Emeklilik, birçok kişi için artık çalışma hayatının tamamen sona ermesi anlamına gelmiyor. Bir kısım emekli, hem ek gelir elde etmek hem de günlük rutinini koruyup aktif kalmak amacıyla çalışmaya devam ediyor. Özellikle tam zamanlı çalışmak istemeyenler için esnek ve dönemsel işler öne çıkıyor.
Sırbistan'da talep gören bu işlerin başında çocuk bakıcılığı geliyor. Son yıllarda bakıcılık piyasası giderek daha profesyonel hale gelirken, arzın talebi her zaman karşılayamadığı belirtiliyor. Emekliler ve dönemsel çalışan bakıcılar, çocuk bakımı için şehre, çocuk sayısına ve ek sorumluluklara bağlı olarak saat başına 500 ile 1.000 dinar arasında ücret alıyor.
Bu durumda örneğin Belgrad'da haftada dört saatlik bir bakıcılık işi, ortalama saatlik ücret üzerinden yaklaşık 2.000 ile 4.000 dinar getiri sağlıyor. Saat sayısı arttıkça gelir de doğru orantılı olarak yükseliyor.
Ancak yalnızca boş zamana sahip olmak yeterli değil. Ebeveynler giderek daha fazla deneyim, referans, güvenilirlik ve iletişim becerisi arıyor; bazı işler için ise ilk yardım gibi ek bilgi talep ediliyor.
Çalışma hayatında belirli bir uzmanlık edinmiş emekliler, ek geliri hâlihazırda bildikleri alanlar üzerinden elde edebiliyor. Eski öğretmenler, profesörler, müzisyenler veya farklı alanlardan uzmanlar, bilgileri ve ilgili iş türüne ilişkin kurallar çerçevesinde müşterilerle bireysel olarak çalışabiliyor. Özel derslerde fiyat; derse, deneyime, şehre ve ders süresine göre değişiyor. Emekliler özel derslerden saat başına ortalama 1.000 ile 2.500 dinar kazanabiliyor.
Ev bakıcılığı ise emeklilere istikrarlı bir ortamda düzenli ek iş imkânı sunuyor. Bu iş kapsamındaki görevler genellikle mülkü kontrol etmek, bitkileri sulamak, postayı almak ve evin düzenini sağlamak gibi işleri kapsıyor. Sırbistan'da boş bir evin temel kontrolü ve bakımı için günlük ücret 1.500 ile 3.000 dinar arasında değişiyor.
Teklifin kapsamına evcil hayvan bakımı da eklenirse günlük ücret artıyor; hayvanların standart bakımı veya bireysel ev içi bakımı günlük fiyata 1.500 ile 2.500 dinar daha ekliyor. Öte yandan, emekliye bakım ve sürekli hazır bulunma karşılığında faturaları ödenmiş tamamen ücretsiz konaklama sunulması da yaygın bir uygulama.
Bu ücretler üzerinden hesaplandığında, örneğin haftada dört saat çocuk bakıcılığı yapan bir emekli haftada yaklaşık 2.000 ile 4.000 dinar kazanabiliyor. Buna saat başına 1.000 ile 2.500 dinar arasında ücret alınan birkaç özel ders eklenirse ek gelir belirgin şekilde artabiliyor. Günlük ücretin 1.500 ile 3.000 dinar arasında olduğu ev bakıcılığı ve mülk kontrolü işlerinde ise haftada birkaç görev, birkaç bin dinar ek gelir getirebiliyor.
İki veya daha fazla bu tür işin birleştirilmesiyle haftada 9.000 ile 12.000 dinar arasında bir kazanca yaklaşmak mümkün. Ancak nihai tutar; görev sayısına, ayrılan zamana ve emeklinin yaşadığı yerdeki talebe bağlı.
En önemlisi, emeklinin çalışmaya başlamadan önce hangi çalışma biçiminin kendi durumuna uygun olduğunu ve PIO fonu ile vergi mevzuatı kapsamındaki yükümlülüklerini kontrol etmesi. Yaşlılık aylığı alanlar, düzenli aylık emekli maaşlarını kaybetmeden iş sözleşmesi veya eser sözleşmesi yoluyla tamamen yasal olarak çalışabiliyor. Bu kural tüm emekli maaşı türleri için aynı şekilde geçerli değil; aile veya malullük aylığı alanlar için özel düzenlemeler uygulanıyor.
Bir emekli için ek iş, günde sekiz saatlik bir çalışma hayatına dönüş anlamına gelmek zorunda değil. Kimi için haftada birkaç saatlik dönemsel bir iş, kimi içinse daha ciddi bir uğraş olabilir.
