Sırbistan'da bütçe açığı plandan 78 milyar dinar düşük, kamu borcu 41,9 milyar avroya çıktı

Sırbistan Maliye Bakanlığı'nın 5 Ekim 2026'da yayımladığı verilere göre cumhuriyet bütçesi ocak-ağustos döneminde 98,4 milyar dinar açık verdi. Bu rakam, 176,4 milyar dinarlık plan hedefinin 78 milyar dinar altında kaldı. Genel devlet düzeyinde ise açık geçen yılın aynı dönemine göre iki katına çıkarken, yatırım harcamaları yüzde 28,6 arttı.

BELGRAD – Sırbistan Maliye Bakanlığı (Ministarstvo finansija), aylık "Makroekonomik ve mali veriler" setini güncelledi. Bakanlığın açıklaması ve beş istatistik tablosundan oluşan pakete göre bütçe, yılın ilk sekiz ayında hedefin belirgin biçimde altında açık verdi. Kamu borcu ise mutlak olarak artmasına rağmen milli gelire oranla yüzde 43,3 seviyesinde sabit kaldı.

Ağustos ayında bütçe neredeyse dengede

Bakanlık açıklamasına göre cumhuriyet bütçesi yalnızca ağustos ayında 0,6 milyar dinar açık verdi. Ay içinde toplam gelir 195,8 milyar dinar oldu. Bunun 142,3 milyar dinarı vergi gelirlerinden geldi. Vergi gelirleri içinde KDV 78,2 milyar dinar, özel tüketim vergisi (akciz) 26,9 milyar dinar ve kurumlar vergisi 18,3 milyar dinar olarak gerçekleşti. Vergi dışı gelirler 52,5 milyar dinar, hibeler ise 1 milyar dinar seviyesinde kaldı.

Ağustos ayı harcamaları 196,4 milyar dinar oldu. Bu harcamaların başlıca kalemleri şöyle:

• Personel giderleri: 54,5 milyar dinar
• Sosyal sigorta fonlarına (PIO, RFZO, NSZ, SOVO) transferler: 34,4 milyar dinar
• Sermaye harcamaları: 33,9 milyar dinar
• Sosyal yardımlar: 19,4 milyar dinar
• Mal ve hizmet alımları: 16,4 milyar dinar
• Sübvansiyonlar: 14,2 milyar dinar

Genel devlet açığı geçen yılın iki katı

Merkezi bütçe, sosyal güvenlik fonları ve yerel yönetimleri kapsayan genel devlet düzeyinde ocak-ağustos döneminde 109,3 milyar dinar açık oluştu. Faiz giderleri hariç tutulduğunda ise 6 milyar dinar faiz dışı fazla verildi. Geçen yılın aynı döneminde genel devlet açığı 53,5 milyar dinardı.

Konsolide kamu gelirleri 3.052 milyar dinara ulaşarak nominal yüzde 12, reel yüzde 9 arttı. Harcamalar ise 3.161 milyar dinarla nominal yüzde 13,8, reel yüzde 10,8 büyüdü. Açığın genişlemesinde en belirleyici kalem sermaye harcamaları oldu. Yatırımlar 342 milyar dinardan 440 milyar dinara çıktı ve yüzde 28,6 arttı.

Gelir tarafında öne çıkan gelişmeler şunlar:

• Kurumlar vergisi yüzde 17 artışla 247,2 milyar dinara çıktı.
• Yurt içi KDV yüzde 23,8 arttı. İthalat KDV'si ise yüzde 5,3 artışta kaldı.
• Akaryakıt akciz gelirleri yüzde 15,9 geriledi ve 128 milyar dinara düştü. Toplam akciz geliri de yüzde 5,5 azaldı.
• Sosyal güvenlik primleri yüzde 12,3 artışla 997 milyar dinara ulaştı.
• Vergi dışı gelirler yüzde 37,8 artışla 337,9 milyar dinar oldu.

Harcama tarafında emekli aylıkları için 785,1 milyar dinar (+%12,7), personel giderleri için 753,6 milyar dinar (+%12,2) ödendi. Faiz ödemeleri ise yüzde 1,7 azalarak 121,1 milyar dinara geriledi. Açığın finansmanında dış borçlanma 528,1 milyar dinarla belirleyici oldu. İç borçlanma 178,8 milyar dinarda kaldı.

Kamu borcu yılbaşından bu yana 2,6 milyar avro arttı

Merkezi yönetim kamu borcu 31 Ağustos 2026 itibarıyla 41,93 milyar avroya ulaştı. Borç 2025 yıl sonunda 39,34 milyar avroydu. Böylece borç sekiz ayda yaklaşık 2,59 milyar avro (%6,6) arttı. En sert yükseliş mayıs ayında yaşandı ve dış borç tek ayda yaklaşık 2 milyar avro arttı. Borcun GSYH'ye oranı ise yüzde 43,3'te kaldı. Bu oran yıl sonundaki yüzde 43,7'nin altında, geçen yılın ağustos ayındaki yüzde 42,4'ün üzerinde. Doğrudan borcun yaklaşık yüzde 73'ü dış borçtan oluşuyor.

Büyüme tahmini yüzde 3,5

Bakanlık 2026 için yüzde 3,5 reel büyüme ve 11.377 milyar dinarlık nominal GSYH öngörüyor. Ekonomi 2025'te yüzde 2,1 büyümüş, GSYH 90,1 milyar avroya, kişi başı gelir 13.754 avroya ulaşmıştı.

Ağustos sonunda yıllık enflasyon yüzde 3,0, ilk sekiz ayın ortalaması ise yüzde 2,7 oldu. Dış ticarette ocak-ağustos döneminde ihracat yüzde 8,8 artışla 23,7 milyar avroya, ithalat yüzde 4,6 artışla 28,8 milyar avroya ulaştı. Dış ticaret açığı 5,1 milyar avroda kalırken ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 82,3 oldu. İhracatın yüzde 62,6'sı (14,8 milyar avro) AB ülkelerine yapıldı.

Ocak-temmuz döneminde cari açık 1,9 milyar avro olarak gerçekleşti. Net doğrudan yabancı yatırım girişi ise 1,04 milyar avroda kaldı. Sırbistan Merkez Bankası'nın (NBS) döviz rezervleri ağustos sonunda 30,8 milyar avroyla rekor seviyeye çıktı. Avro/dinar kuru 117,35 ile istikrarını korudu.

Ücretlerde reel artış yüzde 8,5

Ortalama net maaş 119.736 dinar (yaklaşık 1.020 avro) oldu. Ocak-temmuz döneminde reel ücret artışı yüzde 8,5 olarak gerçekleşti. Ortalama emekli aylığı 56.837 dinara (yaklaşık 485 avro) çıktı ve reel olarak yüzde 9,3 arttı. ILO metodolojisine göre işsizlik oranı ilk yarıda yüzde 8,1'e geriledi. Ortalama çalışan sayısı 2,31 milyon, kayıtlı işsiz sayısı 339 bin oldu.

Kredilerde hanehalkı tarafı hızlandı. Hanehalkı kredileri yılbaşından bu yana yüzde 11,6 artışla 2.166 milyar dinara, şirket kredileri ise yüzde 6,6 artışla 2.126 milyar dinara ulaştı. Hanehalkının döviz mevduatı 16,98 milyar avroya yükseldi.

Rakamlarla Sırbistan ekonomisi (Ocak–Ağustos 2026)

Kaynak: Sırbistan Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı, "Makroekonomski i fiskalni podaci, 5. oktobar 2026." (Açıklama ve Tablo 1–5; veriler RZS, NBS, NSZ ve RFPIO kaynaklı). Avro karşılıkları dönem ortalama kuru (117,39) ile hesaplanmıştır.