Kosova Meclisi, Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) eski liderlerinin yargılandığı Özel Mahkeme'ye ilişkin yasa değişikliklerini kabul etti. Böylece Priştine'deki geçici kurumların cumhurbaşkanı seçimi konusundaki anlaşmanın önündeki engel de kalktı.
Meclis, söz konusu değişiklikleri Başbakan Albin Kurti'nin partisi Vetëvendosje (Özbelirleme) ile Kosova Demokratik Partisi (PDK) arasında varılan anlaşmanın ardından onayladı. Yasa değişikliklerini, UÇK eski liderleri ile diğer eski komutanlar hakkında Lahey'de verilen son karar nedeniyle PDK gündeme getirmişti.
Değişikliklerin kabul edilmesinin hemen ardından UÇK gazileri, Lahey'deki kararların ardından Priştine merkezinde sürdürdükleri protestoyu sonlandırdı.
Geçici kurumların cumhurbaşkanlığına Justina Široka Pulja seçildi. Böylece Kurti ile PDK arasındaki anlaşma resmiyet kazandı.
Hukukçu ve eski askeri savcı Dragan Pašić, RTS'e yaptığı açıklamada, Priştine parlamentosunun kabul ettiği yasa değişikliklerinin yalnızca iç kullanıma yönelik olduğunu ve siyasi gerilimi düşürmeyi amaçladığını, hukuki bir sonuç doğurmayacağını söyledi. Siyaset bilimci Ivan Tomić ise Justina Široka Pulja'nın cumhurbaşkanlığına seçilmesinin sürpriz olduğunu ve Sırpların bu seçim sürecinin parçası olmamasının iyi bir gelişme olmadığını değerlendirdi.
Pašić, yasa değişikliklerinin kabul sürecinin tamamını hukuka aykırı olarak nitelendirdi ve bunun uluslararası hukukta ve Priştine'deki geçici kurumların anayasasında dayanağı bulunmayan tek taraflı bir işlem olduğunu savundu.
Lahey'deki yargı kurumlarının Avrupa Birliği ile Priştine arasındaki uluslararası anlaşma temelinde kurulduğunu hatırlatan Pašić, bu nedenle her değişiklik, kaldırma veya eklemenin Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği, ABD ve diğer uluslararası aktörlerin onayını gerektirdiğini belirtti.
Pašić, "Bu yalnızca iç kullanım için, siyasi kamuoyu için, siyasi gerilimi düşürmek için. Bu yasanın hiçbir hukuki etkisi olmayacak" dedi.
Lahey'de herhangi bir değişiklik beklemediğini belirten Pašić, Sırplar ve Priştine yönetimine sadık olmayan diğer topluluklar açısından durumun daha karmaşık hale geleceğini düşünüyor.
Siyaset bilimci Ivan Tomić, cumhurbaşkanı seçimiyle ana kurumsal tıkanıklığın giderildiğini ve yeni erken seçimlerin önlendiğini söyledi. Ancak Arnavut partiler arasındaki diğer siyasi anlaşmazlıkların çözülmediğini ekledi.
Tomić, "Bu yasanın kabulü, bu konuda somut olarak ne yapılabileceğine dair gerçek bir dayanaktan çok siyasi bir ihtiyaçtı; yani o mahkemenin yetkilerini gerçekten değiştirip değiştiremeyecekleri meselesi. Çünkü Sayın Pašić'in de söylediği gibi, bunun gerçekleşmesi için daha geniş bir konsensüs, anayasa değişikliği ve uluslararası toplumun uzlaşması gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Tomić, Lahey'deki kararın Kurti'nin işine geldiğini, çünkü sonunda iki davanın birleştirildiğini belirtti. Bunun olmaması halinde uzlaşmanın sağlanamayacağını savundu.
Široka Pulja'nın seçilmesinin sürpriz olduğunu, adının kamuoyunda geçmediğini söyleyen Tomić, daha önce Haşim Tači'nin başkanlık ettiği hükümette bakan olarak görev yaptığını hatırlattı.
Tomić, "Bence iyi olmayan şey, Sırpların bu sürecin, yani Priştine'deki geçici kurumların cumhurbaşkanı seçimine ilişkin oylamanın parçası olmaması" dedi.
Yeni cumhurbaşkanının bu nedenle Sırp topluluğuna karşı siyasi bir borcu olmayacağını ekledi.
Tomić'e göre Priştine'deki protestolar Sırp bölgelerine taşmadı ve buralarda yaşam neredeyse normal seyrinde devam etti.
Justina Široka Pulja 1953'te Priştine'de doğdu. İlk ve orta öğrenimini bu kentte tamamladı, Priştine Ekonomi Fakültesi'nden mezun oldu.
Ekonomik kalkınma teorisi ve politikası alanındaki yüksek lisansını 1984'te Zagreb Ekonomi Bilimleri Fakültesi'nde tamamladı. Doktorasını Priştine Üniversitesi'nde yaptı; doktora tezinin konusu "Demografik yatırımlar ve Kosova'nın ekonomik kalkınması"ydı. Doktora sonrası çalışmaları için ABD ve Avusturya'ya gitti.
Savaşın ardından kadınların güçlendirilmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği, iş geliştirme ve girişimcilik alanlarında sivil toplumda çalıştı.
Öğrenimini tamamladıktan sonra Kosova Merkez Bankası'nda, ardından Ekonomi Fakültesi'nde görev yaptı. Çok sayıda sivil toplum kuruluşunun kurulunda üye ve başkan olarak yer aldı. 2008-2011 arasında Kosova hükümetinde Enerji ve Madencilik Bakanı, 2011-2014 arasında Kosova Meclisi'nde milletvekili olarak görev yaptı.
2016'da Akademi'nin muhabir üyeliğine seçildi. 2018'den itibaren Sosyal Bilimler Bölümü sekreteri ve Akademi başkanlık divanı üyesiydi. 2020'de Bilim ve Sanat Akademisi'nin asil üyeliğine seçildi.
Geçen yılın sonunda Bilim ve Sanat Akademisi başkanlığına seçilerek bu göreve gelen ilk kadın oldu.
Široka Pulja, UÇK'nın dört eski lideri hakkındaki kararın ardından Kosova Özel Mahkemeleri'ne yönelik çekincelerini dile getirerek, bu mahkemeye yönelik eleştirilerin adaletin eşit ve tarafsız olması gerektiği inancından kaynaklandığını söylemişti.
Široka Pulja, "UÇK'nın dört eski lideri hakkındaki son karar, yalnızca mahkeme kararına değil, Özel Mahkemeler'in niteliğine, yetkisine ve işleyiş biçimine de bakmamızı zorunlu kılıyor. Bu mahkemeye yönelik eleştirel tutumumuz, adaletin inandırıcı ve sürdürülebilir olması için eşit, kapsayıcı ve tarafsız anlaşılması gerektiği inancından doğuyor. Hassas tarihsel dönemlerle ilgilenen her adalet mekanizması, seçici adalet ya da mağdurlar ile failler arasında eşitsiz muamele izlenimi yaratmamaya özellikle dikkat etmelidir. Yasalara ve hukuki prosedürlere saygı, kurumsal eleştiri hakkını dışlamaz. Aksine, demokratik bir toplumda yargı kurumlarının meşruiyeti tam da şeffaflık, hesap verebilirlik ve gerekçeli kamusal tartışma yoluyla güçlenir" ifadelerini kullanmıştı.
Široka Pulja ayrıca UÇK'nın Kosova tarihinin kilit bir bölümünü oluşturduğunu ve bireylere yönelik ceza yargılamalarının bir harekete yönelik genel bir yargıya dönüşmemesi gerektiğini belirtmişti.
Široka Pulja, "Kosova Kurtuluş Ordusu tarihimizin kilit bir bölümünün parçasıdır. Bireylere yönelik ceza yargılamaları bir harekete, bir tarihsel döneme ya da bir halkın özgürlük arayışına yönelik genel bir yargıya dönüşmemelidir. Bu nedenle herkesin adil yargılanma hakkına ve tüm mevcut hukuki yollara saygı duyarak, bu mahkemenin tasarlanma ve algılanma biçimine, ayrıca tarihsel hafıza, kamu güveni ve adalet duygusu üzerinde yaratabileceği sonuçlara ilişkin derin çekincelerimizi ifade ediyoruz" demişti.
Široka Pulja, Kosova Bilim ve Sanat Akademisi'nin Kosova'daki savaşa ilişkin veri ve olguların araştırılması, soruşturulması ve yorumlanması süreçlerine yardımcı olmaya hazır olduğunu da belirtmişti.
