Girişimsel kardiyolog Dr. Marko Vuleta, Dünya Kalp Günü'nde yaptığı açıklamada, beş temel risk faktöründen hiçbiri bulunmayan 50 yaşındaki kişilerin, beşinin tamamını taşıyanlara kıyasla kalp hastalığından 10 yılı aşkın süre daha uzun yaşadığını söyledi.
Vuleta, 2025 yılında New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanan ve Küresel Kardiyovasküler Risk Konsorsiyumu tarafından yürütülen araştırmanın, altı kıtada 39 ülkede 133 kohort grubundan 2 milyon 78 bin 948 kişinin verilerini incelediğini aktardı. Araştırmaya göre, tansiyonu, kolesterolü ve şekeri normal seviyede olan, sağlıklı kiloda bulunan ve sigara içmeyen bir 50 yaşındaki kişi, beş risk faktörünün tamamını taşıyan yaşıtına kıyasla kadınlarda 13,3, erkeklerde 10,6 yıl daha uzun süre kalp hastalığından uzak yaşıyor. Toplam yaşam süresi farkı ise kadınlarda 14,5, erkeklerde 11,8 yıl olarak hesaplandı.
Sırbistan'da 2024 yılında kalp ve damar hastalıklarından 46 bin 841 kişi hayatını kaybetti. Sırbistan Halk Sağlığı Enstitüsü "Dr. Milan Jovanović Batut" verilerine göre bu sayı, ülkedeki toplam ölümlerin yüzde 47,7'sini oluşturuyor. Ölenlerin 21 bin 285'i erkek, 25 bin 556'sı kadın; yani kalp-damar hastalıklarından ölenlerin yüzde 54,6'sını kadınlar oluşturuyor.
Batut Enstitüsü'ne göre kalp ve damar hastalıklarının yüzde 80'ine kadarı zamanında sağlık taraması, erken tanı ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla önlenebiliyor.
Aynı araştırma, 55-60 yaş arasında risk faktörlerini değiştiren kişileri de inceledi. Bu yaş aralığında yüksek tansiyonun kontrol altına alınması, kalp hastalığından en fazla ek yıl kazanımıyla ilişkilendirilirken, sigarayı bırakmak toplam yaşam süresinde en büyük artışı sağladı.
Vuleta, Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin (ESC) 2021 tarihli önleme kılavuzunun sigarayı bırakma, yüksek tansiyon tedavisi, LDL kolesterol düşürme ve düzenli fiziksel aktiviteyi önerdiğini hatırlattı.
Dünya Kalp Federasyonu (WHF) tarafından 2000 yılında ilan edilen Dünya Kalp Günü kapsamında yürütülen "Don't Miss a Beat" kampanyası, özellikle kadınlarda kalp hastalığı belirtilerinin gözden kaçırıldığına dikkat çekiyor. ESC'nin 2023 verilerine göre akut koroner sendrom geçiren kadın ve erkeklerin yaklaşık yüzde 80'inde ana belirti göğüs ağrısı veya baskısı olmakla birlikte, kadınlarda baş dönmesi, bayılma, bulantı, çene ve sırt ağrısı, nefes darlığı, kürek kemikleri arası ağrı, çarpıntı ve yorgunluk daha sık görülüyor.
Vuleta, şüphe durumunda Sırbistan'da 194 acil hattının aranması gerektiğini, "kendiliğinden geçer" diye beklenmemesi veya kendi başına hastaneye gidilmemesi gerektiğini vurguladı.
Kardiyolog, tansiyon, kolesterol ve bel çevresi ölçümünün bir haftaya sığdırılabilecek üç basit kontrol olduğunu belirterek, "Hiçbiri acıtmaz, hiçbiri uzun sürmez ama birlikte bakıldığında birçok şeyi iyi yönde değiştirebilir" dedi.
Vuleta, herkesin kendi kalbini korkmadan anlayabilmesi amacıyla eKardiolog.rs adlı eğitim platformunu kurduğunu ve platformda Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin SCORE2 modeline dayanan anonim bir "kalp yaşı tahmini" aracının bulunduğunu da sözlerine ekledi.
