Yemeğini bitirdikten sonra masasında bardak, peçete, ambalaj ve tepsi bırakıp kalkanlar ile bunları toplayıp belirlenen yere götürenler arasındaki fark, sosyal psikoloji araştırmalarına göre yalnızca düzen alışkanlığıyla açıklanamıyor. Uzmanlar, bu davranışın ortak alanlara ve diğer insanlara karşı tutumu yansıttığını belirtiyor.

Sosyal psikoloji alanındaki araştırmalar, arkasını toplama kararını kişisel ve toplumsal normların, çevresel koşulların ve bireyin kullandığı alana karşı sorumluluk duygusunun etkilediğini gösteriyor. Bazı kişiler bu davranışı çocuklukta kazanmış bir alışkanlık olarak sürdürürken, bazıları masaya oturacak sonraki kişiyi ya da mekânı temizleyen çalışanları düşünerek hareket ediyor.

Bu davranışın temelinde "ortak sorumluluk" kavramı yer alıyor. Kişi, herkesin kullandığı bir alanda bulunduğunu ve kendi davranışının başkalarının deneyimini etkileyebileceğini fark ediyor.

Ancak tek bir tepsiyi kaldırma eylemi, bir kişinin genel kişiliği hakkında kesin yargıya varmak için yeterli değil. Davranışı etkileyen son derece pratik unsurlar da var: çöp kutusunun yakınlığı, tepsiler için açıkça işaretlenmiş bir alanın bulunup bulunmadığı, restoran ya da alışveriş merkezindeki kurallar.

Çevresel etki de belirleyici rol oynuyor. Bir kişi, önceki müşterilerin bardak, kâğıt ve tepsi bıraktığı bir masaya oturduğunda, aynı davranışı normal karşılama olasılığı artıyor. Buna karşılık temiz bir alan ve atıklar için açıkça belirlenmiş bırakma noktaları, insanları arkalarını toplamaya teşvik edebiliyor.

Toplumsal normlar bu süreçte önemli bir işlev görüyor. İnsanlar, belirli bir mekânda nasıl bir davranışın beklendiğini değerlendirmek için çoğu zaman bilinçli ya da bilinçsiz olarak başkalarının ne yaptığını gözlemliyor.

Bırakılan tepsiler ve ambalajlar özellikle mekânın kalabalık olduğu saatlerde sorun yaratıyor. Sonraki müşteriler masanın boşalmasını beklemek zorunda kalırken, çalışanlar yüzey temizliğinin yanı sıra önceki müşterinin bıraktıklarını da toplamak durumunda kalıyor.

Bu durum, müşterilerin personel işini üstlenmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Tepsiyi götürmek ve kendi çöpünü atmak, masanın silinmesi ve dezenfekte edilmesi gibi çalışanların sorumluluğundaki işlerle aynı şey değil. Söz konusu olan yalnızca, mekânın düzeni müşterilerden bunu bekliyorsa, kişinin kendi kullandığı şeyleri kaldırması.

Psikoloji, geri döndürülen bir tepsiye dayanarak bir kişinin genel olarak daha sorumlu, daha dikkatli ya da daha düzenli olduğu sonucuna varamıyor. Ancak bu küçük jest, o an için somut bir şeyi ortaya koyuyor: Kişi, o anda başkalarıyla ortak bir alan paylaştığını göz önünde bulundurmuş ve masada bıraktıklarına karşı kendi sorumluluğunu kabul etmiştir.