Avrupa Birliği'nin erişilebilirlik düzenlemesi kapsamında bankomatlar için getirilen yeni kurallar 28 Haziran 2025'ten bu yana geçerli. Kurallar, görme engelliler, hareket kısıtlılığı olanlar ve yaşlıların nakit çekim işlemlerini başkalarına ihtiyaç duymadan yapabilmesini amaçlıyor.
Düzenleme, Avrupa Erişilebilirlik Yasası (European Accessibility Act) çerçevesinde birçok ürün ve hizmetle birlikte bankomatları da kapsıyor. Amaç, bazı kullanıcıların bankacılık hizmetlerinden tek başına yararlanmasını engelleyen bariyerleri ortadan kaldırmak.
En dikkat çekici yeniliklerden biri sesli yönlendirme. Görme engelli ve az gören kullanıcılar, ekrandaki talimatları sesli olarak takip ederek işlemlerini kendi başlarına tamamlayabilecek. Ekranlardaki bilgilerin de daha okunaklı olması gerekiyor; kuralların öngördüğü yerlerde yazı boyutu ve kontrast ayarlanabilecek. Talimatların anlaşılırlığı ve işlem adımlarının basitliği de düzenlemenin kapsamında.
Bu değişiklikler yalnızca engelliler için değil, küçük yazıları okumakta veya karmaşık dijital arayüzleri kullanmakta zorlanan çok sayıda yaşlı kullanıcı için de kolaylık sağlayacak.
Yeni kurallar, mevcut tüm bankomatların hemen değiştirileceği anlamına gelmiyor. Avrupa mevzuatı, hizmet sağlayıcıların kademeli olarak uyum sağlamasına imkân tanıyan geçiş dönemleri öngörüyor. Bazı mevcut self-servis terminaller, ekonomik ömrünün sonuna kadar, ancak kullanıma girişten itibaren en fazla 20 yıl boyunca kullanılabilecek. Bu nedenle tüm bankomatların değiştirilmesi için genel bir 15 yıllık süre sınırı bulunmuyor.
Bu nedenle kullanıcılar değişiklikleri her yerde aynı anda görmeyecek. Bazı bankomatlar hâlihazırda daha erişilebilir kullanım imkânı sunarken, diğer noktalarda iyileştirmeler kademeli olarak devreye alınacak.
Kurallar yalnızca belirli Avrupa ülkeleriyle sınırlı değil; Slovenya'da da geçerli. Avrupa direktifi Slovenya'da Engelliler için Ürün ve Hizmetlerde Erişilebilirlik Yasası ile ulusal mevzuata aktarıldı ve yasa 28 Haziran 2025'ten itibaren uygulanıyor. Gov.si portalına göre yasa Şubat 2026'da da güncellendi. Bu, Slovenya pazarındaki bankaların ve diğer yükümlülerin de yasal istisnalar ve geçiş hükümleri saklı kalmak kaydıyla erişilebilirlik gerekliliklerine uyması gerektiği anlamına geliyor.
Modern dijital cihazları sorunsuz kullanan biri için yeni işlevler önemsiz görünebilir. Ancak ekrandaki küçük yazıları okumakta zorlanan yaşlı bir kişi ya da nakit çekerken başkasının yardımına ihtiyaç duyan görme engelli bir kullanıcı için durum farklı. Sesli yönlendirme, daha anlaşılır prosedürler ve erişilebilir ekranlar, daha fazla bağımsızlık için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Geleceğin bankomatları mutlaka daha fazla bankacılık hizmeti sunmayacak; ancak daha fazla kişinin bu cihazları daha güvenli ve kolay kullanabilmesi için tasarlanacak. Değişiklikler kademeli olarak hayata geçse de amacı net: Kişinin kendi parasına erişimi herkes için mümkün olduğunca kolay olmalı.
