Isıtma sezonunun başlamasıyla birlikte merkezi ısıtması olmayan birçok evde termal akümülasyonlu (TA) elektrikli sobalar yeniden devreye girdi. Bu sobalar doğru kullanılmadığında ev bütçesini ciddi biçimde zorlayabiliyor; maliyet, sobanın yalnızca ne kadar süre çalıştığına değil, hangi tarife döneminde şarj olduğuna da bağlı.
Sırbistan Cumhuriyet İstatistik Kurumu'nun 2022 verilerine göre ülkede merkezi ısıtması olmayan 352.185 konutta alan ısıtması için ağırlıklı olarak elektrik enerjisi kullanılıyor. TA soba, elektrikli ısıtıcılarla içindeki blokları ısıtıp bu ısıyı depoluyor ve ardından odaya yavaş yavaş bırakıyor. Bu nedenle sobanın içini ısıttığı süre ile yalnızca depolanmış ısıyı verdiği sürenin ayrılması, tüketimin ve faturaya yansıyacak ek maliyetin belirlenmesinde belirleyici oluyor.
Üç kilovatlık bir TA sobanın günde iki saat çalışması durumunda ayda yaklaşık 180 kWh elektrik tükettiği hesaplanıyor. Soba yalnızca geceleri, elektriğin daha ucuz olduğu saatlerde şarj edilirse bu tüketim yeşil bölgede ayda yaklaşık 430 dinara denk geliyor. Günde üç saat çalışması halinde aylık maliyet yaklaşık 650 dinara çıkıyor.
Aynı miktarda elektriğin gündüz, yani daha pahalı tarifede tüketilmesi ise faturayı belirgin biçimde artırıyor: günde iki saat çalışmada yaklaşık 1.730 dinar, günde üç saat çalışmada ise yaklaşık 2.600 dinar.
Çift tarifeli sayacı olanlar için sobanın, model ve bağlantı biçimi elverdiği ölçüde düşük tarife döneminde ısı depolaması en tasarruflu yöntem olarak öne çıkıyor. Düşük tarife günde sekiz saat sürüyor ancak başlangıç saati bölgeye göre değişiyor: Belgrad'da gece yarısından sabah 08.00'e, Voyvodina'da 23.00'ten 07.00'ye, orta Sırbistan'da ise 22.00'den 06.00'ya kadar uygulanıyor.
Her TA sobanın aynı saat sayısıyla çalıştırılması gerekmiyor. Cihaz yeterli ısıyı depolamışsa ek şarj her zaman gerekli değil. Üreticinin kullanım kılavuzuna uyulması, şarjın dış sıcaklığa ve evin ihtiyacına göre ayarlanması öneriliyor; sobanın pahalı tarife döneminde de takviye edilmesi halinde maliyet önemli ölçüde artabiliyor.
Tasarruf için öncelikle oturulan odanın aşırı ısıtılmaması, kullanılmayan odaların kapılarının kapatılması, pencerelerin yalıtımının kontrol edilmesi ve güneşli saatlerde doğal ısıdan yararlanılması gerekiyor. Akşamları perdelerin kapatılması önerilirken, perdelerin sobayı örtmemesine ve hava akışını engellememesine dikkat edilmeli. İyi yalıtılmış bir mekânda ısı daha uzun süre korunacağı için ek ısıtma ihtiyacı da azalıyor.
Sobanın pencere, kapı ve dış duvarlara göre konumu da önem taşıyor. Isının kötü yalıtımlı pencerelerden kolayca kaçtığı ya da soğuk hava akışının odayı eşit ısıtmayı zorlaştırdığı yerlerden kaçınılması gerekiyor. Ancak soba kendi başına pencereye veya dış duvara dayanmamalı; üreticinin kılavuzuna ve duvar, mobilya ile perdelerden bırakılması gereken mesafelere uyulmalı.
TA sobanın koltuk, berjer veya diğer mobilyalarla kapatılmaması özellikle önemli; bu durum ısının yayılmasını engelleyebildiği gibi modele ve mesafeye bağlı olarak güvenlik riski de oluşturuyor. Soba çamaşır kurutmak için kullanılmamalı ve kumaşla örtülmemeli. Çevresinde yeterli boş alan bırakılması, kurulum ve bağlantının üretici talimatlarına ve elektrik tesisatının durumuna uygun yapılması gerekiyor.
Cihazın iki işlevinin, yani blokların şarj edilmesi ile ısının salınmasının birbirine karıştırılmaması da önemli. Isı çıkışının azaltılması ısının sonrası için korunmasına yardımcı olabilir ancak bu, harcanmış elektriğin otomatik olarak azalacağı anlamına gelmiyor. Gerçek tasarruf için sobanın ne kadar enerji depoladığının kontrol edilmesi ve gereksiz takviye şarjdan kaçınılması gerekiyor.
TA soba, planlı kullanıldığında pratik ve ekonomik bir çözüm olabiliyor. Bunun için cihazın gücünün, ısıtıcıların gerçekte ne kadar süre çalıştığının ve sayacın düşük tarifeyi ne zaman kaydettiğinin bilinmesi gerekiyor. Alışkanlıklardaki birkaç basit değişiklik, evin sıcak kalmasına ve elektrik faturasının istenmeyen bir sürprize dönüşmemesine yardımcı olabilir.
Gerçek tüketimi görmenin en kolay yolu, ısıtma sezonu öncesi ve sonrasındaki faturaları karşılaştırmak; ancak elektrik tüketen diğer cihazlar da hesaba katılmalı. Yeşil bölgeden mavi veya kırmızı bölgeye geçilip geçilmediği de faturayı etkiliyor, çünkü bu durumda tüketimin bir bölümü daha yüksek fiyatlardan hesaplanıyor.
TA soba herkes için ideal değil. Soğuk bir mekânın hızlı ısıtılmasını gerektiren evler için daha az uygun olabiliyor, çünkü ısı depolama zaman alıyor. Pahalı tarife döneminde sık sık takviye edilmesi halinde ise finansal avantajı azalıyor. Bu nedenle seçim yapmadan önce dairenin büyüklüğü, yalıtımın kalitesi, ev sakinlerinin alışkanlıkları ve düşük tarifeden yararlanma imkânı göz önünde bulundurulmalı.
