketi görülürken, satış ilanı uluslararası “Savills” grubunun bir parçası olan “Dream Estates Montenegro” emlak ajansının internet sitesinde yayınlandı. Kale, Luštica yarımadasının kıyısında, Boka girişinde, Herceg Novi Belediyesi idari sınırları içinde yer alıyor. “Dream Estates Montenegro” tarafından yayınlanan ilanda, kalenin “Avrupa askeri tarihinin bir parçasına sahip olmak için nadir bir fırsat” olduğu belirtildi. 1895-1897 yılları arasında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından inşa edilen Fort Kabala, güney Adriyatik savunma sisteminin bir parçası olarak tasarlanmıştı ve bir zamanlar Boka Kotorska Körfezi'ne stratejik deniz geçişini korumaktaydı. Yükseltilmiş konumu sayesinde, kale batıda Hırvatistan kıyılarına ve Prevlaka yarımadasına, doğuda ise Igalo, Herceg Novi ve Karadağ rivierasına nefes kesici panoramik manzaralar sunmaktadır. Emlak acenteleri, Kabala Kalesi'ni “mimari bir miras” olarak tanımladı. Taş, tuğla, beton ve güçlendirilmiş metalden inşa edilen kalenin iki ana seviyesi olduğu açıklandı: garnizon odaları ve mühimmat depolarının bulunduğu alt seviye ile topçu ve gözlem için tasarlanmış üst savunma platformu. Koruyucu bir duvar ve kuru hendekle çevrili olan kale, on dokuzuncu yüzyıl sonu Avusturya-Macaristan askeri mühendisliğinin olağanüstü bir örneğini teşkil ediyor. Şu anda agav, selvi ve sarmaşıklarla kaplı olmasına rağmen, yapının hala sağlam olduğu ve “tarihi ihtişamını geri kazandıracak vizyon sahibi bir yatırımcı için hazır” olduğu ifade edildi. İlan, 23.539 metrekarelik arazinin “turistik ve konaklama geliştirme için imarlı” olması nedeniyle mülkün önemli bir “gelişim potansiyeli” olduğunu vurguladı. Yerel imar planına göre, turistik merkez, otel, havuzlu kiralık villalar, kapalı villa kompleksi, özel konaklama, kıyı bölgesinde turistik tesisler, spor ve rekreasyon alanları ile özel amaçlı turistik park gibi çeşitli turistik amaçlı yapıların inşa edilebileceği aktarıldı. Denize yakın yükseltilmiş konumu sayesinde, tarihin, ayrıcalığın ve doğanın birleştiği, bir destinasyon otelinden etkileyici deniz manzaralı özel bir dinlenme yerine kadar uzanan projeler için ideal olduğu belirtildi. Konumun avantajları arasında, turistik tesis Luštica Bay, Tivat Havalimanı, Kotor'un Eski Şehri ve Porto Montenegro'ya olan yakınlığı gösterildi. Ayrıca, Mısırlı-İsviçreli “Orascom” şirketinin “özel bir butik otele ve spa merkezine” dönüştürdüğü Mamula adası ve Avusturya-Macaristan kalesi de avantajlar arasında sayıldı. Bu yatırımın faydaları arasında otantik Avusturya-Macaristan kalesi (1895-1897), Adriyatik ve Boka Kotorska'ya olağanüstü panoramik manzaralar, esnek turizm imarı ile büyük bir arazi, kendine özgü bir projenin temeli olan benzersiz mimari kimlik ve Karadağ kıyısındaki özel mülkiyetteki son tarihi kalelerden biri olması gösterildi. “Fort Kabala'nın bir mülkten daha fazlası olduğu ve vizyon sahipleri için bir davet niteliği taşıdığı” kaydedildi. Ajans, burayı “lüks bir tatil köyü, miras müzesi veya özel bir mülk olarak hayal etseniz de, bu mülkün hayal gücü ve hırsı olanlar için sınırsız potansiyel sunduğunu” belirtti. Yüz yıldan daha eski olan ve yalnızca Karadağ'ın değil, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nu oluşturan günümüzdeki ondan fazla bağımsız Avrupa devletinin kültürel-tarihi miras bir parçası olan benzersiz ve karmaşık Avusturya-Macaristan tahkimat sistemi “Primorska tvrđava Boka”nın bir parçası olmasına rağmen, Kabala Kalesi'nin Karadağ'da resmi olarak bireysel bir kültürel miras statüsü bulunmamaktadır. Karadağ Emlak Yönetimi kayıtlarında, Kabala Kalesi'nin bulunduğu 1527 numaralı KO Rose kadastro parseli, deniz malı yüküyle 23.539 metrekarelik “verimsiz arazi” olarak resmi olarak görülmekte, ancak resmi kayıtlarda üzerinde herhangi bir yapı bulunmadığı belirtilmiştir. Mülkün mevcut sahibi olarak Podgorica'dan “Norex Management Montenegro” şirketi kayıtlıdır. Bu şirketin tek kurucusu ve sahibi olarak Ticaret Mahkemesi kayıtlarında Panama'dan “Janov White Sea Investment S.A.” şirketi yer almaktadır. “Vijesti” gazetesinin Eylül 2005'te bildirdiğine göre, “Kabala” denizaltı sığınağı, Sırbistan ve Karadağ Devlet Birliği Savunma Sistemi Reform Fonu'nun açtığı ihaleye teklif gönderen altı yatırımcı arasından Belgrad merkezli “ADOC” firması tarafından 1,65 milyon avroya satın alındı. Kabala, Boka'da özel ellerin eline geçen Avusturya-Macaristan kalelerinden sadece biri olup, 2005 yılında Karadağ'ın bağımsızlık referandumu öncesinde, dönemin Sırbistan ve Karadağ Devlet Birliği Savunma Sistemi Reform Fonu tarafından satıldığı belirtildi. Bu Avusturya-Macaristan kaleleri, on yıllarca eski Yugoslav Halk Ordusu'nun (JNA) mülkü olan askeri tesislerdi. Ancak Karadağlı yetkililerin, Demokratik Parti'nin liderliğindeki dönemin Sırbistan hükümetiyle SCG Savunma Sistemi Reform Fonu'nu kurma konusunda anlaşmasıyla, bu kaleler ve o zamanki Sırbistan ve Karadağ Devlet Birliği Ordusu'nun sahip olduğu kıyıdaki diğer birçok cazip mülk, fazlalık ilan edildi ve çoğu zaman sembolik fiyatlarla hızlandırılmış bir satış süreci başlatıldı. Dönemin SCG ve Savunma Sistemi'nin başında, SCG Devlet Birliği'nin Cumhurbaşkanı olan DPS'in üst düzey yetkilisi Svetozar Marović bulunmaktaydı. Savunma Sistemi Reform Fonu o dönemde, kıyıdaki en cazip mülklerden bazılarını, daha sonra bugün adaletten kaçan Svetozar Marović liderliğindeki Budva organize suç grubuyla ilişkili işadamlarına ve firmalara sattığı aktarıldı. Satılan Avusturya-Macaristan kalelerinden bazıları, yeni sahipleri tarafından yeniden satılmaya çalışıldı. Örneğin, 2021 yılında Karadağ kamuoyu, Boka Körfezi'nin girişinin güney tarafındaki aynı adı taşıyan burundaki Arza Kalesi üzerinde büyük bir “Satılık” yazısı ve satıcının telefon numarası belirdiğinde şaşkınlık yaşamıştı. Dönemin Karadağ Maliye ve Sosyal Refah Bakanı Milojko Spajić de bu numarayı aradığını ve “verilen telefon numarasına kimsenin cevap vermediğini” X sosyal medya hesabından yazdı. Spajić o zamanlar, “Mülkiyeti kontrol edeceğiz. On yıllar süren savurganlıktan sonra, devletin bu tür kültürel zenginlikleri devralması ve onları gerektiği gibi değerlendirmesi gerekiyor” dedi; ancak Arza bugüne kadar devlet mülkiyetine geri döndürülmedi. 3.719 metrekarelik Fort Kabala, Boka'da kültürel miras olarak kabul edilen, ancak eski hükümetin ihmali nedeniyle bu statüyü hiçbir zaman alamayan ve korunmasız kalan birçok kaleden sadece biridir. Fort Kabala Kalesi, 110 metre rakımda yer almakta olup, 1895'ten 1897'ye kadar “Primorska tvrđava Boka”nın güney savunma bölgesinin sözde ikinci savunma hattını oluşturan birkaç tahkimatın ayrılmaz bir parçası olarak inşa edildiği belirtildi. Taşdan inşa edilen Kabala, Avusturya-Macaristan döneminde dört adet 210 mm kalibreli havan topu ve dört adet 150 mm kalibreli top bataryasıyla donatılmıştı.