Sırbistan Hükümeti, ihracat ağırlıklı faaliyet gösteren şirketlerin katma değer vergisi (KDV) iadesini daha hızlı almasını sağlayan yeni bir yönetmelik kabul etti. Yurt dışına mal satışında ağırlıklı oranın belirlenmesine ilişkin kriterleri düzenleyen yönetmelik 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek.

Yeni düzenleme, "ağırlıklı ihracatçı" statüsünün belirlenmesinde köklü bir değişiklik getiriyor. Bu statü, şirketlere standart 45 gün yerine 15 gün içinde KDV iadesi alma hakkı tanıyor. Bugüne kadar statü, bir önceki takvim yılına ait resmi yıllık finansal tablolara dayanılarak belirleniyordu; vergi idaresi statüyü ancak şirketlerin yıl sonu hesaplarını teslim etmesinin ardından onaylıyordu. Bu da bir yılda kazanılan statünün, güncel piyasa dalgalanmalarından ve cari aylardaki fiili ihracattan bağımsız olarak tüm bir sonraki yıl boyunca geçerli olması anlamına geliyordu.

1 Ocak 2027'den itibaren finansal tablolar tamamen geri plana itilecek ve statü yalnızca KDV kayıtlarına dayanılarak belirlenecek. Böylece ihracat kapasitesinin kanıtlanması için ilkbaharın ve yıl sonu hesabının tesliminin beklenmesi yerine, koşulların yerine getirilip getirilmediği cari vergi dönemleri içinde, takvim yılı boyunca izlenip doğrulanabilecek.

Miktarsal eşiklerde ise değişikliğe gidilmedi. Yönetmeliğin 2. maddesine göre bir şirketin ihracat değerinin toplam mal ve hizmet cirosuna oranının yüzde 50'yi aşması ya da toplam yıllık ihracatının en az 10 milyon avroyu geçmesi gerekiyor. Bu kriterlerden birini karşılayan KDV mükellefi, cari takvim yılında ağırlıklı olarak yurt dışına mal satışı yapan mükellef sayılıyor. Yani ihracatın değeri değil, ölçüm aracı değişiyor.

Önceki yönetmeliğe kıyasla bir diğer önemli yenilik, PID PDV formunun tek tip hale getirilmesi. Daha önce belgelerin teslimi yıl sonu hesaplarının verilmesinin hemen ardından belirlenen bir süreye bağlıyken, artık form, koşulların sağlandığı dönemde KDV beyannamesiyle birlikte elektronik olarak iletilecek.

Geçişin idari bir şoka dönüşmemesi için koruyucu bir geçiş dönemi öngörüldü. Hızlı KDV iadesi hakkını eski modelle, 2025 yılına ait finansal tablolardaki ekonomik göstergelere dayanarak kazanan tüm işletmeler, 31 Aralık 2026'ya kadar güvenli ihracatçı konumlarını koruyacak. Bu tarihten sonra KDV parasını 15 gün içinde geri almak isteyenler, kayıtlarını yeni dijital kayıtlarla uyumlu hale getirmek zorunda olacak.

Maliye Bakanlığı'nın bu adımı, Sırbistan'ın vergi sisteminin hızla dijitalleştiğinin ve geçmiş veriler üzerinden manevra alanının daraldığının işareti olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda aydan aya şeffaf biçimde faaliyet gösteren şirketlerin ödüllendirilmesi amaçlanıyor. Yönetmeliğin, Sırbistan'da 15 gün içinde hızlı KDV iadesi hakkını sürekli kullanan 1.500 ila 2.000 büyük ve orta ölçekli üretim ve ihracat şirketini doğrudan etkilediği tahmin ediliyor. Bunlar arasında otomotiv ve kimya sektöründeki büyük yabancı yatırımcılar, yerli tarım devleri ve tamamen dış pazarlara yönelik orta ölçekli üretim şirketleri yer alıyor.

Yeni yönetmelik, hızlı para iadesinden yararlanma hakkına sahip şirket sayısını daraltmıyor; ancak güncel dijital kayıtları olmayanların 45 günlük yavaş kanalda kalacağı ilkesini getiriyor. Vergi iadesindeki 30 günlük farkın milyonluk likidite anlamına geldiği büyük sistemler için bunun büyük bir idari değişiklik olduğu belirtiliyor.