Sırbistan Ulusal Bankası'nın (NBS) verilerine göre, dinar cinsinden vadeli mevduat son 14 yılda euro cinsinden mevduata kıyasla daha yüksek getiri sağladı; buna karşın Sırbistan vatandaşları tasarruflarında ezici çoğunlukla euroyu ve nakit tutmayı sürdürüyor.
NBS'nin 28 Ağustos'ta açıkladığı analize göre, Haziran 2012'de 100 bin dinarı bir yıllık vadeli mevduata yatıran ve bu tutarı 13 yıl boyunca yeniden vadelendiren bir tasarruf sahibi, Haziran 2026'da aynı tutarın euro karşılığını aynı dönemde mevduata yatıran kişiden 62 bin 600 dinardan (533 euro) fazla kazanç elde edecek. NBS, son 14 yılda bir yıllık vadeli dinarda mevduatın, yenilenmediği durumlarda bile incelenen 157 yıllık alt dönemin 155'inde, yani yaklaşık yüzde 99'unda euro mevduatından daha kârlı olduğunu belirtti.
Banka, Haziran 2025'te 100 bin dinarı bir yıllık vadeye yatıran tasarruf sahibinin, aynı dönemde aynı tutarın euro karşılığını vadelendiren kişiden 1.800 dinardan fazla kazanacağını da hesapladı. NBS, bu sonuçların hem uzun hem kısa vadede dinarda tasarrufun daha avantajlı olduğunu gösterdiğini ve yerli para biriminde tasarrufun finansal sistemin dinarizasyonu stratejisinin önemli bir parçası olduğunu vurguladı.
Matematik dinardan yana olsa da tablo farklı. NBS verilerine göre vatandaşların toplam döviz tasarrufu 16,9 milyar euroya ulaştı; bunun yüzde 90'ından fazlası euro cinsinden ve hesap başına ortalama döviz mevduatı 4 bin euronun biraz üzerinde. Dinar cinsinden tasarruf ise 244 milyar dinarlık tarihi bir eşiği aştı ve 14 yılda 13 katından fazla arttı. Ortalama dinarda mevduat hesabı 205 bin dinanın üzerinde.
M2S Research araştırmasına göre vatandaşların yüzde 46'sı evde yabancı para cinsinden nakit tutuyor, yüzde 38'i parayı vadesiz hesapta, yüzde 35'i ise evde dinarda nakit olarak saklıyor. Araştırmaya katılanların yüzde 46,7'si düzenli olarak tasarruf için para ayırdığını, yüzde 39,7'si yalnızca ek geliri olduğunda birikim yaptığını, yüzde 13,6'sı ise iki yöntemi birleştirdiğini belirtti. Tasarruf sahiplerinin yüzde 41'i gelirinin yüzde 5-10'unu, yüzde 23'ü ise yüzde 11-20'sini biriktiriyor.
NBS'ye göre dinar cinsinden mevduatın avantajı daha yüksek faiz oranlarından, istikrarlı döviz kurundan ve faiz gelirinden alınan vergiden muafiyetten kaynaklanıyor; döviz mevduatında ise yüzde 15 vergi uygulanıyor. Buna rağmen döviz mevduatları dinar cinsinden mevduatların birkaç katı üzerinde seyrediyor. Banka, resmi verilerin dışında evlerdeki kasalarda ve saklama yerlerinde yüz milyonlarca, hatta milyarlarca euro nakit tutulduğunun tahmin edildiğini aktardı.
