Son araştırmalar, genetik ve yaşın rol oynamasına rağmen, beyin sağlığının kaderinin mühürlenmediğini açıkladı. Bireylerin günlük aktivitelerle beyni bir antrenman gibi algılaması ve bundan keyif alması sayesinde, demans riskinin yüzde 40'ının önlenebileceği vurgulandı. Demans, önde gelen küresel sağlık sorunlarından biri haline geldi. İstatistikler, yaklaşık 446.000 kişinin şu anda hafızayı, düşünmeyi ve davranışı etkileyebilecek bir beyin rahatsızlığıyla yaşadığını kaydetti. Uzmanlar, bu sayının 2065 yılına kadar ikiye katlanacağını belirtti. Bu rakamlar ürkütücü gelse de, bilim dünyası demans riskinin sadece genetik veya şans eseri olmadığını giderek daha yüksek sesle aktardı. Saygın "The Lancet" dergisinde yayımlanan son bir araştırma, dünya genelindeki demans vakalarının yüzde 40'ının önlenebileceğini kaydetti. Bu mücadeledeki en etkili araçlardan birinin ise hobiler olduğu bildirildi. Lancet'ın Demans Önleme, Müdahale ve Tedavi Komisyonu, dünyanın en kapsamlı çalışmalarından elde edilen verileri birleştirerek, yaşamın farklı evrelerinde etkilenebilecek 14 risk faktörü olduğunu bildirdi (2024 yılında "The Lancet" dergisinde yayımlandı). Bu, insanların bu faktörlerden kaçınması veya bunları azaltması halinde, ileri yaşlarda demans geliştirme olasılıklarının daha düşük olacağı anlamına geliyor. Batı Sidney Üniversitesi Beyin, Davranış ve Gelişim Enstitüsü'nde psikolog ve bilimsel araştırmacı olan Ruth Brookman, "Bunların hiçbiri demans geliştirmeniz halinde sizin suçunuz olduğu anlamına gelmez, ancak bu araştırma günlük seçimlerimizin önemsiz olmadığını ve beynin daha uzun süre sağlıklı kalmasına yardımcı olabileceğini vurguladı" aktardı. Bilim insanları, beynin koruma mekanizmasını genellikle "bilişsel rezerv" terimiyle açıklıyor. Batı Sidney Üniversitesi'nde bilişsel bilimler doçenti Celia Harris, "Bu, eğitim, yoğun çalışma ve diğer zihinsel uyarıcı aktivitelerin beyinde daha fazla nöronal bağlantı oluşturduğu fikridir. Bu, problem çözme veya karmaşık görevleri yerine getirme konusunda daha iyi olabileceğiniz anlamına gelebilir" belirtti. Bu nöronal bağlantı ağı ne kadar zengin olursa, beyin kendini yeniden organize etme ve görevleri yerine getirmek için alternatif yollar bulma konusunda o kadar yetenekli olduğu kaydedildi. Profesör Harris, "Daha fazla bilişsel rezerve sahip insanlar, hafıza kaybı gibi diğer belirtiler belirginleşmeden önce bile, yaşlanmaya bağlı beyin değişiklikleri veya hastalıklarıyla genellikle daha iyi başa çıkarlar" belirtti. Hobiler, bilişsel rezerv oluşturmanın en etkili yollarından biridir. "Neurology" dergisinde 2022 yılında yayımlanan bir çalışma, düzenli olarak boş zaman aktivitelerine katılan kişilerin demans geliştirme riskinin, katılmayanlara kıyasla önemli ölçüde daha düşük olduğunu kaydetti. Yapılan araştırmalarda, faydalı aktivitelerin sosyal etkileşim, zihinsel uğraşlar ve fiziksel egzersiz olmak üzere üç temel başlık altında toplandığı belirtildi. Tek bir "sihirli" hobi bulunmadığı, ancak elde edilen verilerin aktivite miktarı ve düzenliliğin belirleyici bir rol oynadığını vurguladı. 2023'te "Journal of Epidemiology" dergisinde yayımlanan ve 11 yıl boyunca 22.000'den fazla kişiyi takip eden büyük bir Japon araştırması, birden fazla hobiyle ilgilenen bireylerin demans riskinde önemli düşüşler yaşadığını bildirdi. Buna göre, üç veya daha fazla hobisi olanların riskinin yüzde 35, iki hobisi olanların yüzde 28 ve tek hobisi olanların ise yüzde 21 daha düşük olduğu kaydedildi. Benzer sonuçları, 2023 yılında "Aspree" dergisinde yayımlanan bir Avustralya çalışması da gösterdi. Bu çalışma, okuma, yazma, kart veya masa oyunları oynama, örgü örme, dikiş dikme, sanat veya el sanatlarıyla uğraşmanın yüzde 23, düzenli hareketin yüzde 17 ve sosyal aktivitelerin ise yüzde 7 daha düşük riskle ilişkili olduğunu belirtti. Ruth Brookman, "The Conversation" dergisine yaptığı açıklamada, hiçbir hobinin mutlak üstün ilan edilmemesinin aslında cesaret verici bir haber olduğunu belirtti. Brookman, bunun "mükemmel" bir hobi seçmek yerine, keyif aldığınız ve düzenli olarak yapabileceğiniz bir hobi seçmeniz gerektiği anlamına geldiğini vurguladı. Hobilerin etkinliği, nadiren tek bir faktör üzerinde etki göstermelerinden kaynaklanıyor. Nitelikli bir aktivitenin beyin sağlığı için bilişsel stimülasyon, fiziksel aktivite, stres azaltma ve sosyal etkileşim gibi birkaç temel unsuru bir araya getirdiği belirtildi. Bu dört unsuru daha iyi anlamak ve bunları tek bir aktivitede birleştirmek için iyi bir örnek olarak kart oyunları belirtildi. Telefonda kart oynamanın mantığı çalıştırdığı, ancak arkadaşlarla canlı bir kart oyununun beynin sağlığı için önemli olan diğer üç unsuru da eklediği kaydedildi. Profesör Harris, "Telefonda solitaire oynamak bilişsel kutuyu işaretleyebilir. Ancak arkadaşlarla haftalık bir kart oyunu gecesi düzenlemek, hareket, stres atma – gülme şeklinde – ve sosyal bağlantı ekler. Beyin sağlığı açısından bakıldığında, hobi aynı olsa da ikinci seçenek çok daha çekici" açıkladı. Bu unsurlardan herhangi birine öncelik verilmesi gerekirse, sosyal bağlantının listenin başında yer aldığı vurgulandı. Brookman, "Mevcut kanıtlar, sosyal izolasyonun demans riski için en güçlü belirleyicilerden biri olduğunu ve demans vakalarının yaklaşık yüzde 5'inden tek başına sorumlu olduğunu vurguladı. "Alz Journals"da 2024 yılında yayımlanan bir çalışma, sosyal olarak aktif olmayan yaşlı bireylerin demans belirtilerini, sosyal olarak aktif akranlarına göre yaklaşık beş yıl daha erken geliştirdiğini kaydetti" aktardı. Hobiler demansa karşı sihirli bir değnek olmasa da, aynı anda birkaç risk faktörünü azaltmak için pratik ve her şeyden önce keyifli bir yol olduğu belirtildi. Özellikle beyin sağlığını iyileştirmek amacıyla hobi seçenler için bilim insanları Ruth Brookman ve Celia Harris, kendilerine sormak üzere 4 soru belirtti. Bu sorular arasında 'Mantık kullanmaya ve problem çözmeye teşvik ediyor mu?', 'Hareket etmenizi sağlıyor mu?', 'Rahatlamanıza ve stresten kurtulmanıza yardımcı oluyor mu?' ve 'Sizi başka insanlarla bir araya getiriyor mu?' gibi başlıklar yer aldı. Brookman ve Harris, "Ne kadar çok 'evet' cevabı verebilirseniz, hobinizin beyninizi keskin, sağlıklı ve gelecek yıllara dayanıklı tutma olasılığı o kadar yüksek olacaktır" bildirdi.