Sırbistan'da klasik betonarme yerine prefabrik (montaj) ev yaptırmak isteyenlerin sayısı artıyor. İnşaatçılar yaklaşık 100 metrekarelik bir evin temeliyle birlikte iki ay içinde teslim edilebildiğini söylüyor. Ancak bu süreye izin işlemleri dahil değil. Metrekare maliyetleri anahtar teslim teklifte 600–900 avro civarında, ek kalemlerle toplam bedel daha da yükselebiliyor.

BELGRAD – Prefabrik ev, parçaları fabrikada kontrollü koşullarda üretilen ve şantiyede monte edilen yapı demek. Sırbistan'da çoğunlukla ahşap iskelet, alçı levha ve taş ya da cam yünü yalıtımla yapılıyor. Katalogdan hazır projeler de var, ölçüye göre özel tasarımlar da. Kurulumdan sonra ev sabit bir yapıdır. Mobil ev veya konteyner değil.

Metrekare maliyeti ne kadar?

Fiyatlar firmaya, projeye ve teslim aşamasına göre farklılaşıyor. Piyasada üç aşama konuşuluyor: kaba inşaat ("siva faza"), anahtar teslim ve bunların arasındaki seçenekler.

  • Kaba inşaat (iç ve dış detaylar yapılmadan): Yaklaşık 300–450 avro/m². Bu rakamlar birkaç yıl öncesine ait ve malzeme fiyatları o dönemden bu yana arttı.
  • Anahtar teslim: Güncel tekliflerde çoğunlukla 600–900 avro/m². Bu da 100 m² bir ev için kabaca 60.000–90.000 avro demek.
  • Özel tasarım: Katalog projesi yerine özgün proje istenirse fiyat yükseliyor.

Ev fiyatına bakarken şuna dikkat etmek gerekiyor: Teklifte yer almayabilen temel, şebeke bağlantıları (elektrik, su, kanalizasyon), inşaat arsası harçları ve proje bedeli gibi kalemler toplam maliyeti bir kaynağa göre yüzde 30–40 artırabiliyor. Bu orana göre 100 m² bir evin toplam maliyeti kabaca 80.000 ile 125.000 avro arasında değişebiliyor. Bu, yayımlanmış fiyat aralıklarının birleştirilmesiyle yapılan bir tahmindir, kesin fiyat değildir. Sözleşmede "anahtar teslim"in neleri kapsadığı mutlaka yazılı olmalı.

"İki ay" ifadesinin sınırı

İnşaatçıların verdiği "60 günde teslim" süresi yalnızca fiziki yapım süresini kapsıyor. Prefabrik ev, hukuken klasik ev gibi işlem görüyor. Yani yer şartları, inşaat ruhsatı, iş başlama bildirimi ve kullanım izni zorunlu. Başvurular elektronik olarak, CEOP adlı birleşik başvuru sistemi üzerinden yapılıyor ve nitelikli elektronik imza gerekiyor. Uygulamada verilen ruhsatlara göre:

  • İşe başlamadan en geç 8 gün önce yetkiliye bildirim yapılması gerekiyor.
  • Temel ve yapı iskeleti tamamlandığında yüklenici ayrıca bildirim veriyor.
  • İnşaat ruhsatı, iki yıl içinde iş başlanmazsa geçerliliğini yitirebiliyor.
  • Kullanım izni için jeodezik harita ve projeye uygunluk belgesi isteniyor.

Yani toplam süreç, ruhsat dahil çoğu zaman iki aydan çok daha uzun.

Yaygın yanlış bilgiler

  • "Prefabrik ev dayanıksız": Ahşap iskeletli yapılar hafif olduğu için depremde iyi performans gösterebiliyor. Ancak dayanıklılık ev ev, proje proje değişiyor. Deprem yönetmeliğine uygun statik proje ve nitelikli işçilik şart.
  • "Ömrü kısa": Üreticiler genellikle 30 yıl garanti veriyor. Bakımı yapılan ve doğru yalıtılan evler on yıllarca dayanabiliyor.
  • "İzin gerekmiyor": Doğru değil. Klasik ev için gereken tüm izinler prefabrik için de geçerli.

Kimler dikkatli olmalı?

  • Parayı peşin veremeyenler: İşler tek seferde yapılıyor, klasik inşaattaki gibi kademeli ilerleme zor.
  • İleride kat çıkmayı düşünenler: Bu evler belli bir proje için hesaplanıyor. Sonradan ek kat genellikle mümkün olmuyor.
  • Isı depolamasını önemseyenler: Duvarlar ısıyı tutmadığı için ısıtma kapatılınca ev klasik eve göre daha çabuk soğuyor. Aynı özellik, ısıtmanın açıldığı anda evin hızlı ısınmasını da sağlıyor.
  • Kısa sürede satmayı düşünenler: Yeniden satış, klasik evlere göre biraz daha zor olabiliyor.

Banka kredisi ve arsa

Sırbistan'da bankalar prefabrik ev için de konut kredisi veriyor. Kurallar klasik konut kredisiyle benzer. Genellikle inşaat arsasına sahip olmak ve gerekli izinleri almış olmak isteniyor. İpotek arsaya, gelecekteki eve ya da başka bir tapulu mülke konabiliyor. Kredi ise inşaat ilerledikçe aşamalı ödeniyor. Ancak şartlar bankaya göre değişiyor ve bazı bankalar Sırbistan vatandaşlığı, ikamet ve düzenli gelir şartı arıyor. Yabancılar için ise bu kurallar farklı olabilir.

Sırbistan'da yaşayan Türkler için notlar

  • Arsa: Önce arsanın imar durumu ve mülkiyet şartları kontrol edilmeli. Yabancıların arsa edinme kuralları ayrı bir konu ve her durumda geçerli olmayabilir.
  • Üç teklif alın: Duvar kalınlığı, yalıtım, cephe ve tesisat gibi ayrıntıların yazılı olduğu en az üç teklif karşılaştırılmalı.
  • Sözleşme: Teslim tarihi, cezai şart, garanti süresi ve "anahtar teslim" kapsamı açıkça yazılmalı.
  • Mimar ve statik proje: Firmanın verdiği hazır projeyi bağımsız bir mühendise kontrol ettirmek faydalı.

Not: Fiyatlar ve süreler piyasa tekliflerine ve yayımlanmış verilere dayanmaktadır, güncel durum için firmalardan yazılı teklif ve belediyenin imar birimi ile görüşülmesi önerilir. Bu haber bilgilendirme amaçlıdır, hukuki veya mali tavsiye değildir.