Uyku sorunları ve kronik yorgunluk çağdaş insanın gündelik gerçeği haline gelirken, giderek daha fazla kişi çözümü kendi başına ya da yapay zekânın tavsiyesiyle aldığı melatonin takviyelerinde arıyor. Uzmanlar ise sentetik melatoninin uykusuzluğa kalıcı bir çözüm olmadığını, bu hormonun doğru beslenme ve uyku hijyeniyle organizmada doğal olarak desteklenebileceğini belirtiyor.
Beslenme uzmanı Doç. Dr. Branislava Teofilović, doğal melatoninin nasıl sentezlendiğini, hangi gıdaların menüye eklenmesi gerektiğini ve akşamları telefonda gezinmenin sağlık açısından neden en büyük düşman olduğunu anlattı.
Çoğu kişi melatonini yalnızca uykuya dalmayla ilişkilendirse de, hormonun genel sağlığın korunmasında çok daha önemli bir rolü bulunuyor. Teofilović'e göre melatonin yalnızca uykuya yardımcı bir hormon değil, organizmada bulunan en güçlü antioksidan. Bağışıklık için C vitamini ve çeşitli takviyeler alınırken, melatoninin vücutta gün boyunca biriken "pası" temizleyen en güçlü silah olduğunu ifade eden Teofilović, ancak bu sürecin yalnızca derin, kaliteli ve kesintisiz uyku sırasında gerçekleştiğini vurguladı.
Uzman, 22.00 ile 06.00 arasını ideal uyku zamanı olarak gösterdi. Bu saatlerde önce metabolik dengeyi koruyan büyüme hormonunun salgılandığını, ardından sabaha karşı 02.00 ile 04.00 arasında hipofizin en yüksek melatonin düzeyini ürettiğini belirtti.
Akşam saatlerinde cep telefonu ekranına bakılması halinde beyindeki doğal melatonin üretiminin tamamen durduğunu kaydeden Teofilović, ekranın mavi ışığının nöronları uyardığını ve organizmanın uykuya geçmesini engellediğini söyledi. Açık bir lamba bırakmanın ya da uykuya dalmak için telefonda gezinmenin ciddi bir hormonal dengesizliğe yol açtığını belirten uzman, uykudan bir saat önce ışıkların kısılması, kitap okunması ve cep telefonunun özellikle zararlı radyasyon nedeniyle yatak odasında hiç şarj edilmemesi gerektiğini ifade etti.
Teofilović, melatoninin vücutta karmaşık bir zincirle sentezlendiğini açıkladı: esansiyel amino asit triptofandan 5-HTP, ardından serotonin (mutluluk hormonu) ve en son melatonin oluşuyor.
Uzmanlar, melatonin tabletlerine başvurmadan önce doğal bitkisel preparatlar öneriyor. Papatya, melisa, kediotu, şerbetçiotu ve çarkıfelek çaylarının son derece yatıştırıcı etki gösterdiğini ve vücudun gevşemesine yardımcı olduğunu belirten Teofilović, melatonin takviyelerinin internetten alınan tavsiyelerle kendi başına kullanılmaması gerektiğini vurguladı. Takviyelere her zaman yaklaşık 1 mg'lık en düşük dozla başlanması ve bunların yalnızca kısa süreli, birkaç günden bir aya kadar, artan stres ya da saat dilimi değişikliği (jet-lag) durumlarında kullanılması gerektiğini söyledi. Teofilović, melatonin takviyelerinin kronik uykusuzluğu tedavi etmediğini ve uzun süreli kullanılmaması gerektiğini sözlerine ekledi.
