Sırbistan'da çocuklarda büyüme bozukluğu şüphesi oluştuğunda, ebeveynler ve doktorlar zamanla yarışa giriyor. Büyüme hormonu tedavisine başlanmadan önce, tiroid bezi bozuklukları ve çölyak gibi diğer nedenlerin dışlanması gerektiği belirtildi. Sırbistan'da çocuklarda büyüme bozuklukları genellikle geç teşhis ediliyor, oysa ilk belirtiler erken yaşlarda fark edilebilir. Uzmanlar, büyümenin yüzde 85'inin ergenlik öncesinde gerçekleştiğini, ergenliğin ise sadece yaklaşık yüzde 15'lik bir katkı sağladığını vurguladı. Bu nedenle, zamanında teşhis ve büyüme hormonu tedavisi nihai sonucu önemli ölçüde etkileyebilir. Büyüme, çocuğun sağlık durumu ve beslenme düzeyinin en iyi göstergesidir. Kısa boy sadece estetik bir sorun değil, aynı zamanda daha ciddi sağlık sorunlarının bir işareti de olabilir. Çocuklarda büyüme hormonu eksikliğine özel dikkat gösteriliyor, çünkü bu durumun sonuçları çok geniş kapsamlı olabilir. Sırbistan Anne ve Çocuk Enstitüsü "Dr. Vukan Çupić" Endokrinoloji Bölümü Pediatri Uzmanı Dr. Sanja Panić Zarić, büyüme bozukluğu şüphesi olduğunda teşhisin aşamalı olarak ve birkaç fazda yapıldığını bildirdi. Dr. Panić Zarić, "Öncelikle, tiroid bezi fonksiyon bozuklukları veya çölyak gibi kısa boyluluğun en yaygın nedenlerini dışlamak için temel laboratuvar analizleri yapılır. Bu nedenler dışlandığında, büyüme hormonu salgısını değerlendiren ek testlere, yani dinamik testlere geçilir. Ancak bu testler sonucunda büyüme hormonu eksikliği doğrulandığında, büyüme hormonu eksikliği tanısı konulabilir ve tedaviye başlanması düşünülebilir" şeklinde açıkladı. Sırbistan'da büyüme hormonu tedavisi için açıkça tanımlanmış endikasyonlar bulunmaktadır. Dr. Panić Zarić, "Büyüme hormonu tedavisi, sadece açıkça tanımlanmış endikasyonlarda uygulanır ve pediatrik bir endokrinolog gözetiminde yürütülür. Genellikle her gün, akşam saatlerinde deri altı enjeksiyonlarla verilir, çünkü büyüme hormonu fizyolojik olarak en çok gece salgılanır. Tedavi sırasında, terapinin etkisini değerlendirmek ve gerektiğinde dozu ayarlamak için büyüme hızı, hormonal durum ve kemik olgunluğu takip edilerek düzenli kontroller yapılması gerekmektedir" diye vurguladı. Doktor, tedavinin çocuğun vücut boyunda yeterli bir artış sağladığı sürece yıllarca devam ettiğini açıkladı. Bu nedenle, teşhisin zamanında konulması önemlidir, çünkü tedaviye erken başlanması daha uzun bir etki süresi ve çocuğun büyümesinde daha iyi nihai sonuçlar sağlamaktadır. Çocuğun hedef boyu, ebeveynlerin boyuna göre tahmin edilir ve beklenen büyüme için bir çerçeve oluşturur, ancak nihai boy üzerinde diğer genetik faktörler de etkili olabilir. Sırbistan'da şu anda yaklaşık 2.500 çocuk büyüme hormonu tedavisi görüyor. Bu hormon, kemik büyümesini teşvik etmenin yanı sıra metabolizma, bağışıklık fonksiyonları ve kalbin doğru çalışması üzerinde de etkilidir. Bir çocuğun yılda dört ila beş santimetre büyümesi beklenir. Büyümede yavaşlama fark edilirse, bir endokrinologdan tavsiye almak gereklidir. Çocukların doğrusal büyümesini düzenli olarak takip etmek çok önemlidir ve ebeveynler bunu evde basitçe boylarını ölçerek ve kapıya işaretleyerek yapabilirler. Çocuğun akranlarına göre nasıl geliştiğine ve kıyafet bedenini düzenli olarak değiştirip değiştirmediğine özellikle dikkat edilmelidir, çünkü bu da büyümenin beklenen hızda ilerleyip ilerlemediğinin bir göstergesi olabilir. Ne yazık ki, uygulamada büyüme bozuklukları hala geç teşhis edilmektedir. Günümüzde, sağlık merkezlerindeki sistematik muayeneler eskisi kadar kapsamlı değil, bu yüzden ölçümler arasında büyük boşluklar oluşmakta ve büyüme geriliği daha ileri okul çağlarında fark edilmektedir. Bu nedenle, okullarda çocukların erken yaşta ölçülmesi eylemleri özellikle önemlidir. Çocukların birinci sınıfa kayıt dönemi yaklaşırken, Ulusal Büyüme Hormonu Eksikliği ve Kısa Boyluluk Derneği "Horast", "Büyüdüğümde..." kampanyasıyla en küçük yaştaki çocuklarda büyümenin düzenli takibinin önemine dikkat çekti. Çocukların sistematik muayene kapsamında kontrol edildiği bu dönem, büyüme ve gelişimdeki olası sapmaların zamanında fark edilmesi için önemli bir fırsat oluşturuyor. "Horast" Derneği Başkanı Olga Davidović, "Birinci sınıfa kayıt dönemi, büyüme takibinin önemine dikkat çekmek için ideal bir fırsattır, çünkü bu dönemde birçok çocuğun boyu uzun bir aradan sonra ilk kez sistematik muayene kapsamında ölçülür. Tam da bu yaşta, daha önce fark edilmeyen sapmalar gözlemlenebilir. Bu nedenle, ebeveynlere çocuklarının ne kadar büyüdüğüne dikkat etmeleri ve kıyafetlerini daha yavaş değiştirmesi gibi sinyalleri göz ardı etmemeleri çağrısında bulunuyoruz. Sorunun erken teşhisi çok önemlidir, çünkü zamanında teşhis ve tedavinin iyi sonuçlar verme şansını artırır" diye aktardı. Belgradlı Milica Matić, büyüme hormonu alan iki çocuğun annesi. 18 yaşındaki oğlu birkaç ay önce tedavisini tamamlarken, 14 yaşındaki kızı hala tedavi görüyor. Milica Matić, "Oğlumda sorun oldukça tesadüfen keşfedildi. Prematüre doğmuştu ve her zaman daha küçük olmuştu, ancak bunu buna bağlıyorduk. Elindeki ağrı nedeniyle muayenelere başladığında, bir hemşire bize büyümesine dikkat edip etmediğimizi sordu. O zaman kontrol etmemiz gerektiğini anladık. Muayenede ilk kez, kısa boylu olduğu için kendini kötü hissettiğini ve diğer çocukların onunla dalga geçtiğini açıkça söyledi. Sorunun ne kadar ciddi olduğunu o an anladık. Testlerin ardından büyüme hormonu eksikliği teşhis edildi ve tedavi hemen başlatıldı. Herhangi bir yan etkisi olmadığını, normal bir şekilde yaşadığını, geliştiğini ve büyüdüğünü vurgulamak benim için önemlidir. Tedavi sırasında 40 santimetreden fazla uzadı" diye aktardı. Ancak kızında durum farklıydı. Başlangıçta normal büyürken, daha sonra ani kilo alımı ve büyüme yavaşlaması yaşandı. Milica Matić, "Doktor tavsiyesi üzerine testlere başladık ve sonunda onda da sorun doğrulandı ve tedaviye başlandı. Tedavinin ilk yılı mükemmel sonuçlar verdi, 10 santimetreden fazla uzadı. Benim deneyimime göre, en önemlisi ebeveynlerin çocuklarını takip etmeleri ve sezgilerine güvenmeleridir. Bir çocuk yılda beş santimetreden az büyüyorsa, doktora başvurmalı ve bir endokrinolog için sevk istemelidir. Biz evde boyu düzenli olarak kapıya basitçe işaretleyerek ölçtük ve ilerlemeyi takip ettik. Yardımcı olabilecek uygulamalar da var, ancak en önemlisi çocuğu bir bütün olarak gözlemlemektir. Ne yazık ki, ebeveynler cesaret kırıcı tepkilerle karşılaştıkları için sıklıkla vazgeçerler. Benim tavsiyem vazgeçmemeleridir. Bu konu yeterince konuşulmuyor ve sorun sandığımızdan daha yaygın. Erken teşhis anahtardır, çünkü tedavi zamanında başlandığında en iyi sonuçları verir" diye belirtti.