Sırbistan'da konutlarda ısıtma amacıyla tüketilen elektriğin, soğutmaya göre dört ila beş kat daha fazla olduğu belirtiliyor. Değişken bahar havası, haneleri kısa süre içinde hem ısıtma hem de soğutma cihazlarını birlikte kullanmaya zorlarken, uzmanlar bu farkın nedenlerini ve tasarruf yollarını değerlendiriyor.
Enerji verimliliği konusunda görüşlerine başvurulan uzmanlara göre, tüketimdeki bu farkı birkaç etken belirliyor: ısıtma sezonunun uzunluğu, dış ortam ile iç mekân arasındaki sıcaklık farkı ve kullanılan cihazların verimliliği.
Hanelerde klima sayısı artsa da ısıtma ihtiyacı, soğutma ihtiyacından daha uzun sürüyor. Ayrıca kışın dış ortam ile istenen iç sıcaklık arasındaki fark, genellikle yaz aylarındakinden daha büyük.
Kötü yalıtım, ısıtma tüketimini de soğutma tüketimini de artırıyor; yani tüketim farkının nedeni bu değil. Isıtmaya ihtiyaç duyulan gün sayısının soğutmaya ihtiyaç duyulan gün sayısından fazla olması da nedenlerden biri. Ancak uzmanlara göre iki neden daha öne çıkıyor. Bunlardan ilki, ısıtmada iç ve dış sıcaklık arasındaki ortalama farkın yaklaşık 16-17 derece olması; soğutmada ise bu fark, sağlık gerekçeleriyle sekiz dereceyi geçmiyor, hatta daha da düşük olabiliyor.
Kullanılan cihaz türü de önemli rol oynuyor. Akümülasyon sobaları, elektrikli ısıtıcılar ve kazanlar ısı üretmek için elektrik tüketirken, klimalar soğutma sırasında farklı bir prensiple çalışıyor ve harcadıkları elektriğe kıyasla çok daha fazla faydalı enerji sağlayabiliyor.
Isıtmada ağırlıklı olarak verimlilik düzeyleri birbirine yakın akümülasyon sobaları, ısıtıcılar ve kazanlar kullanılıyor. Mekân soğutma cihazları ise birer ısı pompası olduklarından, içlerinde gerçekleşen sürecin doğası gereği soğutma için tükettikleri elektriğin en az dört katı kadar faydalı enerji sağlıyor.
Uzmanlar, tüketimi azaltmanın en önemli adımlarından birinin dairenin veya evin kaliteli yalıtımı olduğunu vurguluyor. İyi yalıtılmış bir mekân kışın ısıyı daha yavaş kaybediyor, yazın da daha yavaş ısınıyor; bu sayede cihazların o kadar sık çalışması gerekmiyor.
Koşulların uygun olduğu yerlerde merkezi ısıtma ve doğal gaz gibi diğer ısıtma sistemlerinin daha fazla kullanılması, elektrik tüketiminin azalmasına katkı sağlayabilir.
Merkezi ısıtmada maliyetin ağırlıklı olarak dairenin metrekaresine göre değil, gerçek tüketime göre hesaplanması da enerjinin daha akılcı kullanılmasına katkıda bulunabilir.
Eski termik enerji tesisleri ve olası arızalar, Sırbistan'ın gelecekte istikrarlı elektrik arzı açısından en büyük risklerden birini oluşturuyor.
Uzmanlara göre en büyük tehlike, çok eski termik üretim birimleri. Bu birimlerin devre dışı kalması ve ağır arızalar nedeniyle ülke, 2021 sonunda yaşanan duruma kolayca düşebilir. Bu nedenle enerji sıkıntısı yaşanabilir; uzun vadede, 2050 sonrasında kömürün tükenmesi de bunu etkileyebilir. Bu yüzden yeni üretim tesislerinin inşa edilmesi gerekiyor.
