Sırbistan'da çalışanlar evlilik, eşin doğum yapması veya yakın aile üyesinin ağır hastalığı gibi durumlarda yıllık izinlerinden harcamadan ücretli izin kullanabiliyor. Ayrıca yakın aile üyesinin ölümü ve gönüllü kan bağışı için de ayrı ücretli izin hakkı bulunuyor.
Ancak izin gün sayısı her durum için aynı değil. İş Kanunu temel hakları belirlerken, izinlerin süresi toplu iş sözleşmesine, iş yönetmeliğine ve iş sözleşmesine göre değişiyor. Bu belgelerle çalışanlar için daha elverişli koşullar da öngörülebiliyor.
İş Kanunu'nun 77. maddesi, takvim yılı içinde toplam beş iş gününe kadar ücretli izni evlilik, eşin doğum yapması, yakın aile üyesinin ağır hastalığı ve genel düzenlemeler ile iş sözleşmesinde belirlenen diğer durumlar için öngörüyor.
Bu, çalışanın otomatik olarak evlilik için beş, eşinin doğumu için ayrıca beş gün izin hakkı olduğu anlamına gelmiyor. Söz konusu beş gün, bu gruptaki nedenler için ortak yıllık çerçeveyi oluşturuyor; her bir durum için izin süresi işveren nezdinde geçerli belgelerle düzenleniyor.
Kanun, genel düzenleme ve iş sözleşmesinde öngörülmesi halinde daha uzun ücretli izne de imkân tanıyor.
Evlilik, ücretli iznin yasal dayanaklarından biri. Çalışanın tam olarak kaç gün kullanabileceği, işveren nezdindeki haklarını düzenleyen belgelerden kontrol edilmeli.
Aynı durum eşin doğum yapması için de geçerli. Bu kısa süreli izin, ayrı kurallara tabi olan doğum izni ve çocuk bakımı izninden ayrı tutulmalı.
Yakın aile üyesinin ağır hastalığı nedeniyle de ücretli izin mümkün. Kanun bu kapsama eşi, çocukları, kardeşleri, anne babayı, evlat edineni, evlatlığı ve vasileri sayıyor.
İşveren, diğer akrabalar ve çalışanla aynı hane içinde yaşayan diğer kişiler için de izin onaylayabiliyor. Genel düzenleme ve iş sözleşmesiyle daha geniş bir kişi çevresi kapsama alınabiliyor.
Yakın aile üyesinin ölümü halinde çalışanın beş iş günü ücretli izin hakkı var. Bu günler, evlilik, eşin doğumu, aile üyesinin ağır hastalığı ve diğer öngörülen durumlar için tanınan beş iş günlük yıllık çerçeveye dahil edilmiyor. Uygulamada evlilik nedeniyle izin kullanılması, yakın aile üyesinin ölümü nedeniyle izin hakkını ortadan kaldırmıyor.
Çalışan, kan bağışında bulunduğu gün de dahil olmak üzere her gönüllü kan bağışı için iki gün ücretli izin hakkına sahip. Kanun burada "iki ardışık gün" ifadesini kullanırken, yakın aile üyesinin ölümü nedeniyle izin için açıkça iş günü ifadesini kullanıyor.
Kan bağışı nedeniyle izin de ayrı bir hak olup evlilik ve diğer belirtilen ailevi durumlar için öngörülen yıllık çerçeveden düşülmüyor.
Ücretli izin günleri yıllık izinden düşülmüyor. Örneğin evlilik nedeniyle onaylanan ücretli izni kullanan çalışan, hak ettiği yıllık izin günlerini koruyor. Kanun bu hakları ayrı ayrı düzenliyor ve ücretli iznin yıllık izne sayılmayacağını hükme bağlıyor.
Hakların kullanılması için işverene veya insan kaynakları birimine başvurarak talep sürecini, çalışana tanınan gün sayısını ve gerekli belgeleri kontrol etmek gerekiyor. Nedene göre gönüllü kan bağışı belgesi, evlilik belgesi veya ilgili diğer belgeler istenebiliyor.
Bu nedenle toplu iş sözleşmesi, iş yönetmeliği ve iş sözleşmesine de bakmak önem taşıyor. Bu belgeler, yasal çerçevenin ötesinde ek ücretli izin nedenleri, daha uzun süre veya daha geniş bir aile üyesi çevresi öngörebiliyor.
Çalışan, kanunla güvence altına alınan bir hakkının verilmediğini düşünüyorsa işverenden gerekçe talep edebilir ve Çalışma Müfettişliği'ne başvurabilir.
